M. Noirtier — bởi quả thực, chính là ông — dõi theo người đầy tớ cho đến khi cánh cửa khép lại. Sau đó, chắc vì sợ bị nghe lén ở phòng tiền sảnh, ông lại mở hé cửa ra. Sự cẩn trọng ấy không hề thừa, bằng chứng là bước chân rút lui vội vã của Germain đã tố cáo anh ta cũng chẳng tránh khỏi cái tội trạng từng khiến nguyên tổ của loài người sập bẫy. M. Noirtier bấy giờ mới cẩn thận khép và cài then cửa tiền sảnh, rồi đến cửa phòng ngủ, đoạn tiến lại phía Villefort — người từ nãy đến giờ vẫn theo dõi mọi hành động ấy với vẻ kinh ngạc không sao giấu giếm.

— Nào, bây giờ thì, Gérard thân mến của ta, — ông cất tiếng hỏi cậu thanh niên với một ánh nhìn đầy ẩn ý, — bộ con có vẻ không vui lắm khi gặp ta đấy à?

— Thưa cha thân yêu, — Villefort đáp, — ngược lại con vô cùng mừng rỡ; chỉ là con quá ít khi mong chờ chuyến viếng thăm của cha, nên hơi bị bất ngờ thôi.

— Nhưng này anh bạn trẻ, — M. Noirtier vừa đáp vừa ngồi xuống, — ta cũng có thể nói y như vậy với con chứ, khi mà con thông báo cho ta về đám cưới của con sẽ diễn ra vào ngày 28 tháng Hai, thế mà đến ngày 3 tháng Ba con lại thình lình xuất hiện ở Paris thế này.

— Và nếu con đã cất công đến đây, thưa cha kính yêu, — Gérard vừa nói vừa xích lại gần M. Noirtier, — xin cha đừng trách, bởi vì chính vì cha mà con đến, và chuyến đi này của con sẽ là cứu cánh cho cha đấy.

— Ồ, vậy sao! — M. Noirtier vừa thong thả ngả người thoải mái trên ghế vừa nói. — Thật thế chứ, hãy kể cho ta nghe toàn bộ xem nào, nghe chừng thú vị phết đấy.

— Thưa cha, chắc cha đã nghe người ta bàn tán về cái câu lạc bộ theo phái Bôn-a-pác ở phố Saint-Jacques rồi chứ?

— Số 53; đúng vậy, ta là phó chủ tịch đây.

— Thưa cha, sự bình thản của cha làm con phát hoảng lên được.

— Chà, con trai ạ, khi một người từng bị phe núi truy nã, từng trốn khỏi Paris trên một chiếc xe chở cỏ, từng bị bọn săn người của Robespierre lùng sục khắp các cánh đồng ở Bordeaux, thì người ta đã quen với hầu hết mọi chuyện rồi. Nhưng cứ nói tiếp đi, câu lạc bộ ở phố Saint-Jacques thì sao nào?

— Chuyện là họ đã dụ Tướng Quesnel đến đó, và vị tướng vốn rời nhà lúc chín giờ tối hôm trước, thì hôm sau người ta tìm thấy thi thể dưới sông Seine.

— Và ai đã kể cho con câu chuyện hay ho này thế?

— Chính nhà vua.

— Ồ thế à, vậy để đáp lại câu chuyện của con, — Noirtier tiếp lời, — ta cũng sẽ kể cho con nghe một chuyện khác.

— Thưa cha, con nghĩ là con đã biết trước điều cha sắp nói rồi.

— À, con đã nghe tin hoàng đế đổ bộ rồi chứ gì?

— Xin cha nói nhỏ thôi, con nài xin cha đấy — vì chính lợi ích của cha cũng như của con. Vâng, con đã nghe tin này, và còn biết trước cả khi cha kịp hay tin; bởi vì cách đây ba ngày, con đã phóng như bay từ Marseille về Paris trong tâm trạng gần như tuyệt vọng vì những sự chậm trễ ngoài ý muốn.

— Ba ngày trước á? Con điên mất rồi. Chứ ba ngày trước hoàng đế còn chưa đổ bộ cơ mà.

— Không thành vấn đề, con đã hay biết về ý định của ngài.

— Con biết bằng cách nào?

— Qua một bức thư gửi cho cha từ đảo Elba.

— Gửi cho ta ư?

— Gửi cho cha; và con đã tìm thấy nó trong chiếc cặp tài liệu của kẻ đưa thư. Giả như bức thư đó mà lọt vào tay kẻ khác, thì thưa cha thân mến, có lẽ giờ này cha đã bị đem ra xử bắn rồi ấy chứ.

Cha của Villefort liền bật cười.

— Thôi nào, thôi nào, — ông bảo, — bộ nhà Phục hưng lại áp dụng các thủ đoạn của đế chế nhanh chóng thế cơ à? Xử bắn á, con trai ta? Thật là một ý nghĩ buồn cười! Thế bức thư con nói đâu rồi? Ta thừa hiểu con để mà tin rằng con sẽ để lọt một thứ như thế qua tay mình.

— Con đã đốt nó rồi, vì sợ rằng dẫu chỉ một mảnh vụn còn sót lại cũng có thể dẫn đến việc cha bị kết án.

— Và hủy hoại cả tương lai sáng lạn của con nữa, — Noirtier đáp lời; — vâng, ta hoàn toàn có thể hiểu được điều đó. Nhưng ta chẳng có gì phải sợ chừng nào còn con che chở.

— Con còn làm được nhiều hơn thế nữa là khác, thưa cha — con cứu sống cha đấy.

— Con làm được thế thật ư? Chà, mọi chuyện ngày càng trở nên kịch tính hơn rồi đấy — giải thích cho ta nghe xem nào.

— Con phải nhắc lại câu chuyện về câu lạc bộ ở phố Saint-Jacques.

— Có vẻ như cái câu lạc bộ này đang là cái gai trong mắt cảnh sát nhỉ. Sao họ không chịu lục soát cho kỹ hơn? Thế nào họ cũng tìm ra——

— Họ vẫn chưa tìm ra; nhưng họ đang lần theo dấu vết rồi.

— Ừ, câu cửa miệng quen thuộc ấy mà; ta lạ gì cái điệp khúc đó nữa. Khi cảnh sát bó tay, họ liền tuyên bố là đang bám sát dấu vết; và chính phủ thì cứ kiên nhẫn ngóng chờ cái ngày họ ra mặt với vẻ mặt lấm lét để thông báo rằng đã mất dấu rồi.

— Vâng, nhưng họ đã tìm thấy một cái xác; vị tướng đã bị sát hại, và ở bất cứ quốc gia nào người ta cũng gọi đó là một vụ mưu sát.

— Mưu sát mà con gọi thế à? Chà, có gì chứng minh được là vị tướng bị sát hại đâu. Người ta vẫn tìm thấy xác người dưới sông Seine mỗi ngày đấy thôi, do họ tự nhảy xuống, hoặc chết đuối vì không biết bơi.

— Thưa cha, cha thừa biết vị tướng không phải là người sẽ tự vẫn trong cơn tuyệt vọng, và chẳng ai đi tắm sông Seine vào giữa tháng Giêng cả. Không, không, đừng có tự lừa dối mình; đây đích thị là một vụ mưu sát dưới mọi góc độ.

— Và ai là kẻ đã định nghĩa nó như thế?

— Chính nhà vua.

— Nhà vua ư! Ta cứ tưởng ngài đủ tầm triết gia để thừa nhận rằng trong chính trị thì không có cái gọi là mưu sát. Trong chính trị, anh bạn trẻ ạ, con cũng rõ như ta thôi, chẳng có con người nào cả, chỉ có những tư tưởng; chẳng có tình cảm nào hết, chỉ có những lợi ích; trong chính trị người ta không giết một con người, người ta chỉ dọn sạch một vật cản đường, thế thôi. Con có muốn biết mọi chuyện diễn biến ra sao không? Nào, ta sẽ kể cho con nghe. Người ta nghĩ rằng có thể đặt niềm tin vào Tướng Quesnel; ông ấy được giới thiệu cho chúng ta từ đảo Elba; một người trong bọn ta đã đến gặp ông và mời ông đến phố Saint-Jacques, nơi ông sẽ gặp gỡ một vài người bạn. Ông ấy đã đến, và kế hoạch rời đảo Elba, cuộc đổ bộ dự kiến, vân vân, đã được bày tỏ cho ông nghe. Khi đã nghe và thấu hiểu ngọn ngành, ông ấy đáp rằng mình là một người theo phái hoàng gia. Thế là tất cả nhìn nhau — người ta bắt ông phải tuyên thệ, và ông đã làm thế, nhưng với cái vẻ miễn cưỡng đến mức đúng là thách thức số mệnh khi dám thề thốt như vậy, thế mà bất chấp điều đó, vị tướng vẫn được phép ra về tự do — hoàn toàn tự do. Thế nhưng ông ấy lại không về nhà. Điều đó có nghĩa là gì? Chà, anh bạn trẻ ạ, nghĩa là lúc rời khỏi chúng ta, ông ấy đã đi lạc đường, chỉ có vậy thôi. Mưu sát á? Thật đấy, Villefort, con làm ta ngạc nhiên thật đấy. Con, một phó biện lý, lại đi dựa vào những tiền đề tồi tệ như vậy để cấu thành một cáo buộc ư? Đã bao giờ ta nói với con thế này chưa, khi con đang làm tròn vai một kẻ bảo hoàng và chém đầu một người thuộc phe ta rằng: "Con trai ta, con đã phạm tội mưu sát"? Không, ta chỉ nói: "Được rồi, thưa ngài, ngài đã chiến thắng; biết đâu ngày mai, đến lượt chúng ta"."

— Nhưng thưa cha, hãy cẩn thận; khi đến lượt chúng ta, sự trả thù sẽ vô cùng khốc liệt đấy.

— Ta không hiểu con đang nói gì.

— Cha đang đặt hy vọng vào sự trở lại của kẻ tiếm quyền ư?

— Chúng ta có chứ.

— Cha lầm rồi; hắn sẽ không thể tiến sâu hai hải lý vào nội địa nước Pháp mà không bị bám sát, truy lùng và tóm gọn như một con thú hoang đâu.

— Anh bạn trẻ ạ, hoàng đế lúc này đang trên đường tiến về Grenoble; ngày 10 hoặc 12 ngài sẽ có mặt ở Lyons, và ngày 20 hoặc 25 sẽ tới Paris.

— Nhân dân sẽ nổi dậy.

— Vâng, để đi đón chào ngài.

— Ngài chỉ có trong tay nhúm người, và các đạo quân sẽ được phái đi để chặn đánh.

— Vâng, để hộ tống ngài vào thủ đô. Thật tình mà nói, Gérard thân mến của ta ạ, con chỉ là một đứa trẻ thôi; con tưởng mình là kẻ thông tin uyên bác chỉ vì đện tín đã báo cho con ba ngày sau cuộc đổ bộ rằng: "Kẻ tiếm quyền đã đổ bộ lên Cannes cùng một số kẻ khác. Hắn đang bị truy nã." Nhưng hắn đang ở đâu? Hắn đang làm gì? Con hoàn toàn mù tịt, và cứ đà này họ sẽ săn đuổi hắn đến tận Paris mà chẳng cần phải bóp cò một phát súng nào.

— Grenoble và Lyons là những thành phố trung thành, và sẽ dựng lên một bức tường thành kiên cố trước mặt ngài.

— Grenoble sẽ mở rộng cổng thành đón ngài với niềm hân hoan — toàn thể Lyons sẽ đổ xô ra chào đón ngài. Tin ta đi, chúng ta nắm thông tin rõ chẳng kém gì con đâu, và lực lượng cảnh sát của chúng ta cũng tốt như của các người vậy. Con muốn có bằng chứng không? Nào, con đã cố giấu kín chuyến đi của ta, thế mà ta vẫn biết con đến nơi chỉ nửa tiếng sau khi con qua cửa ô. Con chẳng khai báo địa chỉ với ai ngoài người đánh xe phu trạm, thế mà ta vẫn biết chỗ ở của con, và bằng chứng là ta đang có mặt ở đây đúng khoảnh khắc con chuẩn bị ngồi vào bàn ăn. Vậy thì, làm ơn rung chuông gọi thêm một bộ dao, dĩa, đĩa nữa đi, chúng ta sẽ cùng ăn tối.

— Thật thế ư! — Villefort đáp, nhìn cha với vẻ kinh ngạc, — trông cha có vẻ nắm rõ tình hình thật đấy.

— Hả? Chuyện đơn giản ấy mà. Những kẻ đang nắm quyền lực trong tay như các con chỉ có được những phương tiện do tiền tài mang lại — còn những kẻ đang mòn mỏi chờ đợi như chúng tôi, lại có những phương tiện mà lòng tận tụy thúc đẩy.

— Lòng tận tụy! — Villefort cười nhạt thốt lên.

— Phải, lòng tận tụy; bởi vì ta tin đó là cách gọi mỹ miều cho sự tham vọng đầy hy vọng.

Và cha của Villefort vươn tay định giật dây chuông để gọi người đầy tớ mà con trai ông chưa kịp gọi. Villefort liền chộp lấy cánh tay ông.

— Khoan đã, thưa cha thân mến, — chàng thanh niên nói, — xin thêm một lời nữa.

— Cứ nói đi.

— Cho dẫu lực lượng cảnh sát bảo hoàng có ngốc nghếch đến đâu đi nữa, họ vẫn biết một điều khủng khiếp thế này.

— Điều gì thế?

— Bảng nhận dạng về kẻ đã xuất hiện tại nhà Tướng Quesnel vào buổi sáng ngày vị tướng ấy mất tích.

— Ồ, lực lượng cảnh sát tuyệt vời ấy đã tìm ra điều đó cơ à? Thế bản nhận dạng đó ra sao?

— Da ngăm đen; tóc, lông mày và bua cằm màu đen; áo khoác dài xanh sẫm cài khuy kín cổ; đính huy hiệu sĩ quan Bắc đẩu Bội tinh trên khuy áo; đội rộng vành và chống gậy.

— À ha, ra thế à? — Noirtier nói; — và tại sao, thế mà họ vẫn chưa tóm được hắn?

— Bởi vì hôm qua, hoặc hôm kia, họ đã mất hút dấu vết của hắn ở góc phố Coq-Héron.

— Chẳng phải ta đã bảo cảnh sát của các người vô tích sự lắm sao?

— Vâng; nhưng biết đâu họ vẫn có thể tóm được hắn.

— Đúng thế, — Noirtier nói, thản nhiên đảo mắt nhìn xung quanh, — đúng thế, nếu như nhân vật này không chịu cảnh giác, như hắn đang làm đây; — và ông mỉm cười nói thêm, — Do đó hắn sẽ thay đổi đôi chút về diện mạo bên ngoài của mình.

Nói đoạn, ông đứng dậy, cởi chiếc áo khoác dài và khăn quàng cổ, đi về phía chiếc bàn bày đồ dùng vệ sinh cá nhân của con trai, bôi xà phòng lên mặt, cầm lấy dao cạo và với một đôi tay vững chắc, cạo sạch bộ bua cằm dễ gây vạ lây. Villefort hồi hộp dõi theo ông với nỗi sợ hãi lẫn lộn sự thán phục.

Sau khi cạo xong bộ bua cằm, Noirtier chải lại tóc theo một kiểu khác; thay vì chiếc khăn quàng cổ màu đen, ông chọn một chiếc khăn choàng cổ sặc sỡ nằm ở ngăn trên cùng của chiếc vali đang mở; khoác lên người chiếc áo khoác màu nâu sẫm vạt ngắn phía trước của Villefort thay cho chiếc áo khoác dài cài khuy kín cổ màu xanh; ướm thử trước gương chiếc mũ vành nhỏ của con trai trông vừa khít như in, và để lại cây gậy ở góc phòng nơi ông vừa đặt nó, ông cầm lấy một chiếc roi mây nhỏ, quất nhẹ vài đường trong không khí, rồi đi lại với dáng điệu thong thả bảnh bao vốn là một trong những đặc điểm nổi bật nhất của ông.

— Nào, — ông quay sang nhìn cậu con trai đang há hốc mồm kinh ngạc khi đã hóa trang xong xuôi, — thế nào, con nghĩ cảnh sát của các người còn nhận ra ta được nữa không?

— Không đâu thưa cha, — Villefort lắp bắp; — ít nhất là con hy vọng thế.

— Và giờ thì, con trai thân mến, — Noirtier tiếp lời, — ta tin tưởng vào sự thận trọng của con trong việc dọn dẹp tất cả những thứ ta để lại nhờ con chăm sóc nhé.

— Ồ, cứ tin ở con, — Villefort đáp.

— Đúng thế, đúng thế; và giờ thì ta tin là con đã đúng, rằng con thực sự đã cứu mạng ta; hãy tin là ta sẽ đền ơn đáp nghĩa sau này.

Villefort lắc đầu.

— Con vẫn chưa bị thuyết phục ư?

— Ít nhất con vẫn hy vọng rằng cha đã nhầm.

— Con có định diện kiến nhà vua lần nữa không?

— Có lẽ.

— Con có muốn đóng vai một nhà tiên tri trong mắt ngài không?

— Những kẻ tiên tri mang điềm gở không được lòng triều đình đâu, thưa cha.

— Đúng thế, nhưng rồi sẽ có ngày người ta trả lại công bằng cho họ; và giả như có cuộc Phục hưng thứ hai đi, lúc ấy con sẽ được nhìn nhận như một vĩ nhân.

— Vâng, thế con nên nói gì với nhà vua đây?

— Hãy tâu với ngài thế này: "Tâu bệ hạ, ngài đã lầm tưởng về tâm tư tình cảm ở nước Pháp, về quan điểm của các thị trấn, cũng như những định kiến trong quân đội; kẻ mà ở Paris ngài gọi là con ngạ quỷ xứ Corse, kẻ mà ở Nevers được gọi là tên tiếm quyền, thì nay đã được chào đón như Bonaparte ở Lyons, và như hoàng đế ở Grenoble. Ngài nghĩ rằng hắn đang bị truy lùng, bám sát, tóm gọn; hắn đang tiến lên nhanh chóng tựa những cánh đại bàng của chính mình. Những người lính mà ngài tin là đang đói lả, kiệt sức vì mỏi mệt, sẵn sàng đào ngũ, lại đang tụ về như những hạt tuyết bám vào khối cầu đang lăn lốc trên đà tiến bước. Xin bệ hạ hãy rời đi, hãy để nước Pháp lại cho người chủ thực sự của nó, cho kẻ đã giành lấy nó, không phải bằng cách mua chuộc, mà bằng quyền chinh phạt; xin bệ hạ hãy đi, không phải vì ngài gặp bất kỳ hiểm nguy nào, bởi vì đối thủ của ngài đủ hùng mạnh để tỏ lòng khoan dung với ngài, mà vì sẽ thật nhục nhã cho một người cháu chắt của Saint Louis nếu phải mang ơn cứu mạng trước kẻ từng chiến thắng ở Arcola, Marengo, Austerlitz." Hãy tâu với ngài điều đó, Gérard; hay đúng hơn, đừng tâu gì cả. Hãy giữ kín chuyến đi của con; đừng khoe khoang về những gì con đã đến Paris để làm hoặc đã làm; hãy phóng xe thật nhanh trở về; hãy bước vào Marseille lúc đêm xuống, và lẻn vào nhà bằng cửa hậu, rồi cứ ở yên đó, im lặng, phục tùng, kín đáo, và trên hết là vô hại; bởi vì lần này, ta thề với con, chúng ta sẽ hành động như những kẻ quyền lực thừa hiểu rõ kẻ thù của mình. Đi đi con trai — đi đi Gérard thân yêu của ta, và bằng sự vâng lời của con đối với mệnh lệnh của cha, hoặc nếu con thích hơn, là những lời khuyên hữu nghị, chúng ta sẽ giữ lại chiếc ghế cho con. Đó sẽ là, — Noirtier mỉm cười nói thêm, — một cách để con có thể cứu mạng ta lần thứ hai, nếu như chiếc cân chính trị mai sau lại xoay chiều và hất con lên cao trong khi quăng ta xuống vực sâu. Vĩnh biệt Gérard thân mến của ta, và trong chuyến đi tới hãy ghé thẳng cửa nhà ta nhé.

Noirtier rời khỏi phòng khi vừa dứt lời, với vẻ bình thản y hệt như xuyên suốt cuộc trò chuyện kỳ lạ và đầy cam go ấy. Trong khi đó, Villefort mặt cắt không còn giọt máu và đầy vẻ bấn loạn, chạy bổ tới bên cửa sổ, vạch rèm ra và nhìn thấy ông bước đi một cách điềm tĩnh, ung dung qua mặt hai, ba gã đàn ông mặt mày bặm trợn ở góc phố — những kẻ có lẽ đang chực chờ để bắt một gã đàn ông để bua cằm đen, mặc áo khoác dài xanh sẫm và đội mũ rộng vành.

Villefort đứng ngây người theo dõi không dám thở mạnh cho đến khi bóng cha đã khuất hẳn ở ngã phố Bussy. Đoạn, chàng quay lại với đống đồ đạc ngổn ngang cha để lại, nhét chiếc khăn quàng cổ màu đen và chiếc áo khoác dài xanh sẫm xuống đáy vali, ném chiếc mũ vào một góc tủ tối tì, bẻ vụn chiếc gậy thành từng khúc nhỏ rồi quăng vào lò sưởi, đội mũ du lịch lên đầu, gọi người hầu và chặn đứng hàng ngàn câu hỏi đang chực trào trên môi gã đầy tớ chỉ bằng một cái liếc nhìn, trả tiền phòng khách sạn, nhảy tót lên chiếc xe ngựa đã chuẩn bị sẵn, để rồi khi hay tin ở Lyons rằng Bonaparte đã tiến vào Grenoble, và giữa bầu không khí náo loạn bao trùm suốt dọc đường đi, cuối cùng chàng cũng về đến Marseille, chìm ngập trong mọi nỗi niềm hy vọng lẫn sợ hãi vốn luôn bủa vây trái tim con người mỗi khi có tham vọng và gặt hái những thành công đầu đời.