Kutúzov rút quân về hướng Viên, vừa đi vừa phá hủy các nhịp cầu bắc qua sông Inn (tại Braunau) và sông Traun (gần Linz). Ngày 23 tháng 10, các lực lượng Nga đang vượt sông Enns. Vào giữa trưa, đoàn xe tháp tùng, pháo binh và các đội hình quân sự của quân đội Nga đang nườm nượp qua thị trấn Enns ở cả hai đầu cầu.

Trời ấm áp, có mưa vào một ngày thu. Khung cảnh rộng lớn mở ra trước những ngọn đồi nơi các trận địa pháo của Nga đang án ngữ cây cầu có lúc bị che khuất bởi một màn mưa xiên mỏng manh, rồi đột nhiên bừng sáng dưới ánh nắng mặt trời, những vật ở xa tít tắp hiện lên rõ mồn một, lấp lánh như thể vừa được quét một lớp sơn bóng. Phía dưới, thị trấn nhỏ hiện ra với những ngôi nhà mái ngói đỏ tường trắng, ngôi thánh đường và cây cầu, hai bên cầu là những dòng quân Nga đang chen chúc tiến qua. Tại khúc uộn của sông dòng sông Danube, những chiếc thuyền, một hòn đảo, và một lâu đài có công viên được bao bọc bởi dòng nước từ nơi hợp lưu của sông Enns và sông Danube bắt đầu hiện rõ, cùng với bờ trái đầy đá của sông Danube phủ kín rừng thông, tạo nên một phông nền huyền ảo với những tán lá xanh và các khe núi mờ ảo sắc xanh. Những tháp canh của một tu viện nhô lên phía sau khu rừng thông nguyên sinh hoang dã, và xa xa bên kia bờ sông Enns, có thể nhận ra các toán kỵ binh tuần tiễu của địch.

Giữa bầy đại bác trên sườn đồi, vị tướng chỉ huy hậu quân đang đứng cùng một sĩ quan tham mưu, chăm chú quan sát phong cảnh qua ống nhòm. Ngay phía sau họ một chút, Nesvítski, người được tổng tư lệnh phái đến hậu quân, đang ngồi trên càng xe pháo. Một tay Cossack đi theo đã đưa cho anh một chiếc ba lô và một bình đựng nước, và Nesvítski đang mời mấy sĩ quan ăn bánh nướng cùng rượu doppelkümmel chính hiệu. Các sĩ quan vui vẻ quây quần bên anh, người quỳ gối, kẻ ngồi xổm kiểu Thổ Nhĩ Kỳ trên bãi cỏ ướt.

— Phải, vị hoàng tử Áo xây dựng lâu đài đó quả không phải kẻ ngốc. Nơi này đẹp thật! Sao các anh không ăn gì thế, thưa các ngài? — Nesvítski vừa nói vừa mời.

— Cảm ơn ngài nhiều, thưa hoàng tử, — một sĩ quan đáp, tỏ vẻ hài lòng khi được trò chuyện với một sĩ quan tham mưu có thế giá như vậy. — Nơi đây thật đáng yêu! Chúng tôi vừa đi ngang qua công viên và thấy hai con hươu... và căn nhà mới tuyệt làm sao!

— Nhìn kìa, thưa hoàng tử, — một người khác lên tiếng, anh ta rất muốn lấy thêm chiếc bánh nướng nữa nhưng còn e thẹn, nên đành vờ như đang ngắm cảnh — Xem kìa, bộ binh của chúng ta đã đến đó rồi. Nhìn kìa, ở bãi cỏ phía sau làng, ba tên đang kéo cái gì kìa. Chắc chúng sẽ lục soát cái lâu đài đó cho mà xem, — anh ta nhận xét với vẻ rõ ràng là tán thành.

— Chắc chắn là thế rồi, — Nesvítski nói. — Không, nhưng điều tôi muốn, — anh nói thêm, miệng vừa nhai bánh nướng vừa chuốt bờ môi ướt át đẹp đẽ của mình, — là lẻn vào trong đó cơ.

Anh mỉm cười chỉ tay về phía tu viện nữ có tháp canh, đôi mắt nheo lại và ánh lên vẻ tinh ranh.

— Thế mới tuyệt làm sao, thưa các ngài!

Các sĩ quan cười rộ lên.

— Chỉ để làm cho các sơ hoảng hốt một chút thôi. Người ta bảo trong đó có cả các thiếu nữ Ý đấy. Thật có ơn trời, tôi sẵn sàng đánh đổi năm năm cuộc đời vì điều đó!

— Chắc hẳn họ cũng đang buồn chán thôi, — một sĩ quan bạo dạn hơn lên tiếng cười khúc khích.

Trong khi đó, vị sĩ quan tham mưu đứng phía trước đang chỉ cái gì đó cho vị tướng, và vị tướng liền đưa ống nhòm lên ngắm.

— Ừ, đúng thế thật, đúng thế thật, — vị tướng bực bội nói, hạ ống nhòm xuống và nhún vai, — đúng thế thật! Chúng sẽ bị nã pháo lúc qua cầu mất. Mà sao chúng còn lề mề ở đó thế không biết?

Ở bờ bên kia, có thể nhìn rõ quân địch bằng mắt thường, và từ trận địa pháo của chúng, một đám mây trắng như sữa bốc lên. Tiếp theo là tiếng súng vọng lại từ xa, và có thể thấy quân ta đang hối hả chạy về phía chỗ qua sông.

Nesvítski đứng dậy, thở phì phò, rồi mỉm cười bước lại gần vị tướng.

— Ngài có muốn dùng chút gì để giải khát không ạ? — anh hỏi.

— Thật là rắc rối, — vị tướng đáp mà không thèm trả lời câu hỏi của anh, — người của chúng ta đang để phí phạm thời gian.

— Hay để em cưỡi ngựa sang đó nhé, thưa ngài? — Nesvítski hỏi.

— Ừ, phiền anh đi giùm, — vị tướng đáp, rồi ông nhắc lại mệnh lệnh chi tiết mà ban nãy đã ra một lần rồi: — và bảo đám kỵ binh hú-xa rằng họ phải qua sông sau cùng và châm lửa đốt cầu theo đúng lệnh tôi; vật liệu dễ cháy trên cầu phải được kiểm tra lại một lần nữa.

— Rõ thưa ngài, — Nesvítski đáp.

Anh gọi người lính Cossack dắt ngựa đến, dặn cất ba lô và bình nước đi, rồi uyển chuyển vung thân hình nặng nề của mình lên yên ngựa.

— Tôi sẽ ghé vào thăm mấy sơ thật đấy nhé, — anh nói với các sĩ quan đang nhìn mình mỉm cười, rồi phi ngựa theo con đường vòng đổ xuống sườn đồi.

— Nào, bây giờ chúng ta hãy xem nó bay xa đến đâu nào, thưa Đại úy. Thử xem sao! — vị tướng quay sang nói với một sĩ quan pháo binh. — Hãy đùa một chút cho tiêu khiển thời gian nào.

— Pháo thủ, vào vị trí! — vị sĩ quan ra lệnh.

Chỉ trong chớp mắt, những người lính từ các đống lửa trại đã hồ hởi chạy tới và bắt đầu nạp đạn.

— Một! — tiếng lệnh vang lên.

Pháo thủ số một nhanh nhẹn nhảy sang một bên. Khẩu đại bác gầm lên một tiếng vang đinh tai nhức óc bằng kim loại, và một quả đạn pháo rít gió bay vút qua đầu quân ta ở dưới chân đồi, rơi cách xa vị trí của quân địch một khoảng, để lại một làn khói nhỏ đánh dấu nơi nó phát nổ.

Khuôn mặt của các sĩ quan và binh lính bỗng rạng rỡ hẳn lên khi nghe thấy tiếng nổ đó. Tất cả đều đứng dậy và bắt đầu dõi theo những chuyển động của quân ta ở phía dưới, rõ mồn một như thể chỉ cách nhau một tầm ném đá, cùng với sự di chuyển của quân địch ở xa hơn bên kia. Ngay lúc đó, mặt trời hoàn toàn ló dạng từ sau những đám mây, tiếng súng đơn độc vang lên trong trẻo hòa quyện cùng ánh nắng rực rỡ chói chang tạo nên một cảm giác phấn chấn và đầy hào hứng duy nhất.