Khi hồi tưởng lại những cảm xúc đã qua từ lâu ấy, tôi không khỏi kinh ngạc trước sự khác biệt sâu sắc về bản chất giữa tình cảm của tôi dành cho mẹ cháu và dành cho Mary. Chúng khác nhau đến mức tôi thấy thật phi lý khi dùng cùng một cái tên để gọi cả hai. Thế nhưng, mỗi thứ đều là tình yêu, vô cùng sâu sắc và chân thành. Tôi nghĩ rằng sự đối lập ấy nằm ở tuổi tác và sự trưởng thành tương đối của chúng tôi; chính điều đó đã định hình chất lượng cho mọi cung bậc cảm xúc. Một bên là tình yêu của một người đàn ông ở tuổi hai mươi sáu, cực kỳ từng trải, từng mưa dặm gió và chín chắn hơn tuổi, dành cho một cô thiếu nữ vẫn còn ngồi trên ghế nhà trường, một cô gái xinh đẹp đầy thu hút, mang vẻ huyền bí và hãy còn xa lạ đối với anh ta; bên kia lại là tình yêu giữa những người bằng vai phải lứa, từng là bạn chơi đùa và tri kỷ thân thiết, trong đó người phụ nữ dĩ nhiên cũng tài năng và bướng bỉnh chẳng kém gì người đàn ông.
Giờ đây, việc đàn ông yêu phụ nữ bằng tuổi mình là điều hiếm thấy; phổ biến hơn là việc họ yêu những thiếu nữ trẻ tuổi hơn, thậm chí trẻ hơn rất nhiều. Điều này càng đúng hơn đối với tầng lớp của chúng ta; những người đàn ông ở độ tuổi ba mươi, bốn mươi kết hôn với những phụ nữ ở độ tuổi hai mươi, và toàn bộ tâm lý cũng như lề thói đương thời giữa hai giới đều xuất phát tự nhiên từ thực tế đó. Chúng ta coi sự chênh lệch tuổi tác ấy như một đặc tính nam tính; chúng ta đối xử với người đàn ông như thể anh ta tự nhiên là bề trên, và chúng ta trông đợi sự yếu đuối cùng lòng kính trọng rụt rè nơi người con gái. Tôi và Mary từng yêu nhau như hai dòng sông cùng xuôi về biển cả, chúng tôi lớn lên bên nhau cho đến khoảnh khắc đôi môi chạm ngõ; thế nhưng, tôi đã tìm kiếm mẹ cháu, dõi theo, khao khát và lựa chọn bà — một cách đầy dịu dàng và tôn kính — để làm của riêng mình. Tôi không nhớ rằng trong tâm trí mình từng có ý định tương ứng là làm của riêng bà. Tôi không nghĩ ý nghĩ đó có mặt ở đó chút nào. Bà là một cái gì đó để chinh phục, một cái gì đó đóng vai trò lép vế và phải lùi bước. Và tôi đã tỏ ra giả tạo trong mọi thái độ đối với bà, tôi nghĩ đến những điều sẽ làm bà hứng thú, làm bà vui lòng, tôi biết ngay từ đầu rằng những gì bà nhìn thấy ở tôi để khơi gợi lên nét rạng ngời sâu thẳm, ngượng ngùng trên khuôn mặt bà chỉ là ảo ảnh — một thứ ảo ảnh mà nhiệm vụ của tôi là phải duy trì. Và thế là tôi đã chinh phục được bà, để rồi phải trải qua biết bao năm tháng dài đằng đẵng — những năm tháng cô đơn thầm kín và cảm xúc giấu giếm, của những màn giả bộ vô lý và nỗi bối rối ngấm ngầm — trước khi chúng tôi thoát khỏi truyền thống bất bình đẳng đầy kìm kẹp ấy để nhìn vào mắt nhau bằng sự thấu hiểu và lòng bao dung, với tư cách là một người phụ nữ và một người đàn ông.
Tôi không hề giấu giếm sự hứng thú và sức hút mà tôi tìm thấy nơi Rachel, và nhà More cũng chẳng giấu giếm chút sự đồng tình hoàn toàn của họ dành cho tôi. Tôi đến đó lần thứ hai bằng cách đi bộ, và Ridinghanger mở rộng vòng tay chào đón như một đóa hoa lớn của sự quý mến nồng nhiệt khi thấy tôi đến một mình, không giấu giếm chút nào nhận thức đang nảy nở của họ rằng chính Rachel mới là người tôi đặc biệt đến để gặp.
Việc mai mối của bà nội cháu diễn ra vô cùng quang minh chính đại. Vẫn là sự pha trộn quen thuộc giữa người nhà và khách khứa như buổi chiều hôm trước, và lần này tôi gặp Freshman — người sau này sẽ kết hôn với Alice; có trà, quần vợt, và theo gợi ý của bà nội cháu, một chuyến đi bộ để ngắm hoàng hôn từ đỉnh đồi. Rachel và tôi cùng nhau đi bộ băng qua vùng đồng hoang lộng gió, trong khi tôi trò chuyện và khơi gợi để cô ấy cùng trò chuyện.
Tôi tự hỏi, chúng tôi đã nói về những gì nhỉ? Cảnh sắc nước Anh, tôi nghĩ thế, cả cảnh sắc châu Phi và vùng Weald quanh chúng tôi, cùng lịch sử lâu đời của vùng Weald với hiện tại và tương lai của nó, và cuối cùng thậm chí là đôi chút về chính trị. Chưa bao giờ trước đó tôi khám phá tâm trí của một cô gái mười bảy tuổi; có sự ngạc nhiên trong mọi điều cô ấy biết và niềm vui thích trong mọi điều cô ấy chưa biết, cùng sự chân thành toát lên từ chính bản thân cô ấy — một cái nhìn trong trẻo, mộc mạc ngọt ngào hơn cả bầu không khí trong lành xung quanh chúng tôi, ngọt ngào hơn ánh nắng mặt trời hay tiếngót vang lừng của loài chim sơn ca. Cô ấy tin tưởng một cách đầy kiêu hãnh và tuyệt đẹp, cô ấy hoàn toàn, tự nhiên và chắc chắn sẵn sàng trở thành một con người dũng cảm và cao quý — giá mà cuộc đời cho phép cô ấy làm điều đó. Và cô ấy vẫn chưa hề mảy may nghi ngờ rằng cuộc đời có thể khiến cho điều đó trở nên khó khăn...
Tôi đã đến Ridinghanger nhiều lần vào mùa xuân và đầu mùa hè. Tôi trò chuyện rất nhiều với Rachel, và vẫn chưa ngỏ lời yêu đương với cô ấy. Ý nghĩ sẽ tỏn tình với cô ấy luôn thường trực trong tâm trí tôi, trời đất và toàn thể gia đình cô ấy đều ủng hộ, rực rỡ một màu vàng ấm áp của sự ưng thuận và tán thành, tôi nghĩ cô ấy là sinh vật tuyệt vời và xinh đẹp nhất trên đời, và đôi mắt cô ấy, ngữ điệu giọng nói, gương mặt đổi màu vì bối rối cùng hàng trăm dấu hiệu vô thức nhỏ bé đã cho tôi thấy cô ấy phấn khích thế nào mỗi khi tôi đến. Thế nhưng vẫn có một chút ngượng ngùng. Tôi yêu cô ấy như người ta yêu và ngưỡng mộ một đoá hoa trắng hay một đứa trẻ xinh đẹp — một đứa trẻ xa lạ nào đó. Tôi cảm thấy mình có thể khiến cô ấy sợ hãi. Chưa bao giờ trước đó tôi nghĩ rằng việc thổ lộ tình yêu lại là một điều thô thiển. Thế nhưng tận giữa mùa hè, khi tôi gặp lại Mary, vẫn chưa có điều gì chắc chắn được thốt ra giữa tôi và Rachel. Dẫu vậy, cả hai chúng tôi đều biết, mỗi người đều tự hiểu rằng ở một nơi nào đó trong một thế giới ít hữu hình hơn, chốn tiên cảnh, chốn mộng mơ, chúng tôi đã gặp nhau và trao nhau lời hẹn ước.
