Các bàn chơi bài được kê ra, các tụ chơi bài boston nhanh chóng hình thành, khách khứa của bá tước tản ra khắp nơi, người thì ở hai phòng khách, kẻ lại tụ tập nơi phòng sinh hoạt chung hay trong thư viện.

Bá tước xoè cọng bài trên tay như hình cánh quạt, cố cưỡng lại cơn buồn ngủ quen thuộc sau bữa ăn trưa và cười vang trước mọi câu chuyện. Dưới sự khích lệ của nữ bá tước, đám thanh niên tụ lại quanh chiếc thụ cầm và đàn cla-vơ-xanh. Theo lời yêu cầu chung, Julie mở màn trước. Sau khi gảy xong một khúc nhạc biến tấu ngắn trên đàn hạc, nàng cùng các thiếu nữ khác xúm lại nài nỉ Natásha và Nicholas hát tặng một bản, bởi hai người vốn nổi tiếng có năng khiếu âm nhạc. Thấy mình được đối xử chẳng khác nào một cô gái trưởng thành, Natásha lộ rõ vẻ hãnh diện nhưng cũng không giấu nổi nét bẽn lẽn.

“Chúng ta sẽ hát bài gì đây anh?” nàng hỏi.

“Bài ‘Dòng suối’ đi,” Nicholas gợi ý.

“Thế thì mau lên nào. Borís, lại đây đi anh,” Natásha giục. “Ủa, mà Sónya đâu rồi nhỉ?”

Nàng đưa mắt nhìn quanh, thấy không có bạn ở đó liền chạy đi tìm.

Ghé vội vào phòng Sónya chẳng thấy ai, Natásha lại chạy sang phòng trẻ con, nhưng Sónya cũng không ở đó. Nàng đoán chắc cô bạn chỉ có thể đang nằm trên chiếc hòm gỗ ngoài hành lang. Chiếc hòm ấy vốn là nơi trút bầu tâm sự và giọt lệ sầu của mấy cô thiếu nữ nhà Rostóv. Quả nhiên, Sónya đang nằm sấp mặt trên tấm nệm lông vũ cáu bẩn của bà vú đặt trên nóc hòm. Chiếc váy voan hồng bị đè nhăn nhúm bên dưới, đôi bàn tay mảnh khảnh bưng kín mặt, nàng nức nở từng cơn đến mức đôi vai trần run lên bần bật. Gương mặt rạng rỡ hân hoan suốt ngày lễ quan thầy của Natásha bỗng chốc biến đổi: đôi mắt nàng sững lại, một cơn ớn lạnh chạy dọc chiếc cổ nõn nà và khóe miệng trĩu xuống.

“Sónya! Có chuyện gì thế? Sao thế cậu?... Hu... hu... hu...!” Rồi cái miệng rộng của Natásha méo xệch đi trông thật khó coi, nàng òa khóc như một đứa trẻ mà chẳng hiểu vì sao, chỉ biết khóc hùa theo bạn. Sónya cố ngẩng đầu định đáp nhưng không thể, lại càng vùi mặt sâu hơn vào đệm. Natásha ngồi bệt trên tấm nệm lông sọc xanh, vừa ôm chầm lấy bạn vừa nức nở. Phải gượng mãi Sónya mới ngồi dậy được, nàng đưa tay lau nước mắt rồi nghẹn ngào giãi bày.

“Anh Nicholas... một tuần nữa là đi rồi, giấy gọi nhập ngũ... đã tới nơi... chính miệng anh ấy nói với mình... Đáng ra mình không nên khóc đâu,” nàng giơ ra mảnh giấy đang nắm chặt trong tay, trên đó chép những vần thơ do chính Nicholas sáng tác, “mình không nên khóc chút nào, nhưng cậu không hiểu được đâu... chẳng ai hiểu nổi... tâm hồn anh ấy cao quý đến dường nào!”

Và nàng lại òa lên khóc, chỉ vì chàng có một tâm hồn quá đỗi cao đẹp.

“Cậu thì sướng rồi... mình không ghen tị đâu... mình quý cả cậu lẫn anh Borís,” nàng tiếp tục, giọng đã vững hơn đôi chút; “anh ấy tốt tính... hai người lại chẳng gặp trắc trở gì... Nhưng anh Nicholas lại là anh họ mình... việc này có khi phải đến Đức Tổng giám mục... mà dẫu thế cũng chẳng xong. Hơn nữa, ngộ nhỡ chị ấy mách Mẹ” (Sónya coi nữ bá tước như mẹ đẻ và vẫn thường gọi như vậy) “rằng mình đang hủy hoại tiền đồ của anh Nicholas, rằng mình là kẻ nhẫn tâm, vong ân bội nghĩa, trong khi thực lòng... có Chúa chứng giám,” nàng làm dấu thánh, “mình yêu Mẹ biết bao, yêu tất cả mọi người, trừ chị Véra... Mà tại sao chứ? Mình đã làm gì nên tội với chị ấy? Ơn nghĩa nhà cậu mình đội trên đầu, dẫu có phải hy sinh tất cả mình cũng sẵn lòng, ngặt nỗi mình chẳng có gì trong tay....”

Sónya nghẹn lời không nói tiếp được nữa, lại vùi mặt vào đôi bàn tay và tấm nệm lông. Natásha bắt đầu dỗ dành, nhưng nét mặt nàng cho thấy nàng đã thấu hiểu nỗi thống khổ sâu sắc của bạn.

“Sónya,” nàng chợt thốt lên, như thể vừa đoán trúng nguyên cớ thực sự khiến bạn đau lòng, “chắc chắn là sau bữa trưa chị Véra đã buông lời cay đắng với cậu đúng không? Có phải thế không?”

“Phải đấy, mấy bài thơ này là do anh Nicholas tự làm, mình có chép thêm vài bài khác nữa, thế rồi chị ấy bắt gặp trên bàn mình. Chị ấy dọa sẽ đem mách Mẹ, bảo mình là đồ vong ân, rằng Mẹ đời nào cho anh ấy cưới mình, mà sẽ bắt anh ấy lấy chị Julie. Cậu thấy đấy, cả ngày hôm nay anh ấy cứ quấn quýt bên chị ta... Natásha ơi, mình có tội tình gì mà phải chịu nông nỗi này?...”

Nàng lại bật khóc nức nở, cay đắng hơn gấp bội. Natásha đỡ bạn ngồi dậy, ôm chặt lấy nàng và mỉm cười qua làn nước mắt để an ủi.

“Sónya ơi, đừng tin lời chị ấy, cậu đừng tin! Cậu có nhớ sau bữa tối ba đứa mình với anh Nicholas đã bàn tính những gì trong phòng khách không? Chúng mình đã vạch sẵn mọi chuyện êm đẹp rồi cơ mà. Mình không nhớ cặn kẽ lắm, nhưng chẳng phải mọi chuyện đều có thể thu xếp ổn thỏa và đẹp đẽ xiết bao sao? Bác Shinshín có người em trai lấy ngay chị họ ruột đấy thôi. Huống hồ chúng mình chỉ là anh em họ đời thứ hai. Anh Borís cũng bảo chuyện đó hoàn toàn có thể được. Cậu biết đấy, mình đã kể hết mọi chuyện cho anh ấy nghe rồi. Anh ấy thông minh và tốt bụng lắm!” Natásha nói tiếp. “Đừng khóc nữa Sónya bé bỏng, Sónya yêu quý của mình!” Nàng vừa hôn bạn vừa bật cười. “Chị Véra cay nghiệt lắm, mặc kệ chị ấy đi! Rồi mọi sự sẽ tốt đẹp cả thôi, chị ấy chẳng dám hé răng với Mẹ đâu. Anh Nicholas sẽ tự mình thưa chuyện, vả lại anh ấy có đoái hoài gì đến chị Julie đâu nào.”

Natásha khẽ đặt một nụ hôn lên mái tóc bạn.

Sónya ngồi thẳng dậy. Nàng mèo con bỗng tươi tỉnh hẳn ra, đôi mắt sáng ngời, chừng như đã sẵn sàng vểnh đuôi, nhảy phắt xuống bằng đôi bàn chân mềm mại và vồ lấy cuộn len nô đùa đúng như bản tính của loài mèo.

“Cậu nghĩ thế thật ư?... Thật vậy sao? Không lừa mình chứ?” nàng vừa hỏi vừa nhanh tay vuốt lại nếp váy và mái tóc.

“Thật mà, mình thề đấy!” Natásha đáp, rồi khẽ cài lại lọn tóc quăn bướng bỉnh vừa tuột ra khỏi bím tóc của bạn.

Cả hai cùng bật cười rúc rích.

“Nào, bọn mình ra hát bài ‘Dòng suối’ đi.”

“Đi thôi!”

“Cậu biết không, cái ông Pierre béo ục ịch ngồi đối diện mình trông buồn cười chết đi được!” Natásha chợt dừng bước reo lên. “Ôi, mình thấy vui quá chừng!”

Nói rồi nàng co chân chạy thoăn thoắt dọc hành lang.

Sónya phủi vội mấy sợi lông vũ còn dính trên người, nhét mảnh giấy chép thơ vào sâu trong ngực áo, áp sát khuôn ngực gầy guộc, rồi với đôi má ửng hồng và bước chân nhẹ nhõm hân hoan, nàng đuổi theo Natásha qua dãy hành lang tiến vào phòng khách. Chiều lòng quan khách, nhóm bạn trẻ cùng hòa giọng hát khúc tứ ca “Dòng suối”, khiến ai nấy đều tấm tắc ngợi khen. Kế đó, Nicholas cất giọng hát một khúc ca chàng vừa mới học được:

Đêm về dưới ánh trăng thanh,

Mơ màng cánh mộng bay quanh khoảng trời,

Êm đềm biết mấy ai ơi,

Khi hay đâu đó một người nhớ ta!

Đôi tay lướt nhẹ cung cầm,

Gửi muôn điệu ngát hương thầm đồng xanh,

Trái tim thổn thức vì anh,

Tiếng than nhắn gửi chút tình vấn vương...

Chờ chi mai mốt tương phùng,

Hỡi ôi khôn xiết khát lòng đợi trông!...

Chàng còn chưa dứt câu hát cuối thì đám thanh niên đã rộn ràng chuẩn bị khiêu vũ ngoài sảnh lớn, từ trên gác lửng đã vẳng xuống tiếng bước chân dồn dập cùng tiếng hắng giọng của các nhạc công.

Pierre lúc bấy giờ đang ngồi ở phòng khách, nơi ông Shinshín kéo chàng vào một cuộc luận bàn chính trị với tư cách một người vừa du học từ ngoại quốc trở về; vài vị khách khác cũng xúm lại góp chuyện nhưng Pierre thì ngán ngẩm vô cùng. Vừa lúc tiếng nhạc trỗi lên, Natásha bước vào, đi thẳng tới chỗ Pierre, vừa cười vừa đỏ mặt nói:

“Mẹ cháu bảo cháu ra mời chú vào khiêu vũ ạ.”

“Tôi chỉ sợ mình nhảy sai nhịp làm rối đội hình thôi,” Pierre đáp, “nhưng nếu cô bé chịu làm cô giáo của tôi...” Chàng hạ cánh tay hộ pháp của mình xuống, chìa ra cho cô thiếu nữ mảnh dẻ.

Trong khi các cặp nhảy đang tề tựu vào vị trí và dàn nhạc so dây, Pierre ngồi xuống bên bạn nhảy nhỏ tuổi của mình. Natásha ngập tràn sung sướng; nàng được khiêu vũ với một người đàn ông trưởng thành, một người đã từng bôn ba hải ngoại. Nàng lại được ngồi ở một vị trí trang trọng, chuyện trò với chàng hệt như một quý bà thực thụ. Nàng cầm trên tay chiếc quạt do một phụ nữ nhờ giữ hộ. Với dáng điệu chẳng khác nào một mệnh phụ chốn thượng lưu (chẳng biết nàng đã học được cung cách ấy từ bao giờ và ở đâu), nàng vừa trò chuyện với bạn nhảy, vừa phe phẩy chiếc quạt rồi nở nụ cười duyên dáng lấp ló sau nan quạt.

“Chà chà! Nhìn con bé kìa!” Nữ bá tước vừa đi ngang qua phòng khiêu vũ vừa chỉ tay về phía Natásha thốt lên.

Natásha thẹn đỏ mặt nhưng vẫn bật cười.

“Kìa Mẹ! Sao Mẹ lại nói thế? Có gì mà phải ngạc nhiên chứ ạ?”

Đúng lúc điệu écossaise thứ ba đang diễn ra sôi nổi thì vang lên tiếng ghế xô lách cách từ phòng khách bên cạnh, nơi bá tước và bà Márya Dmítrievna đang chơi bài cùng phần lớn các bậc cao niên và những vị khách trọng vọng. Sau hồi lâu ngồi yên một chỗ, giờ đây họ vừa vươn vai thư giãn gân cốt, vừa cất ví tiền và sổ tay vào túi rồi tiến sang phòng khiêu vũ. Dẫn đầu là bà Márya Dmítrievna và quan bá tước, nét mặt ai nấy đều vô cùng hớn hở. Bá tước khoanh cong cánh tay, nghiêng mình mời bà Márya Dmítrievna với vẻ trang trọng đầy tinh nghịch tựa như một vũ công ba lê. Ông ưỡn ngực, nụ cười hào hoa lịch thiệp bừng sáng trên gương mặt, và ngay khi khúc écossaise vừa dứt nhịp cuối cùng, ông vỗ tay ra hiệu cho dàn nhạc, ngửa cổ hét to lên gác lửng gọi người kéo vĩ cầm thứ nhất:

“Semën! Có biết bài Daniel Cooper không đấy?”

Đó là điệu nhảy yêu thích của bá tước từ thời trai trẻ. (Nói cho đúng ra, Daniel Cooper vốn là một tổ hợp biến tấu của điệu anglaise).

“Mọi người nhìn Cha kìa!” Natásha cất tiếng reo to trước toàn thể gian phòng, quên khuấy mất mình đang khiêu vũ cùng một bạn nhảy người lớn, nàng gập phắt mái đầu xoăn tít xuống tận đầu gối mà cười nắc nẻ, tiếng cười giòn giã vang vọng khắp căn phòng.

Quả thực, mọi người trong phòng đều mỉm cười thích thú dõi theo ông lão vui tính; đứng cạnh người bạn nhảy to béo đẫy đà là bà Márya Dmítrievna, ông uốn cong hai cánh tay, nhịp gót, mở rộng bờ vai, xoay mũi chân ra ngoài, khẽ gõ nhẹ bàn chân xuống sàn, và bằng một nụ cười rạng rỡ dần trên khuôn mặt tròn trĩnh, ông ngầm báo hiệu cho mọi người đón xem màn trình diễn sắp tới. Ngay khi những thanh âm rộn rã, khiêu khích của điệu Daniel Cooper vang lên (khúc nhạc có phần na ná như một điệu vũ vui nhộn của đám nông phu), các khung cửa dẫn vào phòng khiêu vũ bỗng chốc chật ních đám gia nhân nông nô—đàn ông đứng một bên, đàn bà tụ một phía—ai nấy mặt mày rạng rỡ kéo đến xem chủ nhân của mình trổ tài vui chơi.

“Các người nhìn ông chủ kìa! Trông oai phong hệt như chim đại bàng ấy!” bà vú đứng ở một góc cửa cất giọng nhận xét oang oang.

Bá tước khiêu vũ rất cừ và ông thừa biết điều đó. Ngược lại, bạn nhảy của ông thì chẳng thể và cũng chẳng buồn nhảy cho đẹp. Thân hình đồ sộ của bà đứng thẳng đơ, đôi cánh tay hộ pháp buông thõng (bà đã gửi chiếc xắc tay cho nữ bá tước cầm hộ), duy chỉ có khuôn mặt nghiêm nghị mà sắc sảo của bà là thực sự hòa cùng nhịp điệu. Những gì toát lên từ toàn bộ thân hình đẫy đà của ngài bá tước thì nơi bà Márya Dmítrievna chỉ biểu lộ qua nét mặt ngày càng rạng ngời cùng chiếc mũi phập phồng rung rinh. Nhưng nếu như bá tước, càng nhảy càng hăng say, mê hoặc người xem bằng những bước chuyển lắt léo đầy bất ngờ cùng sự thoăn thoắt của đôi bàn chân nhẹ bẫng, thì bà Márya Dmítrievna lại gây ấn tượng không kém chỉ qua những cử động khẽ khàng—một cái nhún vai nhè nhẹ, một cái co tay khi xoay người, hay một cú giậm gót chân—những cử chỉ mà bất cứ ai cũng phải tán thưởng khi xét đến vóc dáng to lớn cùng vẻ uy nghiêm thường nhật của bà. Điệu nhảy mỗi lúc một thêm sôi động. Các cặp khác chẳng tài nào thu hút nổi lấy một ánh nhìn vào bước nhảy của mình, mà họ cũng chẳng buồn thử làm chi. Mọi cặp mắt đều đổ dồn về phía bá tước và bà Márya Dmítrievna. Natásha cứ túm lấy tay áo hoặc vạt váy của mọi người xung quanh, giục giã: “Mau nhìn Cha kìa!”, dẫu cho thực tế chẳng ai dời mắt khỏi cặp đôi ấy lấy một giây. Giữa những quãng nghỉ của điệu vũ, bá tước thở dốc, vừa vẫy tay vừa hét lớn giục dàn nhạc chơi nhanh hơn nữa. Nhanh hơn, nhanh hơn, và nhanh hơn nữa; nhẹ nhàng, nhẹ hơn, rồi thoăn thoắt nhẹ tênh, bá tước xoay tít, lượn quanh bà Márya Dmítrievna, lúc kiễng trên đầu ngón chân, lúc lại dập gót nhịp nhàng; cho đến khi dẫn bạn nhảy xoay một vòng trở về chỗ ngồi, ông mới tung ra bước nhảy kết màn: hất nhẹ bàn chân mềm mại về phía sau, cúi gập mái đầu mồ hôi nhễ nhại, mỉm cười và vung rộng cánh tay chào, giữa một tràng pháo tay rầm rộ như sấm dậy cùng tiếng cười tán thưởng mà Natásha là người khơi mào. Cả hai người đứng sững lại, thở hổn hển và rút những chiếc khăn tay bằng vải dệt mịn ra lau mồ hôi đầm đìa trên mặt.

“Thời của chúng ta, người ta khiêu vũ như thế đấy, bà bạn thân mến ạ,” bá tước nói.

“Đúng là một điệu Daniel Cooper ra trò!” bà Márya Dmítrievna thốt lên, vừa xắn tay áo vừa thở phì phò.