Caderousse vẫn tiếp tục cất tiếng kêu van thảm thiết: "Xin cứu giúp, thưa cha, xin cứu giúp!"

– Có chuyện gì vậy? – Monte Cristo hỏi.

– Cứu tôi với! – Caderousse rên rỉ. – Tôi bị mưu sát rồi!

– Chúng tôi đây rồi, hãy can đảm lên.

– Ôi, tất cả đã chấm dứt! Ngài đến quá trễ... ngài đến chỉ để nhìn tôi chết. Những nhát dao thật khủng khiếp, biết bao máu!

Hắn ngất lịm đi. Ali và chủ nhân bế tên bị thương vào trong phòng. Monte Cristo ra hiệu cho Ali cởi y phục của hắn ra, rồi ngài tự mình kiểm tra những vết thương ghê rợn.

– Lạy Chúa! – Ngài thốt lên. – Sự báo thù của Ngài đôi khi bị trì hoãn, nhưng là để giáng xuống một cách hiệu quả hơn.

Ali nhìn chủ nhân để chờ đợi những chỉ thị tiếp theo.

– Lập tức đi mời viện kiểm sát hoàng gia, ông M. de Villefort, người ở khu Faubourg Saint-Honoré. Khi đi ngang qua phòng gác, hãy đánh thức người gác cổng và bảo hắn đi gọi bác sĩ.

Ali tuân lệnh, để lại vị tu sĩ một mình với Caderousse, người lúc ấy vẫn chưa tỉnh lại.

Khi kẻ khốn khổ một lần nữa mở mắt ra, vị bá tước nhìn hắn với vẻ thương xót não nề, đôi môi ngài mấp máy như đang cầu nguyện.

– Một bác sĩ, thưa cha... xin hãy gọi bác sĩ! – Caderousse thều thào.

– Ta đã cho người đi mời rồi – vị tu sĩ đáp.

– Tôi biết ông ấy không thể cứu sống tôi, nhưng ít ra ông ấy có thể giúp tôi đủ sức để khai báo.

– Chống lại ai?

– Chống lại kẻ đã ám sát tôi.

– Ngươi có nhận ra hắn không?

– Có, chính là Benedetto.

– Tên thanh niên người Corse ấy ư?

– Chính là hắn.

– Đồng bọn của ngươi ư?

– Đúng vậy. Sau khi đưa cho tôi sơ đồ ngôi nhà này, chắc là với hy vọng tôi sẽ giết được bá tước rồi hắn nghiễm nhiên trở thành người thừa kế, hoặc bá tước sẽ giết tôi để trừ khử vướng víu, hắn đã phục kích sẵn và ra tay sát hại tôi.

– Ta cũng đã cho gọi chưởng lý rồi.

– Ông ấy sẽ không đến kịp đâu; tôi cảm thấy sự sống đang cạn kiệt rất nhanh.

– Hãy đợi một lát – Monte Cristo nói. Ngài rời khỏi phòng, và năm phút sau quay lại với một chiếc lọ nhỏ. Đôi mắt kẻ sắp chết dán chặt vào cánh cửa, nơi hắn hy vọng sự cứu trợ sẽ bước vào.

– Nhanh lên, thưa cha, nhanh lên! Tôi sắp ngất lần nữa rồi!

Monte Cristo bước đến, nhỏ ba hoặc bốn giọt chất lỏng trong lọ lên đôi môi tái ngắt của hắn. Caderousse hít một hơi thật sâu.

– Ồ – hắn thốt lên – như được hồi sinh vậy; thêm nữa, thêm nữa đi!

– Thêm hai giọt nữa sẽ giết chết ngươi đấy – vị tu sĩ đáp.

– Ôi, hãy gọi ai đó đến để tôi có thể tố cáo tên khốn đó!

– Ta viết bản cung khai cho ngươi nhé? Ngươi có thể ký tên vào đó.

– Vâng, vâng! – Caderousse nói, đôi mắt ánh lên niềm vui khi nghĩ đến sự trả thù muộn màng này. Monte Cristo liền viết:

"Tôi sắp chết, bị sát hại bởi Benedetto, tên người Corse, bạn tù của tôi ở nhà tù Toulon, mang số 59."

– Nhanh lên, nhanh lên! – Caderousse giục. – Kẻo tôi không còn sức để ký nữa.

Monte Cristo đưa cây bút cho Caderousse. Hắn gom hết chút sức lực cuối cùng, ký tên, rồi ngả rạp xuống giường, thều thào:

– Ngài sẽ kể lại tất cả phần còn lại, thưa cha; ngài hãy nói rằng hắn tự gọi mình là Andrea Cavalcanti. Hắn trọ ở khách sạn Hôtel des Princes. Ôi, tôi chết mất!

Hắn lại ngất đi. Vị tu sĩ đưa chiếc lọ cho hắn ngửi, và hắn mở mắt ra lần nữa. Khao khát trả thù vẫn chưa hề nguôi ngoai trong lòng hắn.

– À, ngài sẽ kể hết những gì tôi vừa nói chứ, thưa cha?

– Phải, và còn nhiều hơn thế nữa.

– Ngài sẽ nói gì thêm?

– Ta sẽ nói rằng chắc chắn hắn đã đưa cho ngươi bản vẽ ngôi nhà này với hy vọng bá tước sẽ giết ngươi. Ta cũng sẽ nói rằng hắn đã gửi một bức thư báo cho bá tước biết ý định của ngươi, và vì bá tước vắng nhà, ta đã đọc bức thư đó để thức canh đợi ngươi.

– Và hắn sẽ bị máy chém xử tử, phải không? – Caderousse nói. – Hãy hứa với tôi điều đó, tôi sẽ ra đi với niềm hy vọng ấy.

– Ta sẽ nói tiếp – vị bá tước tiếp lời – rằng hắn đã bám theo rình rập ngươi suốt thời gian qua, và khi thấy ngươi rời khỏi nhà, hắn đã chạy đến góc tường để ẩn nấp.

– Ngài đã chứng kiến tất cả những điều đó ư?

– Hãy nhớ lại lời ta: "Nếu ngươi bình an vô sự trở về, ta sẽ tin rằng Chúa đã tha thứ cho ngươi, và ta cũng sẽ tha thứ cho ngươi."

– Và ngài đã không cảnh báo tôi! – Caderousse thét lên, gượng người chống bằng khuỷu tay. – Ngài biết tôi sẽ bị giết khi rời khỏi ngôi nhà này mà không hề cảnh báo tôi!

– Không; vì ta nhìn thấy công lý của Thượng đế được đặt vào tay Benedetto, và ta sẽ coi đó là tội phạm thượng nếu chống lại ý định của Đấng Tối Cao.

– Công lý của Thượng đế! Xin đừng nhắc đến nó nữa, thưa cha. Nếu Chúa công bằng, ngài thừa biết có bao nhiêu kẻ đáng lẽ phải bị trừng phạt lại đang nhởn nhơ ngoài vòng pháp luật.

– Hãy kiên nhẫn – vị tu sĩ nói bằng một giọng làm kẻ sắp chết phải run rẩy. – Hãy kiên nhẫn!

Caderousse nhìn ngài với vẻ kinh ngạc.

– Hơn nữa – vị tu sĩ nói tiếp – Chúa nhân từ với tất cả mọi người, như Ngài đã nhân từ với ngươi; Ngài trước hết là một người cha, rồi mới là một vị thẩm phán.

– Thế ra ngài có tin có Chúa ư? – Caderousse hỏi.

– Giả sử ta bất hạnh đến mức không tin vào Ngài cho đến tận bây giờ – Monte Cristo đáp – thì khi nhìn thấy ngươi, ta cũng buộc phải tin.

Caderousse giơ đôi bàn tay đang nắm chặt lên hướng thiên đàng.

– Lắng nghe đây – vị tu sĩ vừa nói vừa buông tay phủ lên người bị thương, như thể ra lệnh cho hắn phải tin. – Đây là những gì vị Thượng đế mà ngay trên giường bệnh ngươi vẫn từ chối tin tưởng đã làm cho ngươi: Ngài ban cho ngươi sức khỏe, thể lực, một công việc ổn định, thậm chí cả những người bạn... quả thực là một cuộc sống mà một người có thể tận hưởng với một lương tâm thanh thản. Thay vì trân trọng những ân huệ ấy, vốn hiếm khi được ban phát dồi dào đến thế, thì con đường ngươi đã chọn lại là thế này: ngươi buông xuôi vào sự lười biếng và rượu chè, rồi trong một cơn say xỉn, ngươi đã hủy hoại người bạn thân nhất của mình.

– Cứu tôi với! – Caderousse kêu lên. – Tôi cần bác sĩ chứ không cần linh mục; biết đâu tôi chưa bị thương chí mạng... biết đâu tôi chưa chết; biết đâu họ vẫn có thể cứu sống tôi.

– Vết thương của ngươi đã trầm trọng đến mức nếu không có ba giọt ta vừa cho ngươi uống, thì giờ này ngươi đã chết rồi. Vậy nên, hãy lắng nghe cho kỹ.

– Ồ – Caderousse thì thầm – ngài thật là một vị linh mục kỳ lạ; ngài đẩy kẻ sắp chết vào sự tuyệt vọng chứ không hề an ủi họ.

– Lắng nghe tiếp đi – vị tu sĩ nói. – Khi ngươi phản bội người bạn của mình, Chúa bắt đầu không phải để trừng phạt, mà là để cảnh báo ngươi. Sự nghèo đói kéo đến. Ngươi đã trải qua nửa đời người để thèm khát những thứ lẽ ra ngươi có thể kiếm được một cách lương thiện; và ngươi đã manh tâm làm điều ác với cái cớ túng quẫn, thì Chúa đã làm một phép lạ vì ngươi, gửi đến qua tay ta một gia tài – thực sự rạng rỡ đối với một kẻ chưa từng có gì trong đời. Thế nhưng gia tài bất ngờ, không thể ngờ tới và chưa từng có ấy lại chẳng thể làm ngươi thỏa mãn khi đã nằm trong tay; ngươi muốn nhân đôi nó lên, và bằng cách nào? Bằng một vụ mưu sát! Ngươi đã thành công, và rồi Chúa tước đoạt nó khỏi tay ngươi, giao ngươi cho công lý xử lý.

– Đâu phải tôi muốn giết lão Do Thái; đó là La Carconte cơ mà.

– Phải – Monte Cristo nói – và Chúa... ta không thể nói là theo công lý, vì công lý của Ngài đã tước đoạt mạng sống ngươi rồi... nhưng Chúa, trong lòng thương xót của Ngài, đã tha mạng cho ngươi.

– Chaả! Bắt đày tôi chung thân thì thương xót chỗ nào chứ!

– Lúc đó ngươi lại tưởng đó là sự khoan dung đấy, đồ khốn nạn! Kẻ hèn nhát sợ chết lại thấy vui mừng trước sự nhục nhã vĩnh viễn; bởi vì giống như mọi tên tù khổ sai khác, ngươi đã tẩu thoát khỏi nhà tù, chứ không thể trốn chạy khỏi nấm mồ. Và ngươi đã nói đúng; con đường đã mở ra cho ngươi một cách bất ngờ. Một người Anh đã đến Toulon với lời thề cứu vớt hai con người khỏi vũng bùn ô nhục, và sự lựa chọn của ông ấy đã rơi vào ngươi cùng đồng bọn. Ngươi lại nhận được một cơ hội thứ hai, tiền bạc và sự bình yên được trả lại cho ngươi, và một kẻ lẽ ra phải chịu kiếp đời tù tội như ngươi lại được sống như bao người bình thường khác. Thế rồi, hỡi sinh vật khốn nạn, ngươi lại thử thách Chúa thêm lần nữa. "Ta vẫn chưa có đủ," ngươi tự nhủ khi đã có trong tay nhiều hơn trước, và ngươi phạm tội ác thứ ba mà không có lấy một lý do, một lời bào chữa. Chúa đã kiệt cùng sự kiên nhẫn; Ngài đã trừng phạt ngươi.

Caderousse đang lịm dần đi. – Cho tôi uống nước – hắn thều thào. – Tôi khát quá... tôi đang bốc cháy đây! – Monte Cristo đưa cho hắn một ly nước. – Thế mà tên khốn Benedetto đó lại thoát tội ư!

– Ta bảo ngươi rồi, không một ai thoát được đâu; Benedetto sẽ phải chịu trừng phạt.

– Thế thì cả ngài nữa, ngài cũng sẽ bị trừng phạt, vì ngài đã không làm trònn bổn phận của một linh mục – lẽ ra ngài phải ngăn không cho Benedetto giết tôi chứ.

– Ta ư? – vị bá tước mỉm cười, một nụ cười khiến kẻ sắp chết phải lạnh sống lưng. – Khi mà ngươi vừa mới đâm gãy con dao của mình vào chiếc áo giáp che ngực ta ư? Thế nhưng, nếu lúc đó ta thấy ngươi khiêm nhường và biết hối cải, có lẽ ta đã ngăn Benedetto giết ngươi; nhưng ta lại thấy ngươi đầy kiêu ngạo và khát máu, nên ta đã phó mặc ngươi trong tay Thượng đế.

– Tôi không tin có Chúa! – Caderousse gào lên. – Ngài cũng chẳng tin; ngài dối trá... ngài đang dối trá!

– Im đi – vị tu sĩ nói. – Ngươi sẽ vắt kiệt giọt máu cuối cùng trong huyết quản đấy. Sao cơ! Ngươi không tin có Chúa khi Ngài đang giáng đòn tử vong xuống ngươi ư? Ngươi không chịu tin vào Đấng chỉ cần một lời cầu nguyện, một lời nói, một giọt nước mắt là sẽ sẵn sàng tha thứ ư? Thượng đế, Đấng lẽ ra có thể điều khiển lưỡi dao của kẻ sát nhân để chấm dứt cuộc đời ngươi trong chớp mắt, lại ban cho ngươi một khoảng thời gian mười lăm phút này để ăn năn. Vậy hãy suy ngẫm đi, hỡi kẻ khốn khổ, và hãy hối cải.

– Không – Caderousse thốt lên. – Không, tôi sẽ không hối cải. Chẳng có Chúa nào cả; chẳng có sự quan phòng nào hết... mọi thứ đều do ngẫu nhiên mà thành.

– Có sự quan phòng; có Thượng đế – Monte Cristo nói – mà ngươi chính là một minh chứng rõ rành rành khi đang nằm trong sự tuyệt vọng cùng cực, chối bỏ Ngài, trong khi ta đang đứng trước mặt ngươi, giàu có, hạnh phúc, bình an và đang khẩn khoản cầu xin vị Thượng đế mà ngươi đang cố sức chối bỏ, dù trong thâm tâm ngươi vẫn hằng tin tưởng.

– Thế rốt cuộc ngài là ai? – Caderousse hỏi, dán đôi mắt đang lịm dần vào vị bá tước.

– Hãy nhìn ta cho kỹ vào! – Monte Cristo nói, đưa ngọn đèn lại gần khuôn mặt mình.

– Ồ, vị tu sĩ... tu sĩ Busoni. – Monte Cristo cởi chiếc tóc giả đang ngụy trang trên đầu xuống, thả mái tóc đen buông xõa, thứ càng làm tôn thêm vẻ đẹp trai trên những nét mặt nhợt nhạt của ngài.

– Ơ hay? – Caderousse kinh ngạc đến tột độ. – Nếu không vì mái tóc đen đó, tôi sẽ tưởng ngài là người Anh, lãnh chúa Wilmore.

– Ta không phải là tu sĩ Busoni cũng chẳng phải lãnh chúa Wilmore – Monte Cristo nói. – Hãy suy nghĩ lại xem... ngươi không nhận ra ta sao?

Lời nói của vị bá tước mang một sức mạnh kỳ diệu, một lần nữa đánh thức những sinh lực đã cạn kiệt của kẻ khốn khổ.

– Vâng, đúng thế... – hắn nói. – Tôi hình như đã từng gặp ngài và biết ngài trước đây.

– Phải, Caderousse, ngươi đã thấy ta; ngươi từng biết ta.

– Vậy ngài rốt cuộc là ai? Và tại sao, nếu đã biết tôi, ngài lại để mặc tôi chết?

– Bởi vì không gì có thể cứu nổi ngươi; vết thương của ngươi đã chí mạng. Giả sử có thể cứu được ngươi, ta đã coi đó là một minh chứng khác cho lòng thương xót của Chúa, và ta sẽ lại nỗ lực để cứu ngươi, ta thề bằng ngôi mộ của cha ta.

– Bằng ngôi mộ của cha ngài! – Caderousse thốt lên, được vực dậy bởi một sức mạnh siêu nhiên, nửa người chồm dậy để nhìn rõ hơn con người vừa thốt ra lời thề mà mọi người đều coi là thiêng liêng ấy. – Vậy ngài là ai?

Vị bá tước đã nhận ra cái chết đang đến gần. Ngài biết đây là khoảnh khắc giãy giụa cuối cùng. Ngài cúi xuống người sắp chết, với một ánh nhìn điềm tĩnh và u buồn, thì thầm:

– Ta là... ta chính là...

Và đôi môi gần như khép chặt của ngài thốt ra một cái tên nhỏ đến mức chính vị bá tước cũng có vẻ e dè khi nghe thấy nó. Caderousse, người vừa chồm người lên bằng đầu gối và vươn tay ra, cố rụt lại, rồi chắp hai tay, giáng sức nâng chúng lên trong một nỗ lực tuyệt vọng.

– Ôi, lạy Chúa, lạy Chúa tôi! – hắn nói. – Xin tha thứ cho tôi vì đã chối bỏ Ngài; Ngài thực sự tồn tại, Ngài quả là người cha trên thiên đường và là vị quan tòa dưới trần gian. Lạy Chúa, lạy Chúa tôi, tôi đã từng khinh miệt Ngài suốt một thời gian dài! Xin Chúa tha thứ cho tôi; xin đón nhận lấy tôi, ôi Chúa tôi!

Caderousse thở dài một tiếng thật sâu, rồi ngả người ngã quỵ xuống với một tiếng rên rỉ. Máu từ các vết thương không còn chảy nữa. Hắn đã chết.

– Một! – vị bá tước thì thầm đầy bí ẩn, đôi mắt dán chặt vào cái xác đã bị biến dạng bởi một cái chết quá đỗi khủng khiếp.

Mười phút sau, vị bác sĩ và viên chưởng lý đã tới, một người đi cùng người gác cổng, người kia đi cùng Ali, và họ được tiếp đón bởi tu sĩ Busoni, người đang đứng cầu nguyện bên cạnh thi thể.