Sau khi xem xét một số giấy tờ và đặt vài câu hỏi cho viên thị vệ cùng thư ký, vị chánh án ra lệnh đưa các bị cáo vào.

Cánh cửa sau tấm chấn song lập tức mở ra. Hai viên hiến binh đội mũ, tay cầm trần gươm bước vào, theo sau là các bị cáo gồm một người đàn ông tóc đỏ, tàn nhang và hai phụ nữ. Người đàn ông mặc chiếc áo choàng tù rộng và dài hơn so với thân hình. Ông ta duỗi thẳng ngón cái, khép chặt tay vào sát mông để giữ cho phần tay áo quá khổ khỏi tuột trùm qua bàn tay. Không thèm nhìn các vị thẩm phán, ông đăm đăm nhìn chiếc bục, rồi bước sang phía bên kia, cẩn thận ngồi xuống tận rìa ghế, nhường chỗ thật rộng cho những người khác. Ông dán mắt vào vị chánh án và bắt đầu mím cử động cơ má như thể đang thì thầm điều gì. Người phụ nữ bước theo sau cũng mặc áo choàng tù và trùm chiếc khăn tù quanh đầu. Bà có làn da xám xịt, không mày không lông mi, đôi mắt đỏ ngầu. Người phụ nữ này tỏ ra hoàn toàn bình tĩnh. Vướng tà áo vào đâu đó, bà gỡ ra một cách từ tốn, không hề vội vã rồi mới ngồi xuống.

Bị cáo thứ ba chính là Maslova.

Ngay khi nàng xuất hiện, ánh mắt của tất cả đàn ông trong phòng xử án đều đổ dồn về phía nàng, dán chặt vào khuôn mặt tái nhợt, đôi mắt đen láy rực sáng và bộ ngực phập phồng dưới lớp áo choàng tù. Ngay cả viên hiến binh mà nàng đi ngang qua để đến chỗ ngồi cũng trân trân ngắm nàng cho đến khi nàng ngồi xuống; rồi như thể cảm thấy có lỗi, hắn vội vã quay đi, rũ người lại và cắm cúi nhìn ra khung cửa sổ phía trước.

Vị chánh án đợi cho đến khi các bị cáo đã an vị, và khi Maslova vừa ngồi xuống, ông quay sang nói với viên thư ký.

Lúc ấy, thủ tục thông thường bắt đầu: điểm danh bồi thẩm đoàn, ghi chú về những người vắng mặt, ấn định mức phạt tiền đối với họ, giải quyết các trường hợp xin miễn nhiệm và chỉ định bồi thẩm viên dự khuyết.

Sau khi gấp mấy mẩu giấy lại và bỏ vào một trong những chiếc lọ thủy tinh, vị chánh án xắn nhẹ tay áo đồng phục thêu chỉ vàng, bắt đầu bốc thăm từng lá một rồi mở ra. Nekhludoff là một trong những bồi thẩm viên được gọi tên. Sau đó, hạ tay áo xuống, vị chánh án đề nghị vị linh mục làm lễ tuyên thệ cho bồi thẩm đoàn.

Vị linh mục già với khuôn mặt đỏ hây phúng phính, chiếc áo choàng nâu cùng cây thánh giá vàng và tấm huân chương nhỏ, khó nhọc lê đôi chân cứng đờ bước đến bục giảng kinh dưới tấm bích họa.

Các bồi thẩm viên đứng dậy, ùn ùn kéo về phía bục giảng.

“Xin mời lại đây,” vị linh mục vừa nói vừa dùng bàn tay mập mạp kéo lấy cây thánh giá trước ngực, chờ cho tất cả bồi thẩm viên đến gần. Khi mọi người đã bước lên thềm bục, vị linh mục trút phần đầu hói xám qua lỗ khoét nhờ nhờ của chiếc khăn choàng thánh, chỉnh lại mái tóc thưa rồi quay lại hướng về bồi thẩm đoàn. “Nào, hãy giơ tay phải lên thế này, và chụm các ngón tay lại thế kia,” ông cất giọng già nua run rẩy, giơ bàn tay mập mạp nhung nhúc nếp lằn, chụm ngón cái và hai ngón đầu vào với nhau như thể đang nhón một nhúm vật gì. “Bây giờ, hãy đọc theo tôi: ‘Tôi xin hứa và thề trước Chúa Tể Toàn Năng, trước thánh kinh của Người, và trước cây thánh giá ban sự sống của Chúa chúng ta, rằng trong công việc mà...’” ông ngắt quãng giữa các câu — “đừng hạ tay xuống; hãy giữ tay thế này,” ông nhắc nhở một thanh niên vừa buông thới tay xuống — “‘rằng trong công việc mà...’”

Quý ông bệ vệ có bộ ria mép, ngài đại tá, tay thương gia và vài người nữa giơ tay và chụm ngón tay đúng như yêu cầu của vị linh mục, giơ rất cao và cực kỳ chuẩn xác như thể họ lấy làm thích thú với việc đó; những người khác làm với vẻ miễn cưỡng và cẩu thả. Có người đọc to quá mức với giọng thách thức, như muốn nói rằng: “Dù thế nào đi nữa, tôi vẫn sẽ nói và phải nói.” Có người thì thầm rất nhỏ, nhịp điệu chậm chạp rồi lại ra điều hoảng hốt, vội vã đọc đuổi theo vị linh mục. Có người bặm chặt các ngón tay vì sợ đánh rơi nhúm vật vô hình nào đó đang cầm; người khác lại cứ tách ra rồi gập vào. Ngoại trừ vị linh mục già, ai nấy đều cảm thấy ngượng ngùng, còn ông thì đinh ninh rằng mình đang hoàn thành một bổn phận công dân vô cùng hữu ích và trọng đại.

Sau lễ tuyên thệ, vị chánh án yêu cầu bồi thẩm đoàn bầu ra một hội trưởng. Bồi thẩm đoàn ùn ùn kéo ra cửa, bước vào phòng nghị án — nơi hầu như tất cả bọn họ ngay lập tức lôi thuốc lá ra hút. Ai đó đề xuất quý ông bệ vệ làm hội trưởng, và ông được nhất trí suy tôn. Sau đó, các bồi thẩm viên dập tắt thuốc lá, vứt đi rồi quay trở lại phòng xử án. Vị quý ông bệ vệ thông báo với chánh án rằng ông đã được bầu làm hội trưởng, và tất cả lại ngồi xuống những chiếc ghế tựa lưng cao.

Mọi việc diễn ra suôn sẻ, nhanh chóng và mang một nét trang nghiêm nhất định. Sự chính xác, trật tự và trang nghiêm này rõ ràng làm hài lòng những ai tham gia; nó củng cố thêm ấn tượng rằng họ đang hoàn thành một nghĩa vụ công dân nghiêm túc và cao cả. Nekhludoff cũng cảm nhận được điều đó.

Ngay khi các bồi thẩm viên vừa ngồi xuống, vị chánh án liền có bài phát biểu về quyền lợi, nghĩa vụ và trách nhiệm của họ. Vừa nói ông vừa thay đổi tư thế liên tục: lúc thì tì vào tay phải, lúc sang tay trái, khi tựa vào lưng ghế, khi bám vào tay vịn, khi thì chỉnh lại giấy tờ, lúc lại cầm bút chì và dao dọc giấy lên xoay xở.

Theo lời ông, họ có quyền chất vấn các bị cáo thông qua chánh án, được dùng giấy bút và xem xét các vật chứng được đưa ra. Nghĩa vụ của họ là phán quyết không thiên vị mà phải công tâm. Trách nhiệm của họ nghĩa là nếu để lộ bí mật thảo luận hoặc liên lạc với người bên ngoài, họ sẽ phải chịu hình phạt. Mọi người đều lắng nghe với vẻ mặt chú ý đầy kính trọng. Tay thương gia, người tỏa ra mùi rượu mạnh nồng nặc và phải kìm nén những tiếng nấc cụt lớn, gật đầu chuẩn mực tán đồng sau mỗi câu nói.