Phòng làm việc gồm có hai gian. Gian thứ nhất, với một cái lò sưởi lớn đã xập xệ và hai ô cửa sổ bám đầy bụi bẩn, có đặt một cây thước đen ở một góc dùng để đo chiều cao tù nhân, và ở một góc khác treo một bức ảnh Chúa khổ nạn lớn, như thường thấy ở những nơi người ta tra tấn đồng loại. Ở căn phòng này có mấy tên lính canh đang đứng. Sang gian kế tiếp là khoảng hai mươi con người, nam lẫn nữ, ngồi thành từng nhóm hay từng đôi, đang thì thầm trò chuyện. Có một chiếc bàn viết kê bên cửa sổ.

Viên thanh tra ngồi xuống bên bàn, mời Nekhludoff ngồi vào chiếc ghế cạnh hắn. Nekhludoff ngồi xuống, đảo mắt nhìn những con người trong phòng.

Người đầu tiên thu hút sự chú ý của anh là một thanh niên có khuôn mặt dễ mến, mặc chiếc áo khoác ngắn, đang đứng trước một phụ nữ trung niên có hàng chân mày đen, anh ta đang hăng say kể cho bà nghe điều gì đó và khua khoay hai tay. Ngồi bên cạnh họ là một cụ già đeo kính gắt, đang nắm bàn tay của một cô gái trẻ mặc đồ tù nhân, cô đang nói với cụ điều gì đó. Một cậu học sinh, với nét mặt trân trân đầy hoảng sợ, cứ đăm đăm nhìn cụ già. Ở một góc phòng là một đôi tình nhân. Cô gái còn rất trẻ và xinh xắn, tóc ngắn màu vàng nhạt, trông năng động và ăn mặc tao nhã; chàng trai có những đường nét khuôn mặt thanh tú, tóc bồng bềnh, mặc chiếc áo khoác cao su. Họ ngồi lọt thỏm trong góc và trông ngây dại vì tình yêu. Ngồi gần chiếc bàn nhất là một phụ nữ tóc điểm bạc mặc đồ đen, rõ ràng là mẹ của một chàng trai trẻ trông có vẻ mắc bệnh lao, cũng mặc kiểu áo khoác tương tự. Đầu cô gác lên vai anh. Cô đang cố nói điều gì đó, nhưng những giọt nước mắt nghẹn ngào không cho phép cô cất lời; cô bắt đầu nói mấy lần liền nhưng đều phải dừng lại. Chàng trai cầm một tờ giấy trên tay, hình như không biết phải làm gì, cứ gấp đi gấp lại với vẻ mặt đầy bực dọc.

Bên cạnh họ là một cô gái mập mạp, tóc ngắn, má hây hây hồng với đôi mắt rất to tròn, mặc chiếc áo đầm xám khoác thêm khăn choàng; cô ngồi cạnh người mẹ đang khóc, âu yếm vuốt ve bà. Mọi nét trên người cô gái này đều đẹp đẽ; đôi bàn tay to, trắng trẻo, mái tóc ngắn gợn sóng, chiếc mũi và đôi môi cứng cáp, nhưng điểm quyến rũ nhất trên khuôn mặt cô lại nằm ở đôi mắt màu nâu hiền từ, chân chất. Đôi mắt đẹp ấy rời khỏi người mẹ trong khoảnh khắc khi Nekhludoff bước vào, và chạm trúng ánh mắt anh. Nhưng cô quay lại ngay lập tức và nói gì đó với người mẹ.

Cách đôi tình nhân không xa là một người đàn ông da ngăm, tóc tai bù xù với vẻ mặt u ám, đang giận dữ trò chuyện với một vị khách không có râu, trông có vẻ thuộc giáo Skoptsy.

Ngay sát cửa ra vào là một thanh niên mặc áo khoác cao su, dường như quan tâm đến ấn tượng hắn tạo ra cho người ngoài hơn là những gì hắn đang nói. Nekhludoff, ngồi cạnh viên thanh tra, đảo mắt quan sát với sự tò mò căng thẳng. Một cậu bé tóc cắt sát tiến lại gần anh và cất giọng nhỏ xíu hỏi:

“Thế chú đang đợi ai thế ạ?”

Nekhludoff ngạc nhiên trước câu hỏi đó, nhưng khi nhìn cậu bé, và bắt gặp gương mặt nhỏ nhắn nghiêm nghị với đôi mắt sáng, chăm chú nhìn mình, anh bèn đáp lại một cách nghiêm túc rằng anh đang đợi một người quen.

“Thế cô ấy là chị của chú à?” cậu bé hỏi.

“Không, không phải chị của chú,” Nekhludoff ngạc nhiên đáp.

“Thế chú đi cùng ai?” cậu bé hỏi gặng.

“Chú á? Cùng u; u chú là người tù chính trị,” chú bé đáp.

“Mary Pavlovna, đưa Kolia ra đi!” viên thanh tra lên tiếng, rõ ràng hắn coi cuộc trò chuyện giữa Nekhludoff và cậu bé là phạm quy.

Mary Pavlovna, cô gái xinh xắn đã thu hút sự chú ý của Nekhludoff, đứng thẳng người lên và với những bước chân vững chãi, gần như nam tính, tiến về phía Nekhludoff và cậu bé.

“Cậu ta hỏi gì anh vậy? Hỏi anh là ai à?” cô hỏi với một nụ cười nhẹ, nhìn thẳng vào mặt anh bằng ánh mắt đầy tin tưởng trong đôi mắt to tròn hiền từ, tự nhiên như thể không hề có chút nghi ngờ nào rằng cô vốn dĩ là và phải là chị em với tất cả mọi người.

“Em ấy thích biết mọi thứ,” cô nói, nhìn cậu bé với nụ cười ngọt ngào và nhân hậu đến mức cả cậu bé lẫn Nekhludoff đều bật cười đáp lại.

“Em ấy đang hỏi tôi đến gặp ai.”

“Mary Pavlovna, nói chuyện với người ngoài là phạm quy đấy. Cô biết rõ điều đó mà,” viên thanh tra nói.

“Thôi được rồi, thôi được rồi,” cô nói, rồi quay lại chỗ người mẹ của chàng trai mắc bệnh lao, tay nhỏ trắng trẻo nắm lấy bàn tay bé xíu của Kolia, trong khi cậu bé vẫn ngước nhìn lên khuôn mặt cô.

“Cậu nhóc này là con nhà ai thế?” Nekhludoff hỏi viên thanh tra.

“Mẹ nó là tù nhân chính trị, và nó sinh ra trong tù,” viên thanh tra đáp với vẻ hài lòng, như thể rất hãnh diện khi chỉ ra sự đặc biệt của cơ sở giam giữ do hắn quản lý.

“Có thật thế không?”

“Vâng, và giờ nó sắp cùng mẹ đi lưu đày Siberia.”

“Còn cô gái trẻ kia?”

“Tôi không thể trả lời câu hỏi của anh,” viên thanh tra nói, nhún vai. “Hơn nữa, Doukhova đến kìa.”