Ngay lúc ấy, lại có một vị khách bước vào phòng khách: vương tước Andrei Bolkónski, chồng của vị tiểu vương phi. Anh là một thanh niên rất khôi ngô, vóc dáng trung bình, với những đường nét khuôn mặt kiên định và sắc sảo. Mọi thứ thuộc về anh, từ vẻ mệt mỏi, chán chường cho đến dáng đi điềm tĩnh, mực thước, đều tạo nên một sự tương phản đến kinh ngạc với người vợ nhỏ nhắn, điềm tĩnh của mình. Rõ ràng là anh không những quen biết tất cả mọi người trong phòng khách, mà còn thấy họ phiền toái đến mức chỉ nhìn hay nghe họ nói thôi cũng đủ khiến anh mệt mỏi. Và giữa bao nhiêu gương mặt mà anh thấy tẻ nhạt ấy, hình như chẳng có ai làm anh chán ngán cho bằng người vợ xinh đẹp của mình. Anh quay đi với một cái nhún mày làm biến dạng cả khuôn mặt tuấn tú, hôn tay Anna Pávlovna, rồi nheo mắt rảo nhìn khắp lượt cử tọa.

– Hoàng tử chuẩn bị ra trận phải không ạ? – Anna Pávlovna hỏi.

– Đại tướng Kutúzov – Bolkónski đáp bằng tiếng Pháp, nhấn mạnh âm cuối tên của viên đại tướng theo giọng của người Pháp – đã vui lòng nhận tôi làm sĩ quan tùy tùng...

– Thế còn Lise, vợ anh?

– Cô ấy sẽ về quê.

– Anh không thấy xấu hổ vì đã tước đoạt của chúng tôi người vợ vô cùng đáng yêu ấy sao?

– André – người vợ gọi chồng, với cái điệu bộ làm duyên y hệt như khi cô nói chuyện với những người đàn ông khác – viên tử tước đang kể cho chúng tôi nghe một câu chuyện kỳ thú về Mademoiselle George và Buonaparte đấy!

Vương tước Andrei nheo mắt lại rồi quay đi. Pierre, từ khoảnh khắc vương tước Andrei bước vào phòng đã dõi theo anh bằng ánh mắt vui mừng, trìu mến, giờ đây tiến lại và nắm lấy cánh tay anh. Trước khi quay lại, vương tước Andrei lại cau mày tỏ ý khó chịu vì có kẻ chạm vào tay mình, nhưng khi nhìn thấy gương mặt rạng rỡ của Pierre, anh bất giác nở một nụ cười thân thiện và dễ mến đến không ngờ.

– Ồ kìa!... Thế ra cậu cũng bước chân vào giới thượng lưu rồi sao? – anh nói với Pierre.

– Tớ biết cậu thế nào cũng có mặt ở đây mà – Pierre đáp. – Tớ sẽ sang ăn tối với cậu nhé. Có được không? – cậu nói nhỏ để không làm phiền viên tử tước vẫn đang tiếp tục câu chuyện của mình.

– Không, không thể được! – vương tước Andrei vừa cười vừa siết chặt tay Pierre ngầm bảo rằng chẳng cần phải hỏi câu đó. Anh muốn nói thêm điều gì nữa, nhưng đúng lúc ấy vương tước Vasíli cùng cô con gái đứng dậy chuẩn bị ra về, hai chàng thanh niên liền đứng dạt sang một bên để nhường đường.

– Xin lỗi anh nhé, thưa Tử tước thân mến – vương tước Vasíli nói với viên tử tước, tay thân mật giữ tay áo người kia lại để ngăn không cho đứng lên. – Buổi tiệc khốn khổ tại nhà đại sứ này đã tước đi của tôi một niềm vui, và buộc tôi phải ngắt lời anh. Tôi rất tiếc phải rời bỏ bữa tiệc quyến rũ của anh đấy – ông nói, quay sang Anna Pávlovna.

Cô con gái của ông, vương tôn nữ Hélène, bước đi giữa những hàng ghế, nhẹ nhàng vén các nếp váy, và nụ cười trên gương mặt kiều diễm của nàng càng thêm phần rạng rỡ. Pierre đắm đuối ngắm nhìn nàng bước ngang qua mình với ánh mắt say đắm, suýt chút nữa là hoảng sợ.

– Quá đỗi kiều diễm – vương tước Andrei nhận xét.

– Vâng, tuyệt đẹp – Pierre đáp.

Khi đi qua, vương tước Vasíli túm lấy tay Pierre và bảo Anna Pávlovna:

– Hãy dạy dỗ giúp tôi con gấu này nhé! Nó ở nhà tôi cả tháng nay rồi mà đây là lần đầu tiên tôi đưa nó ra xã hội. Chẳng có gì cần thiết cho một thanh niên bằng việc tiếp xúc với những phụ nữ thông minh.

Anna Pávlovna mỉm cười và hứa sẽ kèm cặp Pierre. Bà biết cha cậu có họ hàng với vương tước Vasíli. Bà lão nãy giờ ngồi cạnh người cô già vội vã đứng dậy đuổi theo vương tước Vasíli ra tiền sảnh. Toàn bộ vẻ giả tạo quan tâm mà bà cố tỏ ra lúc nãy đã biến mất khỏi khuôn mặt đôn hậu, hằn in vết trán lệ của bà, giờ đây chỉ còn trơ lại sự lo âu và sợ hãi.

– Thưa vương tước, còn con trai Borís của tôi thì sao ạ? – bà vừa rảo bước theo ông ra tiền sảnh vừa nói. – Tôi không thể ở lại St. Petersburg lâu hơn nữa. Xin hãy cho tôi biết tôi có thể mang theo tin gì về cho đứa con tội nghiệp của mình.

Mặc dù vương tước Vasíli lắng nghe bà lão với vẻ miễn cưỡng, chẳng lấy gì làm lịch sự cho lắm, thậm chí còn phảng phất chút số ruột, bà vẫn nở nụ cười nịnh nọt, khẩn khoản và níu lấy tay ông để ông không bước đi.

– Ngài mất gì một tiếng tâu lên Hoàng đế, để rồi nó được chuyển thẳng vào đội Cận vệ cơ chứ? – bà nói.

– Xin ngài hãy tin tôi, vương phi, tôi rất sẵn lòng làm mọi thứ trong khả năng của mình – vương tước Vasíli đáp – nhưng việc tâu xin Hoàng đế đối với tôi rất khó khăn. Tôi khuyên bà nên thỉnh cầu qua ngài Rumyántsev nhờ vương tước Golítsyn chuyển lời. Đó là cách tốt nhất.

Bà lão chính là vương phi Drubetskáya, thuộc một trong những dòng dõi danh giá nhất ở Nga, nhưng gia cảnh nghèo khó, lại đã lâu vắng bóng chốn thượng lưu nên đã mất đi những mối quan hệ có thế lực trước kia. Nay bà lặn lội đến St. Petersburg để mưu cầu một chức vụ trong đội Cận vệ cho đứa con trai duy nhất. Thật ra, cốt để được gặp vương tước Vasíli nên bà mới xin được giấy mời đến dự buổi tiếp khách của Anna Pávlovna và ngồi nghe câu chuyện của viên tử tước. Những lời của vương tước Vasíli làm bà hoảng sợ, một vẻ mặt cay đắng thoáng qua khuôn mặt từng một thời kiều diễm, nhưng chỉ trong chốc lát; rồi bà lại mỉm cười và bấu chặt lấy tay vương tước Vasíli hơn nữa.

– Xin ngài hãy nghe tôi, thưa vương tước – bà nói. – Chưa bao giờ tôi xin xỏ ngài điều gì và cũng sẽ không bao giờ làm thế nữa, tôi cũng chưa từng gợi nhắc ngài về tình bạn giữa cha tôi với ngài; nhưng giờ đây, vì Chúa, tôi thiết tha nài xin ngài hãy làm điều này vì con trai tôi — và tôi sẽ mãi mãi coi ngài là ân nhân – bà nói thêm một cách vội vã. – Không, xin đừng giận, hãy hứa với tôi đi! Tôi đã cầu cứu Golítsyn và ông ấy đã từ chối. Xin hãy là người nhân từ như ngài vẫn thế – bà nói, cố nặn nụ cười dẫu nước mắt đã lưng tròng.

– Thưa bố, chúng ta sẽ trễ mất – vương tước nữ Hélène lên tiếng, nàng quay chiếc cổ kiều diễm, liếc qua bờ vai được tạc đòn nét cổ điển trong lúc đứng chờ bên cửa.

Tuy nhiên, thế lực trong xã hội là một thứ vốn liếng cần phải biết tiết kiệm nếu muốn dùng cho lâu dài. Vương tước Vasíli thừa hiểu điều đó, và khi nhận ra rằng nếu cứ hễ ai cầu xin ngài cũng nhận lời thì chẳng mấy chốc ngài sẽ chẳng thể tự cất lời xin cho chính mình nữa, ngài trở nên dè sẻn việc dùng đến ảnh hưởng của bản thân. Nhưng trước trường hợp của vương phi Drubetskáya, sau lời nài nỉ lần thứ hai, ngài cảm thấy cắn rứt phần nào lương tâm. Bà đã nhắc cho ngài nhớ một điều hoàn toàn xác thực: ngài đã từng mang ơn cha bà trong những bước đường công danh đầu tiên. Hơn nữa, qua cách cư xử, ngài có thể nhận ra bà là một trong số những người phụ nữ — đa phần là những người mẹ — một khi đã hạ quyết tâm thì sẽ không chịu từ bỏ cho đến khi đạt được mục đích, và nếu cần, họ sẵn sàng nài nỉ hết ngày này qua tháng khác, hết giờ này qua giờ khác, thậm chí sẵn sàng làm ầm lên. Chính ý nghĩ sau cùng này đã lay động ngài.

– Thưa Anna Mikháylovna thân mến – ngài đáp với giọng điệu suồng sã và chán ngán quen thuộc – những gì bà yêu cầu đối với tôi là gần như bất khả thi; nhưng để chứng tỏ lòng trung thành của tôi đối với bà và sự kính trọng của tôi đối với ký ức về cha bà, tôi sẽ làm điều không thể ấy — con trai bà sẽ được chuyển sang đội Cận vệ. Tôi xin lấy danh dự bảo đảm. Bà đã vừa lòng chưa?

– Ân nhân kính mến của tôi! Đúng là những gì tôi mong đợi ở ngài — tôi thừa biết lòng tốt của ngài! – Ông quay người định bước đi.

– Chờ đã — xin ngài một lời! Khi nó đã được chuyển sang đội Cận vệ... – bà ngập ngừng. – Ngài có mối thâm giao với Michael Ilariónovich Kutúzov... xin hãy giới thiệu Borís làm sĩ quan tùy tùng cho ông ấy! Khi ấy tôi mới yên tâm được, và khi ấy...

Vương tước Vasíli mỉm cười.

– Không, điều đó thì tôi không hứa đâu. Bà không biết Kutúzov đang bị làm phiền thế nào kể từ khi ông nhậm chức Tổng tư lệnh đâu. Chính ông ấy đã nói với tôi rằng tất cả các phu nhân ở Moscow đã đồng mưu dâng hết con trai họ cho ông ấy làm sĩ quan tùy tùng rồi.

– Không, xin ngài hãy hứa đi! Tôi không để ngài đi đâu! Ân nhân kính mến của tôi...

– Thưa bố – cô con gái xinh đẹp cất lời với cái giọng điệu y như trước – chúng ta sẽ trễ mất.

– Thôi, au revoir! Vĩnh biệt nhé! Bà nghe thấy nó gọi rồi đấy chứ?

– Thế ngày mai ngài sẽ tâu với Hoàng đế chứ?

– Chắc chắn rồi; nhưng chuyện Kutúzov thì tôi không hứa đâu.

– Xin hãy hứa đi, xin hãy hứa đi, thưa Vasíli! – Anna Mikháylovna gọi với theo khi ông đang bước đi, với nụ cười của một thiếu nữ làm duyên, thứ nụ cười có lẽ thuở trước rất tự nhiên đối với bà, nhưng giờ đây lại vô cùng lạc lõng trên gương mặt đầy vết nhăn nheo mệt mỏi.

Dường như bà đã quên mất tuổi tác của mình và theo thói quen cũ, bà huy động mọi thứ thủ nghệ đàn bà thuở trước. Thế nhưng ngay khi vương tước vừa khuất dạng, khuôn mặt bà lại đanh lại với vẻ lạnh lùng, giả tạo như cũ. Bà quay trở lại nhóm người mà vị tử tước vẫn đang huyên náo trò chuyện, lại tiếp tục vờ như đang lắng nghe, trong lúc chờ đợi đến thời điểm có thể cáo lui. Nhiệm vụ của bà đã hoàn thành.