Thế là buổi tối trôi qua và màn đêm buông xuống. Viên bác sĩ đã đi ngủ. Các bà cô của Nekhludoff cũng đã về phòng, và anh biết rằng Matrona Pavlovna lúc ấy đang ở cùng họ trong phòng ngủ, thế nên Katusha chắc chắn chỉ có một mình ở phòng khách của lũ gia nhân. Anh lại bước ra hiên nhà. Bên ngoài trời tối, ẩm ướt và ấm áp, màn sương mù trắng đợt xuân về đang xua đi lớp tuyết cuối cùng, hay đúng hơn là hơi sương tỏa ra từ lớp tuyết cuối đang tan chảy, bao trùm khắp không gian. Từ dòng sông dưới chân đồi, cách cửa trước chừng một trăm bước chân, vẳng lên một thứ âm thanh kỳ lạ. Đó là tiếng băng tan vỡ. Nekhludoff bước xuống bậc thềm, lội qua những vũng nước trên lớp tuyết đóng băng mỏng rồi tiến đến cửa sổ phòng gia nhân. Trái tim anh đập mạnh trong lồng ngực đến mức dường như anh có thể nghe rõ tiếng đập ấy, nhịp thở nặng nhọc của anh cứ dồn dập trong những tiếng thở dài lê thê. Trong phòng gia nhân, một ngọn đèn nhỏ đang thắp sáng, và Katusha ngồi thẫn thờ một mình bên chiếc bàn, đôi mắt đăm đăm nhìn về phía trước. Nekhludoff đứng lặng đi một hồi lâu, chờ xem cô sẽ làm gì khi không biết bản thân đang bị theo dõi. Chừng một hai phút sau, cô không nhấp nháy; rồi cô ngước mắt lên, mỉm cười và lắc đầu như đang tự trách mình, đoạn thay đổi tư thế, buông thõng hai tay lên mặt bàn và lại thẫn thờ nhìn đăm đăm về phía trước. Anh đứng đó ngắm nhìn cô, bất giác lắng nghe tiếng tim mình đập và những âm thanh kỳ lạ từ dòng sông vọng lại. Ngoài kia trên sông, bên dưới lớp sương mù trắng xóa, quá trình vận động không ngừng nghỉ vẫn đang diễn ra, với những thứ âm thanh tựa như tiếng nức nở, tiếng rạn nứt, tiếng sụp đổ và vỡ vụn, hòa lẫn với tiếng lanh lảnh của những mảnh băng mỏng va vào nhau kêu lạng cạng như thủy tinh.
Anh cứ đứng đó, ngắm nhìn gương mặt nghiêm nghị, đầy nỗi thống khổ của Katusha — gương mặt tố cáo cuộc đấu tranh nội tâm trong sâu thẳm tâm hồn cô, và anh cảm thấy thương xót cho cô; nhưng kỳ lạ thay, dẫu nghe có vẻ nghịch lý, lòng trắc ẩn ấy lại càng khiến anh kiên định hơn với ý đồ đen tối của mình.
Anh gõ cửa sổ. Cô giật mình như thể vừa bị điện giật, toàn thân run rẩy và nỗi kinh hoàng hiện rõ trên nét mặt. Rồi cô vùng đứng dậy, tiến đến bên cửa sổ và áp sát mặt vào tấm kính. Vẻ hoảng sợ vẫn không rời khỏi khuôn mặt cô ngay cả khi cô đưa tay che hai mắt như chiếc tráp che mắt ngựa rồi nheo mắt nhìn qua lớp kính để nhận ra anh. Gương mặt cô nghiêm nghị lạ thường; trước nay anh chưa từng thấy cô như vậy bao giờ. Cô đáp lại nụ cười của anh, nhưng chỉ vì sự phục tùng; trong tâm hồn cô hoàn toàn không có nụ cười nào cả, chỉ toàn là nỗi sợ hãi. Anh ra hiệu bằng tay bảo cô hãy ra ngoài sân với mình. Thế nhưng cô lắc đầu và vẫn đứng nguyên bên cửa sổ. Anh áp sát mặt vào tấm kính và định gọi cô, nhưng đúng lúc đó cô quay người hướng về phía cửa; rõ ràng ai đó ở bên trong vừa gọi cô. Nekhludoff lùi khỏi cửa sổ. Sương mù dày đặc đến mức chỉ cách ngôi nhà năm bước chân là chẳng thể thấy nổi mấy ô cửa sổ, thế nhưng ánh đèn từ ngọn đèn dầu vẫn hắt ra thứ ánh sáng đỏ rực và khổng lồ giữa một khối đen vô định hình. Và ngoài sông, những âm thanh kỳ lạ ấy vẫn tiếp tục, tiếng nức nở, tiếng xào xạc, tiếng nứt vỡ và tiếng lanh lảnh. Đâu đó trong màn sương mù không xa, một tiếng gà gáy vang lên; tiếng thứ hai đáp lại, rồi những tiếng khác ở tận trong làng cùng cất lên cho đến khi âm thanh ấy quyện lại thành một, trong khi vạn vật xung quanh đều chìm trong tĩnh lặng ngoại trừ dòng sông. Đó là lần thứ hai đàn gà gáy trong đêm đó.
Nekhludoff bước qua bước lại phía sau góc nhà, có một hoặc hai lần bước thụt vào vũng nước. Rồi anh lại tiến đến bên cửa sổ. Ngọn đèn vẫn đang cháy, và cô lại ngồi một mình bên chiếc bàn như thể đang đần thối không biết phải làm gì. Anh vừa đến gần cửa sổ thì cô ngước lên. Anh gõ cửa. Chẳng thèm nhìn xem là ai, cô lập tức chạy ra khỏi phòng, và anh nghe thấy cánh cửa ngoài bật mở đánh cách một tiếng. Anh đợi cô gần bậc hiên bên hông rồi ôm chầm lấy cô mà không nói lấy một lời. Cô nép chặt vào người anh, ngẩng mặt lên và đón nhận nụ hôn của anh bằng đôi môi mình. Thế rồi cánh cửa lại phát ra tiếng động tương tự và mở tung, và giọng nói giận dữ của Matrona Pavlovna vang lên: “Katusha!”
Cô vội giằng mình ra khỏi vòng tay anh và quay trở lại phòng gia nhân. Anh nghe tiếng chốt cửa sập lại, rồi mọi thứ chìm vào tĩnh lặng. Ánh đèn đỏ vụt tắt, chỉ còn lại màn làn sương mù, và sự náo động trên dòng sông vẫn tiếp diễn. Nekhludoff tiến lại phía cửa sổ, chẳng bóng người; anh gõ cửa nhưng chẳng có lời đáp. Anh đi ngược vào nhà qua lối cửa chính, nhưng lòng thao thức không sao ngủ được. Anh chồm dậy, đi chân trần dọc theo hành lang đến sát cửa phòng cô, căn phòng nằm cạnh phòng của Matrona Pavlovna. Anh nghe tiếng Matrona Pavlovna đang ngáy khẽ, đoạn toan bước tiếp thì bà bỗng ho khan và trở mình trên chiếc giường có tiếng cóp kép, khiến tim anh thắt lại và đứng sững bất động suốt chừng năm phút. Khi mọi thứ đã yên ắng trở lại và bà bắt đầu ngáy đều đều bình yên, anh lại bước tiếp, cố gắng đặt chân lên những tấm ván sàn không phát ra tiếng kêu, rồi cuối cùng cũng đến được cửa phòng Katusha. Chẳng có âm thanh nào lọt ra. Có lẽ cô vẫn thức, bằng không thì anh đã nghe thấy tiếng thở của cô. Nhưng vừa khi anh thì thầm gọi “Katusha”, cô đã chồm dậy và bắt đầu khuyên nhủ anh đi về, giọng điệu có vẻ hờn dỗi.
“Mở cửa đi! Cho anh vào một lát thôi! Anh van em!” Bản thân anh cũng chẳng biết mình đang thốt ra điều gì.
*
Khi cô rời xa anh, người run rẩy và lặng thinh, chẳng đáp lại lời nào trước những lời anh nói, anh lại bước ra khoảng hiên nhà, đứng đó để cố tìm hiểu ý nghĩa của những gì vừa xảy ra.
Trời đang dần sáng. Từ khúc sông phía dưới, tiếng cọt kẹt, tiếng lanh lảnh và tiếng nức nở của những mảng băng vỡ vang lên ngày một lớn hơn, và giờ đây người ta còn nghe được cả tiếng nước róc rách chảy. Màn sương bắt đầu hạ xuống, và từ phía trên lớp sương ấy, ánh trăng tà lờ mờ chiếu rọi xuống một vật gì đó đen đúa và kỳ quái.
“Tất cả những chuyện này có ý nghĩa gì chứ? Liệu đây là niềm hạnh phúc lớn lao hay một tai họa khủng khiếp vừa giáng xuống đời anh?” anh tự hỏi chính mình.
