Từ thuở thơ bé bước vào tuổi tráng niên,

Hiawatha của tôi giờ đây đã lớn khôn,

Tinh thông mọi mưu mẹo của thợ săn,

Thông thuộc mọi tích xưa của các bô lão,

Trong mọi trò chơi và thú vui tuổi trẻ,

Trong mọi nghệ thuật và nhọc nhằn của nam nhi.

Hiawatha vốn có đôi chân nhanh nhẹn;

Chàng có thể bắn một mũi tên đi,

Rồi chạy lao lên phía trước với tốc độ nhanh đến mức,

Mũi tên ấy rơi xuống lại ở phía sau chàng!

Hiawatha có đôi cánh tay vạm vỡ;

Chàng có thể bắn vút lên mười mũi tên,

Bắn chúng với sức mạnh và tốc độ lớn nhường nào,

Rằng mũi tên thứ mười đã rời khỏi dây cung

Trước khi mũi tên đầu tiên kịp rơi xuống đất!

Chàng có đôi găng tay Minjekahwun,

Đôi găng tay ma thuật làm bằng da hươu;

Khi chàng đeo chúng vào đôi tay mình,

Chàng có thể đánh tan tành những tảng đá,

Chàng có thể nghiền chúng thành bột mịn.

Chàng có những chiếc giày moccasin phép thuật,

Đôi giày moccasin thần kỳ làm bằng da hươu;

Khi chàng buộc chúng quanh cổ chân mình,

Khi chàng xỏ chúng vào đôi bàn chân,

Mỗi bước chân chàng đo được cả một dặm đường!

Chàng gặng hỏi bà Nokomis già rất nhiều điều

Về người cha Mudjekeewis của mình;

Học được từ bà bí mật định mệnh ấy

Về vẻ đẹp của người mẹ,Về sự dối trá của người cha;

Và lòng chàng sục sôi căm phẫn,

Lòng chàng hệt như một hòn than hồng đang cháy.

Rồi chàng bảo với bà Nokomis già rằng,

"Con sẽ đi tìm Mudjekeewis,

Xem người cha của con ra sao,

Nơi ngưỡng cửa của Gió Tây,

Nơi cổng trời của Hoàng Hôn!"

Từ lều của mình Hiawatha bước ra,

Y phục sẵn sàng lên đường, vũ trang để săn bắn;

Khoác áo và quần dài bằng da hươu,

Được thêu thùa lộng lẫy bằng lông nhím và vỏ sò wampum;

Trên đầu đội những chiếc lông đại bàng,

Quanh eo thắt chiếc đai wampum,

Trong tay cầm cây cung gỗ tần bì,

Căng bằng gân của loài tuần lộc;

Trong ống tên là những mũi tên bằng gỗ sồi,

Đầu nhọn gắn đá jasper, lông đuôi chắp cánh gọn gàng;

Mang theo đôi găng tay Minjekahwun,

Cùng đôi giày moccasin phép thuật.

Bà Nokomis cất lời cảnh báo,

"Đừng đi, hỡi Hiawatha!

Đến vương quốc của Gió Tây,

Đến miền đất của Mudjekeewis,

Kẻo hắn hại con bằng phép thuật của mình,

Kẻo hắn giết con bằng sự mưu mô!"

Nhưng Hiawatha bất sợ

Chẳng màng đến lời cảnh báo của đàn bà;

Chàng sải bước tiến vào rừng sâu,

Mỗi bước chân đo được một dặm đường;

Bầu trời phía trên trông thật âm u đỏ rực,

Mặt đất dưới chân trông cũng đỏ quánh u ám,

Bầu không khí xung quanh nóng bức và ngột ngạt,

Đầy khói và hơi nóng rực lửa,

Tựa như rừng rậm và đồng cỏ đang bốc cháy,

Bởi vì lòng chàng đang sục sôi căm hẫn,

Lòng chàng hệt như một hòn than hồng đang cháy.

Thế là chàng cứ hướng về phía Tây mà đi mãi, đi mãi,

Bỏ lại đằng sau những con hươu nhanh chân nhất,

Bỏ lại loài linh dương và bò rừng bizon;

Vượt qua dòng Esconaba chảy xiết,

Vượt qua dòng Mississippi hùng vĩ,

Đi qua những Ngọn núi Đồng cỏ,

Đi qua vùng đất của bộ tộc Crows và Foxes,

Đi qua những xóm làng của người Blackfeet,

Đến được dãy núi Rocky,

Đến vương quốc của Gió Tây,

Nơi trên những đỉnh núi lộng gió

Lão Mudjekeewis đang ngự trị,

Kẻ cai quản các tầng gió trên trời.

Hiawatha tràn ngập sự kinh hoàng

Trước diện mạo của người cha.

Phủ quanh người lão, những lọn tóc mây bay phần phật

Tơi tả và tung bay trong gió,

Những lọn tóc sáng rực lên như tuyết trôi,

Chói lọi hệt như Ishkoodah, con sao chổi,

Giống như vì sao mang những lọn tóc bằng lửa.

Mudjekeewis tràn ngập niềm vui

Khi ngước nhìn Hiawatha,

Nhìn thấy tuổi trẻ của chính mình hiện lên trước mắt

Trong gương mặt của Hiawatha,

Nhìn thấy nét đẹp của Wenonah

Từ cõi chết bước lên trước mặt lão.

"Chào mừng con!" lão nói, "Hiawatha,

Đến với vương quốc của Gió Tây!

Ta đã chờ đợi con từ lâu lắm rồi!

Tuổi trẻ thật đáng yêu, tuổi già lại cô đơn,

Tuổi trẻ thì hừng hực, tuổi già thì lạnh lẽo băng giá;

Con mang những ngày tháng cũ trở lại,

Con mang tuổi trẻ đầy đam mê của ta trở lại,

Và cả nàng Wenonah xinh đẹp nữa!"

Nhiều ngày liền họ trò chuyện cùng nhau,

Hỏi han, lắng nghe, chờ đợi, đáp lời;

Mudjekeewis hùng vĩ khoác lác rất nhiều điều

Về chiến tích thuở xưa của lão,

Về những cuộc phiêu lưu đầy hiểm nguy,

Về lòng dũng cảm bất khuất,

Về thân thể kim cang bất hoại.

Hiawatha kiên nhẫn ngồi nghe,

Lắng nghe những lời khoác lác của cha mình;

Chàng ngồi nghe với một nụ cười,

Không thốt ra một lời đe dọa hay gầm ghè nào,

Cả lời nói lẫn ánh mắt đều không hề để lộ sơ hở,

Nhưng lòng chàng đang sục sôi căm hẫn,

Lòng chàng hệt như một hòn than hồng đang cháy.

Rồi chàng cất lời, "Hỡi Mudjekeewis,

Không có gì có thể làm hại ngài sao?

Không có gì khiến ngài phải sợ hãi hay sao?"

Và Mudjekeewis hùng vĩ,

Đầy vẻ hiên ngang và hào phóng trong lời khoác lác,

Đã đáp rằng, "Chẳng có gì cả,

Không có gì ngoài tảng đá đen đằng kia,

Không có gì ngoài hòn Wawbeek định mệnh!"

Và lão nhìn Hiawatha

Với ánh mắt đầy từng trải và hiền từ,

Với vẻ mặt của một người cha,

Nhìn với niềm tự hào về nét đẹp

Của vóc dáng cao ráo và uyển chuyển ấy,

Và nói, "Hỡi Hiawatha con ta!

Có thứ gì có thể làm hại con chăng?

Có thứ gì khiến con phải sợ hãi không?"

Nhưng Hiawatha đầy thận trọng

Chần chừ giây lát, như thể còn phân vân,

Giữ im lặng, như thể đang đắn đo,

Và đoạn đáp rằng, "Chẳng có gì cả,

Không có gì ngoài cây lau nước đằng kia,

Không có gì ngoài cây Apukwa vĩ đại!"

Và khi Mudjekeewis vừa đứng dậy,

Vươn tay ra định nhổ cây lau nước,

Hiawatha liền hét lên đầy kinh hãi,

Hét lên với nỗi sợ được giả vờ hoàn hảo,

"Kago! kago! đừng chạm vào nó!"

"Ah, kaween!" Mudjekeewis nói,

"Không đời nào, ta sẽ không chạm vào nó đâu!"

Rồi họ bàn đến những chuyện khác;

Trước hết là về những người anh em của Hiawatha,

Đầu tiên là Wabun, Gió Đông,

Đến Gió Nam, Shawondasee,

Và Gió Bắc, Kabibonokka;

Rồi đến người mẹ của Hiawatha,

Nàng Wenonah xinh đẹp,

Về sự chào đời của nàng trên thảm cỏ,

Về cái chết của nàng, đúng như bà Nokomis già

Đã ghi nhớ và kể lại.

Và chàng thét lên, "Hỡi Mudjekeewis,

Chính ngài là kẻ đã giết Wenonah,

Cướp đi cuộc đời thanh xuân và sắc đẹp của nàng,

Bẻ gãy Bông Huệ của Vùng Đồng Cỏ,

Giẫm nát nó dưới đôi chân của ngài;

Ngài thú nhận đi! chính ngài thú nhận đi!"

Và Mudjekeewis hùng vĩ

Hất những lọn tóc bay phần phật trong gió,

Cúi đầu cúi mặt đầy đau khổ,

Lặng lẽ gật đầu thừa nhận.

Lúc đó Hiawatha mới chồm dậy,

Với ánh mắt và cử chỉ đầy đe dọa

Đặt tay lên tảng đá đen,

Đặt lên hòn Wawbeek định mệnh,

Dùng đôi găng tay Minjekahwun của mình,

Xé toạc mỏm đá nhô ra thành từng mảnh,

Đập nát và nghiền vụn nó ra,

Điên cuồng ném thẳng vào người cha,

Kẻ đang tràn ngập hối hận Mudjekeewis,

Bởi vì lòng chàng đang sục sôi căm hẫn,

Lòng chàng hệt như một hòn than hồng đang cháy.

Nhưng kẻ cai quản Gió Tây

Đã thổi những mảnh vụn bay ngược ra xa,

Bằng hơi thở từ lồng ngực lão,

Bằng cơn bão giận dữ của lão,

Thổi chúng bay ngược lại kẻ tấn công mình;

Lão chộp lấy cây lau nước, cây Apukwa,

Giật phăng nó cùng toàn bộ rễ và sợi tơi

Khỏi mép của vùng đồng cỏ,

Khỏi lớp bùn nhão của cây lau khổng lồ;

Hiawatha ngửa cổ cười dài vang dội!

Thế rồi cuộc chiến tử sinh bắt đầu,

Giáp lá cà giữa chốn non cao;

Từ tổ trên vách đá đại bàng thét lên,

Con Keneu, đại bàng chiến vĩ đại,

Đậu trên nhữngmỏm đá quanh họ,

Lượn vòng vỗ đôi cánh phía trên đầu họ.

Hệt như một thân cây cao trong giông bão

Cây lau khổng lồ oằn mình quật quại;

Và những khối Wawbeek định mệnh to lớn nặng nề

Ầm ầm rơi xuống;

Cho đến khi mặt đất rung chuyển vì tiếng gầm thét

Và sự hỗn loạn của trận chiến,

Và không trung ngập tràn tiếng hò reo,

Cùng tiếng sấm vang dội từ những ngọn núi,

Giật mình vang lên đáp lại, "Baim-wawa!"

Mudjekeewis lùi bước,

Lao về phía Tây vượt qua những ngọn núi,

Vấp váp lùi về phía Tây xuống sườn núi,

Ròng rã ba ngày trời vừa rút lui vừa chiến đấu,

Vẫn bị Hiawatha truy đuổi sát nút

Đến tận ngưỡng cửa của Gió Tây,

Đến tận cổng trời của Hoàng Hôn,

Đến tận chốn biên thuỳ xa xôi nhất của trái đất,

Nơi mà mặt trời lặn vào khoảng không vô tận,

Tựa như một con chim hồng hạc

Rơi vào tổ của mình lúc chiều tà,

Giữa những đầm lầy u ám.

"Dừng lại!" cuối cùng Mudjekeewis cất tiếng kêu,

"Dừng lại, con trai ta, hỡi Hiawatha!

Thật không thể nào giết nổi ta,

Bởi vì con không thể tiêu diệt kẻ bất tử.

Ta đặt con vào thử thách này,

Chỉ để dò xét và kiểm chứng lòng dũng cảm của con;

Giờ hãy nhận lấy phần thưởng của sự dũng cảm đi!"

"Hãy trở về nhà và về với dân tộc của con,

Sống giữa họ, lao động giữa họ,

Lọc sạch trái đất khỏi mọi điều gây hại,

Dọn sạch những ngư trường và dòng sông,

Tiêu diệt mọi quái vật và phù thủy,

Mọi ác quỷ Wendigo, mọi loài khổng lồ,

Mọi con rắn độc, loài Kenabeeks,

Như ta đã từng tiêu diệt Mishe-Mokwa,

Đã hạ gục Gấu Lớn của núi rừng."

"Và cuối cùng khi Thần Chết đến gần con,

Khi ánh mắt đáng sợ của Pauguk

Trừng trừng nhìn con trong bóng tối,

Ta sẽ chia sẻ vương quốc của mình với con,

Từ đó về sau con sẽ là kẻ cai quản

Gió Tây Bắc, Keewaydin,

Của cơn gió trở về mái nhà, gió Keewaydin."

Trận chiến lừng lẫy ấy đã diễn ra như thế

Vào những ngày tháng khủng khiếp của thời Shah-shah,

Vào những ngày tháng đã lùi sâu vào dĩ vãng,

Nơi vương quốc của Gió Tây.

Giờ đây người thợ săn vẫn còn nhìn thấy dấu tích của nó

Rải rác khắp đồi cao lẫn thung lũng;

Vẫn thấy cây lau khổng lồ mọc lên

Bên những ao hồ và dòng suối nhỏ,

Vẫn thấy những khối đá Wawbeek

Nằm lặng im trong mỗi thung lũng.

Hiawatha giờ đang lên đường trở về nhà;

Phong cảnh xung quanh thật dễ chịu làm sao,

Bầu không khí phía trên thật trong lành làm sao,

Bởi vì nỗi cay đắng của sự giận dữ

Đã rời bỏ hoàn toàn khỏi con người chàng,

Ý định trả thù đã bay biến khỏi tâm trí,

Và ngọn lửa thiêu đốt trong tim cũng đã tắt lịm.

Chỉ có một lần chàng chậm bước lại,

Chỉ có một lần chàng dừng chân hoặc ghé lại,

Dừng lại để mua những đầu mũi tên

Của Lão thợ làm tên lâu đời,

Nơi vùng đất của người Dacotahs,

Nơi Thác nước Minnehaha

Đang lóe sáng và lấp lánh giữa những tán sồi,

Cười vang và nhảy múa lao xuống thung lũng.

Nơi đó vị thợ làm tên lâu đời

Làm ra những đầu mũi tên bằng đá sa thạch,

Những đầu mũi tên bằng đá chalcedony,

Những đầu mũi tên bằng đá lửa và đá jasper,

Được mài nhẵn và vót sắc ở các cạnh,

Vừa cứng lại vừa bóng loáng, sắc bén và đắt giá.

Sống cùng lão là cô con gái mắt huyền,

Ngang bướng hệt như ngọn thác Minnehaha,

Với những nét tâm trạng khi râm mát lúc nắng vàng,

Đôi mắt lúc mỉm cười lúc lại chau mày,

Đôi chân nhanh nhẹn hệt như dòng sông,

Những lọn tóc xõa buông trôi như làn nước,

Và tiếng cười trong trẻo vang vọng như âm thanh của dòng suối;

Và lão đặt tên cho nàng theo tên của dòng sông,

Lão đặt tên nàng theo ngọn thác nước ấy,

Minnehaha, Nước Cười.

Phải chăng vì những đầu mũi tên ấy,

Những đầu mũi tên bằng đá chalcedony,

Những đầu mũi tên bằng đá lửa và đá jasper,

Mà Hiawatha của tôi đã dừng chân

Nơi vùng đất của người Dacotahs?

Phải chăng là để ngắm nhìn thiếu nữ ấy,

Ngắm nhìn dung nhan của Nước Cười

Đang lấp ló hé nhìn từ sau bức rèm,

Lắng nghe tiếng xiêm y sột soạt

Vọng ra từ phía sau tấm rèm đang lay động,

Tựa như người ta nhìn thấy ngọn thác Minnehaha

Lấp lánh, thoáng hiện qua những cành cây,

Tựa như người ta nghe thấy tiếng Nước Cười

Vọng ra từ sau tấm màn che bằng lá cành?

Ai mà biết được những suy nghĩ và ảo ảnh nào

Đang ngập tràn trong tâm trí rực lửa của những chàng trai trẻ?

Ai mà biết được những giấc mơ về cái đẹp nào

Đang chiếm ngự trái tim của Hiawatha?

Tất cả những gì chàng kể cho bà Nokomis già nghe,

Khi chàng về đến lều vào lúc hoàng hôn,

Chỉ là cuộc gặp gỡ với người cha,

Chính là trận chiến với Mudjekeewis;

Không một lời nào chàng nhắc đến những mũi tên,

Không một lời nào về Nước Cười.