Ngoài khơi xa, nơi làn nước trong xanh như màu hoa cúc lam đẹp nhất và tinh khiết như pha lê, đại dương vô cùng sâu thẳm. Độ sâu ấy lớn đến mức không sợi cáp nào dò tới đáy, và dẫu có chồng chất nhiều ngọn tháp nhà thờ lên nhau, chúng cũng chẳng thể chạm từ đáy sâu thẳm lên tới mặt nước bề trên. Đó là nơi ngụ cư của Hải vương cùng thần dân của ngài. Ta chớ nên tưởng rằng dưới đáy biển chỉ có một màu cát vàng trơ trọi. Không đâu; nơi ấy sinh trưởng những loài hoa cỏ kỳ lạ nhất, với thân và lá mềm mại đến mức chỉ một gợn sóng nhẹ cũng khiến chúng lay động như thể có sự sống. Đàn cá lớn nhỏ luồn lách giữa các cành cây, chẳng khác nào chim chóc bay lượn giữa những tán rừng trên cạn của chúng ta. Nơi sâu thẳm nhất chính là lâu đài của Hải vương. Tường thành xây bằng san hô, còn những ô cửa sổ kiểu Gô-tích dài thì làm bằng hổ phách trong suốt nhất. Mái nhà kết từ những chiếc vỏ sò có thể đóng mở nhịp nhàng theo dòng nước chảy qua. Cảnh tượng ấy vô cùng diễm lệ, bởi trong mỗi chiếc vỏ đều ẩn giấu một viên ngọc trai lấp lánh, xứng đáng làm xiềng cho vương miện của một vị nữ hoàng.

Hải vương đã góa vợ từ lâu, và người mẹ già của ngài là người lo việc nội trợ. Bà là một bậc hiền triết, vô cùng kiêu hãnh về dòng dõi cao quý của mình; vì thế, bà đeo tới mười hai con hàu trên chiếc đuôi, trong khi những nhân vật quyền quý khác chỉ được phép đeo sáu con. Dẫu vậy, bà rất đáng được ca ngợi, nhất là vì lòng tận tụy chăm sóc các nàng công chúa nhỏ, tức những đứa cháu gái của bà. Họ là sáu đứa trẻ xinh đẹp, nhưng người em út là người xinh xắn nhất; làn da nàng trong trẻo và mịn màng như cánh hồng, đôi mắt xanh thẳm như biển lớn; thế nhưng, cũng như các chị, nàng không có đôi chân và phần thân dưới kết thúc bằng chiếc đuôi cá.

Suốt cả ngày, các nàng đùa giỡn trong những đại sảnh rộng lớn của lâu đài, hoặc giữa những đóa hoa sống mọc ra từ vách tường. Những ô cửa sổ hổ phách lớn để ngỏ, và lũ cá bơi lội vào trong, y hệt như loài én bay vào nhà ta khi khung cửa mở toang, chỉ khác là đám cá bơi thẳng lại gần các nàng công chúa, ăn thức ăn trên lòng bàn tay các nàng và ngoan ngoãn để người ta vuốt ve. Bên ngoài lâu đài là một khu vườn tuyệt mỹ, nơi mọc những khóm hoa đỏ rực, xanh sẫm cùng những đóa hoa lấp lánh như ngọn lửa; trái cây rực sáng tựa vàng son, còn lá và cành thì không ngừng uốn lượn. Mặt đất toàn là cát mịn, nhưng lại mang một sắc xanh như ngọn lửa lưu huỳnh đang cháy. Phủ lên vạn vật là một thứ ánh sáng xanh kỳ lạ, ngỡ như có bầu không khí từ trên cao bao bọc, nơi bầu trời xanh chiếu rọi thay vì chốn thâm u của đáy biển. Khi trời yên biển lặng, người ta có thể nhìn thấy mặt trời trông như một đóa hoa sắc tím, với luồng ánh sáng tỏa ra từ đài hoa. Mỗi nàng công chúa sở hữu một mảnh vườn riêng để tha hồ đào xới và trồng trọt theo ý thích. Người này uốn luống hoa thành hình một con cá voi; người kia lại thích tạo hình nàng tiên cá nhỏ; riêng luống hoa của nàng út thì tròn vành vạnh như mặt trời, ngập tràn những đóa hoa đỏ thắm như ánh hoàng hôn. Nàng là một đứa trẻ kỳ lạ, trầm lặng và hay suy tư; trong khi các chị say sưa với những món đồ kỳ diệu vớt được từ các vụ đắm tàu, nàng chẳng màng gì ngoài những đóa hoa đỏ xinh xắn tựa mặt trời và một bức tượng cẩm thạch tuyệt đẹp. Đó là hình ảnh một thiếu niên khôi ngô được tạc từ khối đá trắng tinh khôi, trôi dạt xuống đáy biển sau một tai nạn tàu bè. Nàng vun trồng bên bức tượng một cây liễu rủ sắc hồng. Cây lớn lên phơi phới, chẳng mấy chốc đã buông những nhành lá tươi non phủ lên bức tượng, gần như chạm tới lớp cát xanh bên dưới. Chiếc bóng tỏa ra sắc tím nhạt, đung đưa theo nhịp cành lá; ngỡ như ngọn và rễ cây đang nô đùa, tìm cách hôn lên nhau. Chẳng có gì mang lại cho nàng nhiều niềm vui bằng việc lắng nghe những câu chuyện về thế giới trên mặt biển. Nàng bắt người bà lớn tuổi kể cho mình nghe mọi điều bà biết về tàu bè, thành phố, con người và muôn thú. Với nàng, thật kỳ diệu và tuyệt vời biết bao khi nghe kể rằng hoa cỏ trên mặt đất có hương thơm còn hoa dưới đáy biển thì không; rằng cây cối trong rừng mang một màu xanh ngắt; và lũ chim chóc chuyền cành có thể cất tiếng ca ngọt ngào đến đỗi nghe thôi cũng đủ thấy xiết bao vui sướng. Người bà đành phải gọi những chú chim nhỏ là "loài cá", nếu không thì nàng chẳng thể tài nào hiểu nổi, bởi nàng chưa từng tận mắt thấy chim bao giờ.

Bà nội bảo: "Khi con bước sang tuổi mười rỗi, con sẽ được phép ngoi lên khỏi mặt nước, ngồi trên các mỏm đá dưới ánh trăng và ngắm nhìn những con tàu lớn lướt qua; khi ấy, con sẽ được thấy cả những khu rừng lẫn các thị trấn."

Năm tới, một người chị sẽ tròn mười lăm tuổi; nhưng vì các nàng cách nhau đúng một tuổi, nên nàng út sẽ phải đợi tròn năm năm nữa mới đến lượt mình ngoi lên từ đáy đại dương để ngắm nhìn mặt đất như chúng ta. Dẫu vậy, ai nấy đều hứa sẽ kể lại cho các chị em nghe những gì mình thấy trong chuyến viếng thăm đầu tiên và điều gì khiến họ ấn tượng nhất; bởi người bà chẳng thể kể cho các cháu nghe hết mọi chuyện, có vô vàn điều mà các nàng muốn được giải đáp. Không ai khao khát đến lượt mình như nàng út, người phải chờ đợi lâu nhất và cũng là người trầm lặng, suy tư nhất. Nhiều đêm, nàng đứng bên khung cửa sổ mở toang, hướng đôi mắt xuyên qua làn nước xanh thẳm để dõi theo đàn cá bơi lội tung tăng với vây và đuôi. Nàng có thể nhìn thấy mặt trăng và các vì sao tỏa sáng mờ ảo; nhưng qua làn nước, chúng trông to hơn so với mắt ta nhìn thấy. Khi một bóng đen lướt qua giữa nàng và những vì sao ấy, nàng biết đó hoặc là một con cá voi đang bơi qua đầu, hoặc là một con tàu chở đầy những con người chẳng mộng tưởng nổi rằng có một nàng tiên cá nhỏ xinh xắn đang đứng dưới chân họ, vươn những ngón tay trắng ngần về phía sống tàu.

Ngay khi người chị cả tròn mười lăm tuổi, nàng được phép ngoi lên mặt nước. Khi trở về, nàng có hàng trăm thứ để kể lể; nhưng điều tuyệt vời nhất, theo lời nàng, là được nằm dưới ánh trăng trên một dải cát giữa vùng biển lặng gần bờ, để ngắm nhìn một thị trấn lớn gần đó với những ánh đèn lấp lánh như hàng trăm vì sao; để lắng nghe tiếng âm nhạc, tiếng xe cộ qua lại, tiếng người trò chuyện, và rồi nghe tiếng chuông nhà thờ ngân vang vui tươi từ các ngọn tháp; và bởi vì không thể đến gần những kỳ quan ấy, nàng càng khao khát chúng hơn bao giờ hết. Ồ, nàng út đã chăm chú lắng nghe tất cả những lời miêu tả ấy biết bao! Và sau đó, khi đứng bên khung cửa sổ mở nhìn xuyên qua làn nước xanh thẳm, nàng lại tưởng tượng về thành phố lớn với biết bao náo nhiệt và ồn ã, thậm chí ngỡ như mình nghe thấy cả tiếng chuông nhà thờ vọng xuống tận chốn thâm u đáy biển.

Một năm sau, người chị thứ hai được phép ngoi lên mặt nước và bơi lội thỏa thích bất cứ đâu nàng muốn. Nàng ngoi lên đúng lúc hoàng hôn buông xuống, và theo nàng, đó là cảnh tượng diễm lệ nhất. Cả bầu trời trông tựa dát vàng, trong khi những đám mây màu tím và hồng thắm mà nàng không sao tả xiết cứ trôi bồng bềnh phía trên; và bay vụt qua còn nhanh hơn cả mây là một đàn thiên nga hoang dã đông đúc đang hướng về phía mặt trời lặn, trông như một dải lụa trắng dài vắt ngang mặt biển. Nàng cũng bơi theo hướng mặt trời; nhưng vầng thái dương đã chìm vào sóng nước, và sắc hồng phai dần trên những tầng mây lẫn mặt biển.

Đến lượt người chị thứ ba; nàng là kẻ bạo dạn nhất trong số các chị em, và nàng đã bơi ngược một con sông rộng đổ ra biển. Trên bờ, nàng nhìn thấy những ngọn đồi xanh rờn phủ đầy các giàn nho tươi tốt; những cung điện và lâu đài thấp thoáng ẩn hiện giữa những tán rừng uy nghi; nàng nghe tiếng chim ca hót, và ánh nắng chói chang đến nỗi nàng thường xuyên phải lặn ngụp xuống nước để làm dịu gương mặt đang bỏng rát. Trong một lạch nước nhỏ, nàng bắt gặp một đám trẻ con loài người hoàn toàn trần truồng đang tung tăng nô đùa dưới nước; nàng muốn vào chơi cùng chúng, nhưng chúng hoảng sợ bỏ chạy; rồi một sinh vật nhỏ màu đen tiến lại gần mép nước — đó là một con chó, nhưng nàng nào đâu biết điều đó, bởi trước kia nàng chưa từng thấy con vật nào như thế. Nó sủa vang lên dữ dội khiến nàng hoảng hốt, phải vội vã quay về với biển cả bao la. Dù vậy, nàng nói rằng mình sẽ chẳng bao giờ quên được khu rừng tuyệt đẹp, những ngọn đồi xanh và lũ trẻ nhỏ đáng yêu có thể bơi lội trong nước dẫu chúng chẳng có đuôi cá.

Nàng thứ tư có phần rụt rè hơn; nàng ở lại giữa lòng đại dương, nhưng nàng bảo rằng phong cảnh ở đó cũng tuyệt mỹ chẳng kém gì vùng gần bờ. Nàng có thể phóng tầm mắt quan sát tận nhiều dặm quanh mình, và bầu trời phía trên trông tựa một chiếc chuông bằng thủy tinh. Nàng đã thấy những con tàu, nhưng ở khoảng cách quá xa nên chúng trông chỉ như những cánh hải âu. Đàn cá heo đùa giỡn trong sóng nước, còn những chú cá voi khổng lồ thì phun nước từ lỗ thở khiến người ta có cảm giác như hàng trăm đài phun nước đang hoạt động khắp mọi ngả.

Sinh nhật người chị thứ năm rơi vào mùa đông; thế nên khi đến lượt mình, nàng được chứng kiến những cảnh tượng mà các chị chưa từng thấy trong chuyến đi đầu tiên. Biển một một màu xanh ngắt, những khối băng trôi lững lờ, mỗi khối trông như một viên ngọc trai, nàng kể vậy, nhưng to lớn và sừng sững hơn cả những ngôi nhà thờ do con người xây dựng. Chúng mang những hình thù kỳ dị nhất và lấp lánh tựa kim cương. Nàng đã ngồi lên khối băng lớn nhất, để mặc gió đùa giỡn với mái tóc dài của mình, và nàng nhận thấy tất cả các con tàu đều lướt qua thật nhanh, lái tránh xa hết mức có thể khỏi ngọn núi băng như thể chúng đang sợ hãi nó. Khi chiều về, mặt trời lặn xuống, những đám mây đen phủ kín bầu trời, sấm rền chớp giật, ánh hào quang đỏ rực chiếu lên các khối băng khi chúng chòng chành, chao đảo trên mặt biển cuồn cuộn. Trên mọi con tàu, buồm đều được hạ gọn gàng trong nỗi sợ hãi run rẩy, trong khi nàng vẫn bình thản ngồi trên tảng băng trôi, dõi theo những tia chớp xanh xé rách bầu trời lao thẳng xuống biển.

Thuở ban đầu mới được phép ngoi lên mặt nước, nàng nào nàng nấy đều mê mẩn trước những cảnh tượng mới lạ và đẹp đẽ; nhưng giờ đây, khi đã là những thiếu nữ trưởng thành, các nàng có thể đi lại bất cứ lúc nào mình thích và đâm ra hững hờ với điều đó. Họ lại ước mình được quay về với làn nước thẳm, và chỉ sau một tháng trôi qua, họ đều bảo rằng ở dưới sâu mới là tuyệt nhất và ở nhà vẫn là thoải mái hơn cả. Mặc dù vậy, vào những buổi chiều tối, năm người chị thường khoác tay nhau cùng ngoi lên mặt nước theo một hàng ngang. Họ sở hữu giọng hát tuyệt mỹ hơn bất kỳ con người nào trên cạn; và trước mỗi trận bão sắp tới, khi dự cảm có tàu thuyền gặp nạn, họ thường bơi vượt lên trước con tàu và cất tiếng ca ngọt ngào về những điều kỳ diệu ẩn giấu dưới đáy đại dương, khẩn cầu các thủy thủ đừng sợ hãi dẫu có chìm xuống đáy sâu. Thế nhưng các thủy thủ nào có hiểu được khúc ca ấy, họ chỉ lầm tưởng đó là tiếng hú của cuồng phong. Và những điều ấy chẳng bao giờ mang lại kết quả tốt đẹp cho họ; bởi nếu con tàu đắm, những người đàn ông sẽ chết đuối, và chỉ có thi thể bất động của họ mới trôi dạt đến cung điện của Hải vương.

Khi các chị cùng khoác tay nhau lướt qua làn nước theo cách ấy, nàng út sẽ đứng một mình ngẩn ngơ dõi theo, chực trào nước mắt — chỉ tiếc rằng loài tiên cá không biết khóc, và vì thế nỗi đau đớn của họ càng thêm bội phần. Nàng tự nhủ: "Ồ, ước gì ta đã tròn mười lăm tuổi! Ta biết chắc mình sẽ yêu thế giới trên kia và tất cả những con người đang sinh sống ở đó."

Cuối cùng thì nàng cũng bước sang tuổi mười lăm. Bà hoàng thái hậu, tức người bà của nàng, bảo: "Nào, giờ thì con đã trưởng thành, vậy nên hãy để ta trang điểm cho con giống như các chị." Rồi bà đặt lên mái tóc nàng một vòng hoa loa kèn trắng, với mỗi cánh hoa là một nửa hạt ngọc trai. Tiếp đó, bà lão ra lệnh cho tám con hàu lớn bám vào đuôi nàng công chúa để làm nổi bật dòng dõi cao quý.

Nàng tiên cá nhỏ nhăn mặt: "Nhưng chúng làm con đau quá."

Bà lão đáp: "Muốn kiêu hãnh thì phải chịu đớn đau." Ồ, nàng khao khát biết bao được rũ bỏ tất cả sự trang hoàng lộng lẫy này và cởi bỏ chiếc vòng hoa nặng nề ấy! Những đóa hoa đỏ trong khu vườn của chính nàng rõ ràng hợp với nàng hơn nhiều, nhưng nàng chẳng thể làm gì khác. Nàng đành thốt lên: "Tạm biệt," rồi nhẹ nhàng ngoi lên mặt nước tựa một bọt sóng. Mặt trời vừa khuất dạng khi nàng nhô đầu lên khỏi những con sóng; nhưng các tầng mây vẫn nhuốm sắc đỏ thắm và vàng rực, xuyên qua ánh chạng vạng lờ mờ, ngôi sao buổi chiều tỏa sáng với vẻ đẹp trọn vẹn. Mặt biển phẳng lặng, bầu trời dịu mát và trong lành. Một con tàu lớn ba cột buồm đang thả trôi lững lờ trên mặt nước, chỉ giương đúng một cánh buồm bởi gió chẳng mòn mỏi thổi; các thủy thủ ngẩn ngơ ngồi trên boong hoặc giữa những giàn giáo buồm. Trên tàu vang lên tiếng đàn ca hòa tấu, và khi bóng đêm buông xuống, hàng trăm chiếc đèn lồng đủ màu được thắp sáng, trông tựa thể cờ hoa của muôn quốc gia đang phấp phới trong gió. Nàng tiên cá nhỏ bơi sát vào những ô cửa sổ cabin; và chốc chốc, khi sóng dâng cao bồng bềnh, nàng có thể ghé mắt nhìn qua lớp kính trong suốt để ngắm nhìn vô số con người ăn vận tề chỉnh ở bên trong. Giữa họ có một hoàng tử trẻ tuổi, khôi ngô nhất với đôi mắt đen láy; chàng vừa tròn mười lăm tuổi, và ngày sinh nhật của chàng đang được cử hành tưng bừng với những khúc ca vui nhộn. Các thủy thủ đang nhún nhảy trên boong tàu, nhưng khi vị hoàng tử bước ra từ phòng khách, hơn một trăm quả pháo hoa đồng loạt vút lên không trung, thắp sáng rực rỡ tựa ban ngày. Nàng tiên cá nhỏ giật mình thon thót đến độ phải lặn tút xuống nước; và khi nàng ngóc đầu lên lần nữa, ngỡ như muôn vì sao trên bầu trời đang rơi lả tả quanh mình, chưa bao giờ nàng được thấy pháo hoa đẹp đến thế. Những mặt trời rực lửa phun ra muôn vàn đóa hỏa châu rực rỡ bay vút vào bầu không gian xanh thẳm, và tất cả đều phản chiếu lung linh trên mặt biển trong trẻo, phẳng lặng bên dưới. Bản thân con tàu cũng được thắp đèn sáng trưng đến mức mọi người, thậm chí cả từng sợi thừng nhỏ nhất cũng hiện lên rõ mồn một. Và vị hoàng tử trẻ tuổi trông mới tuấn tú làm sao khi chàng siết chặt tay tất cả những người có mặt, mỉm cười với họ trong khi tiếng nhạc ngân vang khắp bầu không khí trong trẻo của đêm thanh.

Đã muộn lắm rồi, thế mà nàng tiên cá nhỏ vẫn chẳng thể dời mắt khỏi con tàu hay vị hoàng tử tuấn tú. Những chiếc đèn lồng sặc sỡ đã tắt ngấm, pháo hoa không còn bắn lên không trung nữa, tiếng đại bác cũng im bặt; nhưng mặt biển đâm ra bồn chồn, và một thứ âm thanh rên rỉ, gầm gừ phát ra từ dưới những con sóng: dẫu vậy, nàng tiên cá nhỏ vẫn quẩn quanh bên ô cửa sổ cabin, nhấp nhô theo nhịp sóng dập dềnh để tiện bề nhìn vào trong. Chỉ một lát sau, những cánh buồm nhanh chóng được giương lên và con tàu kiêu hãnh tiếp tục hải trình; nhưng chẳng mấy chốc, sóng dâng cao hơn, mây đen vần vũ che kín bầu trời, và những tia chớp lóe lên từ đằng xa. Một cơn bão khủng khiếp đang kéo đến; buồm lại được cuộn gọn, và con tàu vĩ đại lao đi như bay trên mặt biển cuồng nộ. Sóng cao tựa núi, chực trờ nuốt chửng cả đỉnh cột buồm; nhưng con tàu lướt đi uyển chuyển như một chú thiên nga giữa lòng sóng dữ, rồi lại vươn mình ngoi lên trên những đỉnh sóng trắng xóa bọt tung. Với nàng tiên cá nhỏ, đây trông giống như một trò chơi thú vị; nhưng với các thủy thủ thì hoàn toàn ngược lại. Cuối cùng, con tàu rên siết và cọt kẹt; những ván gỗ dày bật tung dưới những đợt cuồng phong quật ngã ập lên boong; cột buồm chính gãy gục như một nhành sậy; con tàu nghiêng hẳn sang một bên, và dòng nước ồ ạt tràn vào. Nàng tiên cá nhỏ bấy giờ mới nhận ra đoàn thủy thủ đang lâm nguy; ngay cả bản thân nàng cũng phải dè chừng để tránh những thanh xà và mảnh ván tàu vương vãi khắp mặt nước. Có khoảnh khắc tối đen như mực khiến nàng chẳng thể thấy nổi dù chỉ một vật thể, nhưng ánh chớp loé lên đã soi tỏ toàn bộ khung cảnh; nàng nhìn thấy tất cả những ai có mặt trên tàu ngoại trừ vị hoàng tử; khi con tàu tách đôi, nàng đã thấy chàng chìm nghỉm xuống dòng nước sâu thẳm, và nàng thầm vui mừng bởi nghĩ rằng từ nay chàng sẽ ở bên mình; nhưng rồi nàng sực nhớ ra con người không thể sống dưới nước, nên khi chàng rơi xuống cung điện của cha nàng, chàng chắc chắn đã thiệt mạng. Thế nhưng chàng không thể chết được. Thế là nàng bơi lội tung tăng giữa những đống xà cừ và ván gỗ ngổn ngang trên mặt biển, quên bẵng đi việc chúng có thể nghiền nát thân thể mình. Nàng lặn sâu xuống làn nước tối tăm, khi nổi khi chìm theo nhịp sóng cho đến khi cuối cùng cũng bơi tới được chỗ vị hoàng tử, người đang dần kiệt sức trong vùng biển bão bùng ấy. Tứ chi chàng bơ phờ, đôi mắt đẹp nhắm nghiền, và chàng đã bỏ mạng nếu nàng tiên cá nhỏ không kịp thời đến cứu giúp. Nàng nâng đầu chàng nổi trên mặt nước và mặc cho sóng cuốn trôi họ đi đâu tùy ý.

Buổi sáng đến, cơn bão đã dứt; nhưng bóng dáng một mảnh vỡ tàu cũng không còn. Mặt trời đỏ rực nhô lên từ mặt nước, và những tia nắng của nó trả lại sắc hồng rạng rỡ cho đôi gò má vị hoàng tử; tuy nhiên, đôi mắt chàng vẫn nhắm nghiền. Nàng tiên cá đặt nụ hôn lên vầng trán cao phẳng phiu của chàng, vuốt mái tóc ướt sũng ra sau; trong mắt nàng, chàng chẳng khác nào bức tượng cẩm thạch trong khu vườn nhỏ, nàng lại hôn chàng lần nữa, thầm cầu mong cho chàng được sống. Chẳng mấy chốc, họ trôi dạt vào bờ; nàng nhìn thấy những dãy núi xanh sừng sững, nơi tuyết trắng phủ đầy tựa một đàn thiên nga đang nằm nghỉ. Gần bờ là những khu rừng xanh tươi tuyệt mỹ, và ngay sát đó sừng sững một tòa nhà lớn, nàng chẳng biết đó là nhà thờ hay tu viện. Cây cam và chanh đơm trái trong vườn, còn trước cửa là những rặng cọ vươn cao. Biển ở đây thắt lại thành một vịnh nhỏ với làn nước phẳng lặng nhưng vô cùng sâu thẳm; thế là nàng bơi cùng vị hoàng tử khôi ngô vào đến bờ cát trắng mịn, đặt chàng nằm dưới ánh nắng ấm áp và cẩn thận kê phần đầu cao hơn thân mình. Khi ấy, tiếng chuông vang lên từ tòa nhà trắng bề thế, và rất nhiều thiếu nữ bước vào khu vườn. Nàng tiên cá nhỏ bơi ra xa bờ hơn, ẩn mình giữa những mỏm đá cao nhô lên khỏi mặt nước; rồi nàng dùng bọt biển phủ lên đầu và cổ để che khuất gương mặt nhỏ nhắn, hồi hộp chờ xem chuyện gì sẽ xảy ra với tội nghiệp vị hoàng tử. Nàng chẳng phải chờ lâu trước khi trông thấy một thiếu nữ tiến lại chỗ chàng nằm. Ban đầu nàng ấy có vẻ hoảng hốt, nhưng chỉ trong chốc lát; rồi nàng chạy đi gọi người tới, và nàng tiên cá chứng kiến cảnh hoàng tử tỉnh lại, mỉm cười với những người đang vây quanh. Thế nhưng chàng chẳng dành cho nàng một nụ cười nào; chàng nào đâu biết chính nàng là kẻ đã cứu mạng mình. Điều đó khiến nàng vô cùng đau khổ, và khi chàng được dìu vào tòa nhà lớn, nàng buồn bã lặn sâu xuống nước, trở về cung điện của cha. Từ xưa nàng vốn đã trầm lặng, suy tư, và giờ đây lại càng u uất hơn bao giờ hết. Các chị gặng hỏi nàng đã thấy những gì trong chuyến viếng thăm đầu tiên lên mặt nước; nhưng nàng một mực chẳng hé răng nửa lời. Hết buổi tối này sang buổi sáng khác, nàng lại ngoi lên đúng chốn cũ nơi nàng đã để lại vị hoàng tử. Nàng ngắm nhìn trái cây trong vườn chín mọng rồi được thu hoạch, ngắm lớp tuyết trên đỉnh núi tan chảy; nhưng nàng chẳng bao giờ còn gặp lại vị hoàng tử nữa, và mỗi lần trở về nhà, lòng nàng lại càng thêm trĩu nặng u sầu. Niềm an ủi duy nhất của nàng là được ngồi trong khu vườn nhỏ của mình, vòng tay ôm lấy bức tượng cẩm thạch giống hệt hoàng tử; nhưng nàng đã bỏ bê việc chăm sóc hoa cỏ, để mặc chúng mọc lan tràn chen chúc khắp các lối đi, quấn quýt những chiếc lá và cành dài vào thân cây tối tăm, u ám. Cuối cùng, nàng không thể chịu đựng thêm được nữa và đã kể hết mọi chuyện cho một người chị nghe. Thế rồi những người chị khác cũng biết chuyện, và chẳng mấy chốc tin tức lọt đến tai hai nàng tiên cá vốn là bạn tâm giao của một kẻ biết rõ thân thế hoàng tử. Người đó cũng từng chứng kiến lễ hội trên tàu, và nàng đã kể cho họ nghe hoàng tử xuất thân từ đâu, cung điện của chàng tọa lạc ở chốn nào.

Các nàng công chúa khác liền bảo: "Nào, em gái nhỏ," rồi khoác tay nhau cùng ngoi lên mặt nước theo một hàng dài, dừng lại ngay sát nơi họ biết là cung điện của hoàng tử. Nơi đó được xây bằng đá vàng óng ánh, với những bậc thềm cẩm thạch dài dẫn thẳng xuống biển. Những chóp vòm mạ vàng lộng lẫy vươn lên trên mái, và giữa những hàng cột bao quanh toàn bộ tòa nhà là những bức tượng cẩm thạch sống động như người thật. Qua lớp kính thủy tinh trong vắt của những khung cửa sổ cao, người ta có thể nhìn thấy những căn phòng sang trọng với rèm lụa đắt tiền và thảm thêu tinh xảo; trong khi tường nhà được phủ đầy những bức tranh tuyệt mỹ khiến người ta ngắm hoài không chán. Giữa sảnh lớn, một đài phun nước tung những tia nước lấp lánh lên tận mái vòm bằng thủy tinh, nơi ánh nắng chiếu rọi xuống làn nước và những khóm cây xinh đẹp xung quanh bể nước. Giờ đây, khi đã biết nơi chàng ngụ, nàng dành trọn bao buổi chiều và đêm dài lê thê trên mặt nước gần cung điện. Nàng bơi sát bờ hơn bất kỳ ai trong số các chị; thậm chí có lần nàng luồn hẳn vào khe nước nhỏ dưới chiếc ban công cẩm thạch đang đổ cái bóng râm mát xuống mặt nước. Nơi ấy, nàng ngồi ngắm vị hoàng tử, kẻ đang đinh ninh rằng mình chỉ có một mình dưới ánh trăng rọi sáng. Đã bao lần vào buổi tối nàng nhìn thấy chàng chèo thuyền thư thả, tiếng nhạc dập dềnh cùng cờ hoa phấp phới. Nàng thấp thoáng ngó ra từ đám sợi lau xanh mướt, và nếu cơn gió vô tình thổi bay chiếc khăn voan trắng bạc dài của nàng, những kẻ nhìn thấy sẽ ngỡ đó là một chú thiên nga đang dang rộng cánh bay. Hết đêm này qua đêm khác, khi đám ngư dân chèo thuyền ra khơi với ngọn đuốc trên tay, nàng còn nghe họ kể bao điều tốt đẹp về những việc làm của hoàng tử, khiến lòng nàng vô cùng ấm áp vì đã cứu mạng chàng trong cơn sóng gió thoi thóp nửa tỉnh nửa mê. Và nàng lại nhớ đến khoảnh khắc đầu chàng tựa vào ngực mình, nhớ nụ hôn nồng cháy mà nàng đã trao; thế nhưng chàng nào hay biết gì về tất cả những điều ấy, thậm chí còn chẳng dám mơ về nàng. Tình yêu nàng dành cho loài người ngày một lớn dần, và nàng khao khát được tha thúng đi lại cùng những kẻ có thế giới rộng lớn hơn hẳn thế giới của nàng. Họ có thể bay lượn trên biển bằng tàu thuyền, leo lên những ngọn núi cao vượt mùng mây; còn những vùng đất họ sở hữu, những khu rừng và điền trang trải dài tít tắp ngoài tầm mắt. Có quá nhiều điều nàng muốn biết, ngặt nỗi các chị lại chẳng thể giải đáp hết thắc mắc của nàng. Cuối cùng, nàng đành tìm gặp người bà lớn tuổi, người thông thạo mọi chuyện về thế giới bên trên mà bà vẫn gọi một cách chính xác là những vùng đất trên mặt biển.

Nàng tiên cá nhỏ rụt rè hỏi: "Nếu con người không bị chết đuối, liệu họ có thể sống mãi muôn đời không? Họ không bao giờ chết như chúng ta dưới đáy biển này sao?"

Bà lão đáp: "Đúng vậy, họ rồi cũng phải chết, và quãng đời của họ thậm chí còn ngắn ngủi hơn chúng ta. Đôi khi chúng ta sống tới ba trăm tuổi, nhưng khi kiếp sống dưới này chấm dứt, chúng ta chỉ biến thành bọt nước trên mặt biển, thậm chí chẳng có lấy nổi một ngôi mộ cho những kẻ ta yêu thương bên dưới này. Chúng ta không có linh hồn bất tử, chẳng bao giờ được tái sinh; mà y như loài rong biển xanh, một khi đã bị cắt đứt thì chẳng thể nào đơm hoa nảy lộc được nữa. Ngược lại, con người sở hữu một linh hồn sống mãi ngàn thu, tồn tại ngay cả khi thể xác đã hóa thành tro bụi. Nó bay vút qua bầu không gian trong lành, tinh khiết vượt ra ngoài những vì sao lấp lánh. Tựa như chúng ta ngoi lên khỏi mặt nước và chiêm ngưỡng toàn bộ đất đai trên trái đất, họ cũng bay lên những miền đất vinh quang, kỳ diệu mà chúng ta chẳng bao giờ có cơ hội nhìn thấy."

Nàng tiên cá nhỏ buồn bã hỏi: "Tại sao chúng ta lại không có một linh hồn bất tử? Em sẵn sàng đánh đổi tất cả hàng trăm năm tuổi thọ của mình để được làm con người dù chỉ trong một ngày, và có lấy một hy vọng được thấu hiểu niềm hạnh phúc của thế giới vinh quang trên những vì sao kia."

Bà lão quở trách: "Con đừng nên nghĩ đến những chuyện đó; chúng ta vốn cảm thấy mình hạnh phúc và may mắn hơn loài người rất nhiều."

Nàng tiên cá nhỏ thì thào: "Thế là em sẽ chết, và trôi dạt đi như bọt biển, chẳng bao giờ còn được nghe tiếng sóng vỡ, ngắm nhìn những đóa hoa xinh hay vầng thái dương đỏ rực. Liệu có điều gì em có thể làm để giành lấy một linh hồn bất tử không?"

Bà cụ đáp: "Không, trừ phi có một người đàn ông đem lòng yêu thương con sâu đậm đến mức con trở nên quan trọng với chàng hơn cả cha mẹ; nếu mọi suy nghĩ và tình yêu của chàng đều hướng về con, nếu vị linh mục đặt bàn tay phải của chàng vào tay con và chàng hứa hẹn chung thủy với con cả ở hiện tại lẫn mai sau, thì khi ấy linh hồn chàng sẽ hòa nhập vào thể xác con và con sẽ có được phần chia sẻ trong hạnh phúc tương lai của nhân loại. Chàng sẽ ban cho con một linh hồn mà vẫn giữ lại phần của chính mình; nhưng điều đó không bao giờ có thể xảy ra được. Chiếc đuôi cá của con, thứ mà trong loài chúng ta được coi là vô cùng kiêm diễm, lại bị xem là hoàn toàn xấu xí ở trên mặt đất; họ chẳng hiểu biết gì hơn thế và cho rằng phải có hai chiếc trụ vững chãi mà họ gọi là chân thì mới được coi là đẹp."

Nàng tiên cá nhỏ thở dài, buồn rầu nhìn xuống chiếc đuôi cá của mình. Bà lão an ủi: "Nào, hãy vui lên và thỏa sức bơi lội, tung tăng trong suốt ba trăm năm tuổi thọ của chúng ta đi, khoảng thời gian ấy thực ra là quá đủ rồi; sau đó chúng ta có thể nghỉ ngơi trọn vẹn hơn. Tối nay chúng ta sẽ tổ chức vũ hội cung đình."

Đó là một trong những cảnh tượng lộng lẫy nhất mà người đời trên mặt đất chẳng bao giờ có cơ hội chiêm ngưỡng. Tường và trần của phòng khiêu vũ lớn được làm bằng những khối pha lê dày nhưng trong suốt. Hàng trăm chiếc vỏ sò khổng lồ, loại có màu đỏ thẫm, loại mang sắc xanh rờn, đứng xếp hàng hai bên với ngọn lửa màu xanh thắp bên trong, chiếu rọi toàn bộ đại sảnh và xuyên qua những bức vách khiến cả vùng biển quanh đó cũng bừng sáng. Vô số loài cá lớn nhỏ bơi lội qua những vách pha lê; vảy của một số con lấp lánh ánh tím, trong khi số khác lại rực sáng tựa vàng bạc. Chảy xuyên qua các sảnh đường là một dòng suối rộng, nơi các nàng tiên cá và các nam thần biển nhảy múa trong âm điệu của những khúc ca ngọt ngào do chính họ cất lên. Chẳng có ai trên cạn sở hữu giọng hát đáng yêu nhường ấy. Nàng tiên cá nhỏ hát hay hơn tất cả mọi người. Triều đình đồng loạt vỗ tay và vẫy đuôi tán thưởng; và trong giây lát, lòng nàng cảm thấy vô cùng hân hoan bởi biết rằng mình có giọng hát tuyệt vời nhất cõi nhân gian lẫn đại dương. Nhưng chẳng mấy chốc nàng lại nghĩ về thế giới bên trên, bởi nàng không sao quên được vị hoàng tử quyến rũ cùng nỗi buồn vì không có được linh hồn bất tử như chàng; thế là nàng lặng lẽ lẻn ra khỏi cung điện của cha, và trong khi muôn người đang chìm đắm trong ca hát hân hoan, nàng ngồi một mình trong khu vườn nhỏ với nỗi buồn sâu thẳm. Rồi nàng nghe tiếng kèn vọng qua làn nước và thầm nghĩ — "Chắc chắn chàng đang du ngoạn trên kia, người mà mọi mong mỏi của ta đều hướng về, và là kẻ ta muốn trao gửi hạnh phúc cuộc đời mình. Ta sẽ liều tất cả vì chàng và để giành lấy một linh hồn bất tử; trong lúc các chị đang khiêu vũ trong cung điện của cha, ta sẽ tìm đến mụ phù thủy biển — kẻ mà từ trước tới nay ta vẫn hằng sợ hãi, nhưng chắc chắn mụ có thể cho ta lời khuyên và sự giúp đỡ."

Thế là nàng tiên cá nhỏ bước ra khỏi khu vườn, rảo bước về phía những vùng xoáy nước sùi bọt trắng xóa nơi mụ phù thủy ngụ cư. Nàng chưa từng đi qua con đường này bao giờ: chẳng có hoa cỏ hay thảm cỏ nào mọc nổi ở đó; chỉ toàn một vùng đất cát xám xịt, trơ trọi kéo dài đến tận xoáy nước, nơi dòng nước cuồn cuộn như những chiếc cối xay nước sủi bọt cuốn phăng mọi thứ nó chộp được rồi ném xuống vực thẳm khôn cùng. Nàng tiên cá nhỏ buộc phải băng qua giữa những dòng xoáy nghiền nát ấy để đến được lãnh địa của phù thủy biển; chưa hết, một đoạn đường dài tiếp theo bắt buộc phải vượt qua một vùng bùn sủi bọt ấm áp mà mụ phù thủy gọi là đầm lầy than bùn của mụ. Ngay bên kia vùng đất ấy là ngôi nhà của mụ, nằm giữa một khu rừng kỳ dị nơi tất cả cây cối và hoa lá thực chất là loài hải quỳ, nửa động vật nửa thực vật; chúng trông giống như những con rắn mọc ra từ mặt đất với hàng trăm chiếc đầu. Cành cây là những cánh tay nhầy nhụa dài ngoằng, với những ngón tay mềm mại như loài giun uốn éo từng khúc từ gốc đến ngọn. Bất cứ thứ gì với tới được dưới đáy biển đều bị chúng chộp lấy và siết chặt không tài nào thoát khỏi móng vuốt. Nàng tiên cá nhỏ hoảng sợ đến mức khựng lại, tim đập thình thịch vì khiếp đảm, suýt chút nữa đã quay đầu chạy trốn; nhưng rồi nghĩ đến hoàng tử và linh hồn con người mà nàng hằng khao khát, dũng khí trong nàng lại trỗi dậy. Nàng búi gọn mái tóc dài óng ả lên đầu để đám hải quỳ không thể túm lấy. Nàng khoanh tay trước ngực, rồi lao vút đi tựa như một con cá xé tan làn nước, luồn lách giữa những cánh tay và ngón tay mềm oặt của lũ hải quỳ gớm ghiếc đang vươn ra hai bên. Nàng nhận ra mỗi chiếc xúc tu đều đang siết chặt thứ gì đó mà chúng vớ được bằng vô số ngón tay nhỏ xíu chẳng khác nào dải băng sắt. Bộ xương trắng của những con người từng bỏ mạng trên biển rồi chìm xuống đáy sâu, bộ xương của loài vật trên cạn, những mái chèo, bánh lái và rương hòm tàu bè đều đang bị những cánh tay bám chặt lấy; thậm chí có cả xác một nàng tiên cá nhỏ bị chúng bắt và bóp nghẹt — và điều này trông có vẻ kinh hoàng nhất đối với nàng công chúa.

Bấy giờ nàng tiến vào một khoảng đầm lầy trong rừng, nơi những con rắn nước to lớn, béo múp đang trườn lết trong bùn lầy, phô bày những thân hình xám xịt gớm ghiếc. Giữa vũng lầy ấy là một ngôi nhà được cất từ xương cốt của những con người đắm tàu. Mụ phù thủy biển đang ngồi đó, thản nhiên để một con cóc ăn mồi ngay trong miệng giống như người ta đút đường cho chim hoàng yến ăn vậy. Mụ gọi đám rắn nước gớm ghiếc là những đứa con cưng của mình và để mặc chúng bò lổm ngổm khắp ngực mụ.

Mụ phù thủy cất giọng khàn đục: "Ta biết ngươi muốn gì; thật là ngu ngốc hết chỗ nói, nhưng ngươi cứ việc chiều ý mình, và rồi nó sẽ mang lại cho ngươi chuỗi ngày đau khổ thôi, nàng công chúa xinh đẹp ạ. Ngươi muốn rũ bỏ chiếc đuôi cá và có hai chiếc trụ đỡ thay thế giống như loài người trên cạn, để vị hoàng tử trẻ tuổi đem lòng yêu ngươi và ngươi có được một linh hồn bất tử." Nói đoạn, mụ phù thủy cười lớn một cách ghê tởm khiến con cóc và đám rắn rơi rụp xuống đất, quằn quại bò trườn. Mụ ta nói tiếp: "Ngươi đến vừa đúng lúc đấy; bởi qua ngày mai, sau khi mặt trời mọc, ta sẽ chẳng thể giúp gì được cho ngươi nữa cho đến tận một năm sau. Ta sẽ pha cho ngươi một thứ bồ hòn, ngày mai trước khi mặt trời mọc, ngươi phải bơi vào bờ, ngồi xuống bãi cát và uống nó. Chiếc đuôi của ngươi khi ấy sẽ biến mất, teo lại thành thứ mà loài người gọi là đôi chân, và ngươi sẽ cảm thấy đau đớn tột cùng như thể có một thanh kiếm đâm xuyên qua người. Nhưng bất cứ ai nhìn thấy cũng sẽ trầm trồ rằng ngươi là thiếu nữ nhân gian xinh đẹp nhất mà họ từng gặp. Ngươi vẫn giữ được dáng đi uyển chuyển bồng bềnh ấy, chẳng vũ công nào bước đi nhẹ nhàng bằng; nhưng trên mỗi bước chân đi, ngươi sẽ có cảm giác như đang dẫm lên những con dao sắc nhọn và máu sẽ rớm chảy. Nếu ngươi chịu đựng được tất cả những điều đó, ta sẽ giúp ngươi."

Nàng công chúa nhỏ run rẩy đáp: "Vâng, em chịu được," trong đầu vẫn đinh ninh hình bóng hoàng tử và chiếc linh hồn bất tử.

Mụ phù thủy cảnh báo: "Nhưng hãy suy nghĩ cho kỹ; bởi một khi hình hài ngươi đã biến thành con người, ngươi sẽ chẳng bao giờ có thể làm tiên cá được nữa. Ngươi sẽ không bao giờ còn được bơi qua làn nước để trở về với các chị hay cung điện của cha; và nếu ngươi không chiếm được tình yêu của hoàng tử, để chàng vì ngươi mà quên đi cha mẹ, đem trọn tâm can yêu thương ngươi và để vị linh mục nối kết hai bàn tay thành vợ thành chồng, thì ngươi sẽ vĩnh viễn không có được linh hồn bất tử. Buổi sáng đầu tiên sau khi chàng kết hôn với người khác, trái tim ngươi sẽ vỡ vụn và ngươi sẽ biến thành bọt sóng trên đỉnh đầu ngọn sóng."

Nàng tiên cá nhỏ quả quyết: "Em vẫn sẽ làm," mặt cắt không còn một giọt máu.

Mụ phù thủy cười khẩy: "Nhưng ta cũng phải được trả công chứ, và cái giá ta đòi hỏi không hề nhỏ đâu. Ngươi sở hữu giọng hát ngọt ngào nhất trong số những kẻ ngụ cư dưới đáy biển sâu này, và ngươi đinh ninh rằng mình cũng sẽ dùng nó để làm say đắm hoàng tử, nhưng giọng hát ấy phải thuộc về ta; món quà quý giá nhất ngươi có chính là cái giá cho thứ nước phép của ta. Máu của chính ta phải được hòa vào đó để nó sắc bén tựa gươm hai lưỡi."

Nàng tiên cá nhỏ lo lắng hỏi: "Nhưng nếu mụ lấy đi giọng hát của em, thì em còn lại gì?"

Mụ phù thủy đáp: "Vẻ đẹp kiều diễm, dáng đi uyển chuyển và đôi mắt biết nói của ngươi; chắc chắn bấy nhiêu đó cũng đủ để xiềng xích trái tim một người đàn ông rồi. Nào, ngươi chùn bước rồi phỏng? Hãyè chiếc lưỡi xinh xắn ra để ta cắt đứt nó làm vật trả công; khi đó ngươi sẽ có được thứ nước phép quyền năng."

Nàng tiên cá nhỏ kiên quyết: "Cứ làm thế đi."

Thế là mụ phù thủy đặt chiếc vạc lên bếp lửa để chuẩn bị nước phép nhiệm màu.

Mụ lẩm bẩm: "Sự sạch sẽ là một đức tính tốt," rồi dùng đám rắn được thắt thành một nút lớn để cọ rửa chiếc vạc; đoạn mụ tự rạch ngực mình, nhỏ những giọt máu đen vào đó. Làn hơi bốc lên kết hình thành những sinh vật gớm ghiếc đến mức chẳng ai dám nhìn thẳng mà không thấy sợ hãi. Phù thủy liên tục ném vào vạc đủ thứ kỳ quái, và khi nó bắt đầu sôi, âm thanh phát ra hệt như tiếng khóc của cá sấu. Cuối cùng, khi nước phép đã sẵn sàng, nó trông trong vắt như dòng nước tinh khiết nhất. Mụ bảo: "Của ngươi đây." Rồi mụ cắt đứt lưỡi nàng tiên cá, khiến nàng câm lặng, vĩnh viễn không thể cất lời hay hát ca được nữa. Mụ dặn với theo: "Nếu lũ hải quỳ dám túm lấy ngươi trên đường trở về qua khu rừng, hãy vẩy vài giọt nước phép ấy lên chúng, những ngón tay của chúng sẽ tan ra thành hàng ngàn mảnh vụn." Nhưng nàng tiên cá nhỏ chẳng cần dùng đến điều đó, bởi lũ hải quỳ đã hoảng sợ thụt lùi khi nhìn thấy bình nước phép lấp lánh trên tay nàng như một vì sao lấp lánh.

Nàng nhanh chóng vượt qua khu rừng, đầm lầy và những xoáy nước cuồn cuộn. Nàng thoáng thấy trong cung điện của cha, những ngọn đuốc trong phòng khiêu vũ đã tắt và mọi người đều đang chìm trong giấc ngủ; nhưng nàng không dám vào gặp họ, bởi giờ đây nàng đã câm lặng và chuẩn bị rời bỏ họ mãi mãi, trái tim nàng đau đớn tưởng chừng như muốn vỡ ra. Nàng lẻn vào khu vườn, hái mỗi luống hoa của các chị một đóa, hướng về phía cung điện hôn gió ngàn lần rồi ngoi thẳng lên làn nước xanh thẳm. Mặt trời chưa mọc khi nàng lọt vào tầm nhìn của cung điện hoàng tử và tiến đến những bậc thềm cẩm thạch tuyệt đẹp, lúc bấy giờ vầng trăng vẫn đang tỏa sáng trong trẻo, rạng ngời. Bấy giờ nàng tiên cá nhỏ liền uống cạn chén nước phép, và cảm giác như có một thanh kiếm hai lưỡi đâm xuyên qua cơ thể mỏng manh: nàng ngất lịm đi, nằm bất động tựa một thây ma. Khi mặt trời nhô lên chiếu rọi khắp mặt biển, nàng tỉnh lại, cảm nhận một cơn đau buốt nhói; nhưng ngay trước mặt nàng chính là vị hoàng tử trẻ tuổi khôi ngô. Chàng đăm đăm nhìn vào nàng bằng đôi mắt đen nhánh khiến nàng ngượng ngùng hạ mi, để rồi bàng hoàng nhận ra chiếc đuôi cá đã biến mất, thay vào đó là đôi chân trắng ngần xinh xắn cùng bàn chân nhỏ nhắn chẳng khác nào thiếu nữ phàm trần; ngặt nỗi nàng chẳng mảnh vải che thân, đành phải dùng mái tóc dài dày dặn để quấn quanh người. Hoàng tử hỏi nàng là ai và từ đâu tới, nàng chỉ dịu dàng và buồn bã nhìn chàng bằng đôi mắt xanh thẳm; nhưng nàng không thể thốt nên lời. Mỗi bước chân đi đều mang lại cảm giác đau đớn hệt như lời mụ phù thủy đã báo trước, nàng thấy như mình đang giẫm lên đầu kim hoặc những lưỡi dao sắc nhọn; thế nhưng nàng vẫn nhẫn nại chịu đựng, nhẹ nhàng sánh bước bên hoàng tử tựa một bong bóng xà phòng khiến chàng cùng tất cả những ai chứng kiến đều phải ngỡ ngàng trước dáng đi uyển chuyển, mềm mại ấy. Chẳng mấy chốc nàng được khoác lên mình những bộ xiêm y lụa là đắt tiền và trở thành sinh vật xinh đẹp nhất trong cung điện; tuy nhiên nàng bị câm, chẳng thể nói cũng chẳng thể hát.

Những nữ tì xinh đẹp vận lụa là gấm vóc bước lên cất tiếng hát trước mặt hoàng tử và các bậc hoàng thân quốc thích; có nàng hát hay hơn tất cả những người khác khiến hoàng tử vỗ tay mỉm cười tán thưởng. Điều đó mang lại nỗi buồn sâu sắc cho nàng tiên cá nhỏ; nàng thầm nhớ lại thuở mình từng có giọng ca ngọt ngào nhường nào, và thầm nghĩ: "Ồ, giá như chàng biết được điều đó! Ta đã vĩnh viễn đánh đổi giọng hát của mình chỉ để được ở bên chàng."

Tiếp đó, các nữ tì trình diễn những vũ điệu tiên nữ uyển chuyển theo tiếng nhạc du dương. Nàng tiên cá nhỏ bấy giờ mới giơ đôi tay trắng ngần, nhón gót chân lướt đi trên sàn nhà, uyển chuyển khiêu vũ với kỹ nghệ chưa từng có ai đạt tới. Càng lúc vẻ đẹp của nàng càng rạng rỡ, và đôi mắt biết nói của nàng chạm đến trái tim người xem sâu sắc hơn cả những lời ca tiếng hát. Mọi người đều mê mẩn, nhất là vị hoàng tử, người đã gọi nàng là đứa con nuôi bé nhỏ của mình; và nàng sẵn sàng khiêu vũ lần nữa để làm vui lòng chàng, dẫu rằng mỗi nhịp chân chạm xuống sàn nhà lại mang đến cảm giác như đang dẫm lên dao nhọn.

Hoàng tử bảo nàng sẽ được ở lại bên chàng mãi mãi, và nàng được ban quyền ngủ ngay trước cửa phòng chàng trên một chiếc đệm nhung. Chàng còn cho may cho nàng một bộ trang phục tiểu đồng để nàng có thể tòng cận cưỡi ngựa theo chân chàng. Họ cùng nhau dong ruổi qua những khu rừng ngào ngạt hương thơm, nơi cành lá xanh mướt chạm vào vai áo, và lũ chim non hót ca ríu rít giữa chùm lá non. Nàng cùng hoàng tử leo lên những đỉnh núi cao; và dẫu đôi chân ngọc ngà rớm máu đến độ để lại dấu vết trên đường đi, nàng vẫn mỉm cười, kiên nhẫn bước theo chàng cho đến khi nhìn thấy mây ngập dưới chân trôi bồng bềnh như một đàn chim di cư sang xứ lạ. Khi ở trong cung điện và lúc mọi người đã chìm vào giấc ngủ, nàng thường ra ngồi trên những bậc thềm cẩm thạch rộng lớn; bởi việc ngâm đôi chân đang bỏng rát xuống làn nước biển buốt giá mang lại cho nàng sự dễ chịu, và khi ấy nàng lại nhớ về những sinh vật ở tận chốn thâm u.

Có lần vào ban đêm, các chị nàng cùng nhau ngoi lên khoác tay nhau, cất tiếng ca buồn bã khi trôi dạt trên mặt nước. Nàng ra hiệu cho họ, và họ nhận ra em mình, kể cho nàng nghe nàng đã khiến họ đau lòng nhường nào. Kể từ đó, đêm nào họ cũng đến đúng chỗ hẹn; và có lần nàng còn thấy bóng dáng người bà lớn tuổi ở đằng xa — người đã nhiều năm không ngoi lên mặt nước, cùng Hải vương thân phụ với vương miện đội trên đầu. Họ vươn những cánh tay về phía nàng nhưng không dám tiến sát vào bờ như các nàng công chúa.

Ngày tháng trôi qua, nàng ngày càng yêu hoàng tử sâu đậm hơn, và chàng cũng yêu nàng như yêu một đứa em nhỏ, ngặt nỗi chàng chưa từng nghĩ đến chuyện lấy nàng làm vợ; mà ngặt một nỗi, nếu không kết hôn với nàng, nàng sẽ chẳng thể nhận được linh hồn bất tử; và vào buổi sáng sau ngày chàng cưới người khác, nàng sẽ tan biến thành bọt sóng biển.

Mỗi khi chàng ôm nàng vào lòng và hôn lên chiếc trán ngọc, đôi mắt nàng tiên cá nhỏ như muốn thốt lên: "Chẳng lẽ chàng không yêu em nhất sao?"

Hoàng tử đáp: "Ừ, em rất đáng yêu đối với ta; bởi em có một trái tim nhân hậu nhất, và em là người tận tụy với ta nhất; em khiến ta nhớ đến một thiếu nữ ta từng gặp mặt nhưng sẽ chẳng bao giờ gặp lại nữa. Ta từng đi trên một con tàu bị đắm, và sóng đánh ta dạt vào gần một ngôi đền linh thiêng nơi có vài thiếu nữ đang làm lễ. Nàng út trong số họ đã tìm thấy ta trên bờ và cứu mạng ta. Ta chỉ gặp nàng ấy có hai lần, và đó là người duy nhất trên đời này ta có thể yêu; nhưng em lại rất giống nàng, và em gần như đã xóa nhòa hình bóng nàng trong tâm trí ta. Nàng thuộc về ngôi đền linh thiêng ấy, và sự may mắn đã phái em đến thay thế nàng; chúng ta sẽ chẳng bao giờ rời xa nhau."

Nàng tiên cá nhỏ thầm nghĩ: "Ah, chàng nào đâu biết chính ta là kẻ đã cứu mạng mình. Ta đã cõng chàng vượt biển đến khu rừng có ngôi đền; ta ngồi dưới lớp bọt sóng và canh chừng cho đến khi con người đến cứu giúp. Ta đã nhìn thấy người thiếu nữ xinh đẹp mà chàng yêu quý hơn cả ta;" và nàng thở dài ngao ngán, nhưng chẳng thể rơi nổi một giọt nước mắt. "Chàng bảo thiếu nữ ấy thuộc về ngôi đền linh thiêng, thế nên nàng sẽ chẳng bao giờ trở lại với thế gian này. Họ sẽ chẳng gặp lại nhau nữa: trong khi ta được ở bên cạnh chàng, ngắm nhìn chàng mỗi ngày. Ta sẽ chăm sóc chàng, yêu thương chàng và hiến dâng cả sinh mạng vì chàng."

Chẳng mấy chốc râm ran lời đồn rằng hoàng tử sắp sửa kết hôn, và người vợ tương lai của chàng sẽ là ái nữ xinh đẹp của một vị vua láng giềng, bởi một chiến thuyền lộng lẫy đang được tu sửa trang hoàng. Dẫu hoàng tử tuyên bố rằng chàng chỉ định sang thăm nhà vua, ai nấy đều đinh ninh rằng mục đích thực sự là để diện kiến tiểu thư. Một đoàn tùy tùng lớn sẽ tháp tùng chàng. Nàng tiên cá nhỏ mỉm cười và lắc đầu. Nàng thấu hiểu tâm can hoàng tử hơn bất kỳ ai.

Chàng từng bảo nàng: "Ta buộc phải đi; ta phải đến ngắm nhìn nàng công chúa xinh đẹp này; đó là ý muốn của phụ vương mẫu hậu; nhưng họ sẽ không ép ta rước nàng về làm hiền thê. Ta không thể yêu nàng ấy; nàng chẳng giống người thiếu nữ xinh đẹp trong ngôi đền mà em gợi nhắc. Nếu bắt buộc phải chọn một người vợ, ta thà chọn em, đứa con nuôi câm lặng của ta với đôi mắt biết nói." Và rồi chàng hôn lên đôi môi hồng phao của nàng, đùa nghịch với mái tóc dài bồng bềnh, đoạn gối đầu lên ngực nàng trong khi nàng mơ mộng về niềm hạnh phúc nhân gian và linh hồn bất tử. Chàng bảo khi họ đứng trên boong con tàu kiêu hãnh đưa họ sang xứ sở láng giềng: "Em không sợ biển cả chứ, đứa trẻ câm lặng của ta?" Rồi chàng kể cho nàng nghe về bão tố và biển lặng, về những loài cá kỳ lạ dưới đáy sâu, và những điều thợ lặn từng thấy nơi ấy; nàng mỉm cười trước những lời miêu tả của chàng, bởi nàng thừa hiểu rõ hơn bất kỳ ai những kỳ quan ẩn giấu dưới đáy đại dương.

Dưới ánh trăng, khi mọi người trên tàu đều đã chìm vào giấc ngủ trừ người thủy thủ đang đứng bẻ lái, nàng ngồi trên boong tàu, đăm đăm nhìn xuyên qua làn nước trong vắt. Nàng ngỡ như mình có thể nhận ra cung điện của cha, và trên đó là người bà lớn tuổi với chiếc vương miện bạc đang căng mắt nhìn qua dòng nước xiết vào sống tàu. Rồi các chị nàng ngoi lên trên sóng nước, buồn bã dõi theo nàng và vẫy đôi tay trắng ngần. Nàng ra hiệu, mỉm cười và muốn kể cho họ nghe mình hạnh phúc và bình an nhường nào; nhưng chú thủy thủ gác tàu bước tới, và khi các chị nàng lặn tút xuống nước, cậu ta chỉ đinh ninh rằng đó chẳng qua là bọt sóng biển.

Sáng hôm sau, con tàu cập cảng một thị trấn xinh đẹp thuộc quyền cai trị của vị vua mà hoàng tử tới thăm. Tiếng chuông nhà thờ ngân vang, kèn trỗi khúc khải hoàn từ những ngọn tháp cao; và binh lính với cờ hoa phấp phới cùng lưỡi lê lấp lánh xếp hàng dọc theo những mỏm đá nơi đoàn người bước qua. Ngày nào cũng là một ngày hội tết; các buổi vũ hội và yến tiệc diễn ra liên miên.

Nhưng nàng công chúa vẫn chưa xuất hiện. Người ta rỉ tai nhau rằng nàng đang được nuôi dưỡng và giáo dục trong một tu viện, nơi nàng thụ giáo mọi đức hạnh hoàng gia. Cuối cùng thì nàng cũng lộ diện. Lúc ấy, nàng tiên cá nhỏ, kẻ đang vô cùng sốT ruột muốn biết vị công chúa có thực sự xinh đẹp hay không, buộc phải thừa nhận rằng nàng chưa từng thấy một bóng hình nào hoàn mỹ đến thế. Làn da trắng ngần tinh tế, và ẩn dưới hàng mi dài sẫm màu là đôi mắt xanh lam ánh lên vẻ chân thật, thuần khiết đầy rạng rỡ.

Hoàng tử ôm chầm lấy cô dâu đang đỏ mặt vào lòng và thốt lên: "Chính em là người đã cứu mạng khi anh nằm bất động trên bãi biển." Chàng quay sang nàng tiên cá nhỏ: "Ồ, anh hạnh phúc quá! Mọi hy vọng tha thiết nhất của anh đều đã thành hiện thực. Chắc chắn em sẽ vui mừng trước hạnh phúc của anh; bởi lòng tận tụy em dành cho anh thật lớn lao và chân thành."

Nàng tiên cá nhỏ hôn lên bàn tay chàng, cảm giác như trái tim mình đã vỡ vụn từ khoảnh khắc ấy. Buổi sáng tân hôn này sẽ mang cái chết đến cho nàng, và nàng sẽ tan biến thành bọt sóng biển. Tiếng chuông nhà thờ đồng loạt ngân vang, các sứ giả rong ruổi khắp phố phường loan báo lễ đính hôn. Dầu thơm cháy ngút trong những chiếc đèn bạc đắt tiền đặt trên mọi bàn thờ. Các vị tư tế vung lưỡi xông trầm trong khi cô dâu chú rể trao tay nhau và nhận lời chúc phước từ vị giám mục. Nàng tiên cá nhỏ, vận xiêm y lụa là thêu kim tuyến, cung kính nâng tà áo cho cô dâu; nhưng tai nàng điếc đặc trước thứ âm nhạc hội hè, mắt nàng chẳng thèm nhìn nghi thức linh thiêng; nàng chỉ nghĩ về đêm tử biệt đang đến gần và tất cả những gì nàng đã đánh mất trên cõi đời này. Chiều hôm ấy, đôi tân lang tân nương bước lên tàu; đại bác gầm vang, cờ hoa phấp phới, và giữa boong tàu dựng lên một chiếc lều lộng lẫy bằng lụa tía và vàng son. Bên trong bày trí những chiếc giường nệm sang trọng để đôi uyên ương nghỉ ngơi qua đêm. Con tàu giương buồm căng gió, lướt đi êm đềm và nhẹ nhõm trên mặt biển phẳng lặng. Khi màn đêm buông xuống, hàng loạt chiếc đèn lồng sặc sỡ được thắp lên, các thủy thủ vui vẻ nhộn nhịp khiêu vũ trên boong. Nàng tiên cá nhỏ không sao cưỡng lại được hồi ức về lần đầu tiên nàng ngoi lên mặt biển, khi nàng chứng kiến những niềm vui hội hè tương tự; nàng hòa mình vào điệu nhảy, lượn lờ giữa không trung như một chú én đuổi mồi, khiến tất cả những ai có mặt phải trầm trồ thán phục. Chưa bao giờ nàng khiêu vũ uyển chuyển đến thế. Đôi chân ngọc ngà có cảm giác như đang bị dao sắc cứa nát, nhưng nàng chẳng màng; một nỗi đau nhói buốt hơn thế đã xé toạc trái tim nàng. Nàng biết đây là buổi tối cuối cùng nàng được ngắm nhìn hoàng tử — người vì chàng mà nàng đã từ bỏ họ hàng thân tộc lẫn mái nhà xưa; nàng đã hy sinh giọng ca tuyệt mỹ và chịu đựng nỗi đau đớn vô hình tột cùng mỗi ngày vì chàng, trong khi chàng hoàn toàn vô can. Đây là hơi thở cuối cùng nàng được chung bầu không gian với chàng, được ngắm nhìn bầu trời đầy sao và biển cả sâu thẳm; một đêm đen vĩnh hằng chẳng còn suy niệm hay mộng mị đang chờ đón nàng: nàng không có linh hồn và giờ đây cũng chẳng bao giờ có thể giành lấy nó được nữa. Mọi thứ trên tàu tràn ngập niềm vui và tiếng cười cho đến tận khuya khoắt; nàng vẫn cười đùa và nhảy múa cùng mọi người, mặc cho ý niệm về cái chết đang gặm nhấm tâm can. Hoàng tử đặt nụ hôn lên môi người vợ xinh đẹp trong khi nàng đùa nghịch với mái tóc đen nhánh của chàng, rồi họ khoác tay nhau bước vào chiếc lều lộng lẫy để nghỉ ngơi. Bấy giờ mọi thứ trên tàu trở nên tĩnh mịch; chỉ còn người bẻ lái là vẫn thức, thẫn thờ đứng ở vị trí cầm chừng. Nàng tiên cá nhỏ tì đôi tay trắng ngần lên mạn tàu, ngước nhìn về hướng đông để ngóng chờ ánh hồng đầu tiên của buổi bình minh — tia nắng mai sẽ mang lại cái chết cho nàng. Nàng nhìn thấy các chị ngoi lên từ dòng nước: họ nhợt nhạt y hệt nàng; nhưng mái tóc dài xinh đẹp của họ không còn bồng bềnh trong gió nữa mà đã bị cắt cụt phăng.

Họ thổ lộ: "Chúng ta đã cắt tóc dâng cho mụ phù thủy để đổi lấy sự trợ giúp cho em, để em không phải chết vào đêm nay. Mụ đã giao cho chúng ta một con dao: em xem, nó sắc bén lắm đấy. Trước khi mặt trời mọc, em phải phóng nó vào tim hoàng tử; khi dòng máu ấm áp văng lên đôi chân, chúng sẽ dính liền lại và biến thành đuôi cá, khi ấy em sẽ lại là một nàng tiên cá, trở về với chúng ta để sống trọn vẹn ba trăm năm trước khi chết đi và hóa thành bọt biển mặn mòi. Nhanh lên nào; hoặc chàng hoặc em phải chết trước khi mặt trời mọc. Người bà lớn tuổi của chúng ta đang quằn quại đau khổ vì em đến mức mái tóc bạc rụng lả tả vì tang tóc, hệt như mái tóc của tụi chị dưới lưỡi kéo phù thủy. Hãy kết liễu hoàng tử và quay về mau; mau lên: em không thấy những tia nắng đỏ rực trên bầu trời kia sao? Chỉ vài phút nữa thôi là mặt trời sẽ mọc và em phải chết." Đoạn họ thở dài sườn sượt, buồn bã lặn tút xuống dưới những con sóng.

Nàng tiên cá nhỏ vén tấm màn lụa đỏ của chiếc lều, ngắm nhìn vị tiểu thư xinh đẹp đang tựa đầu vào ngực hoàng tử. Nàng cúi xuống hôn lên vầng trán thanh tú của chàng, rồi ngước nhìn bầu trời nơi ánh hồng bình minh đang bừng sáng rực rỡ hơn; đoạn nàng liếc nhìn con lưỡi dao sắc bén và quay sang dán mắt vào hoàng tử, kẻ đang thì thầm tên người vợ trong giấc mộng. Chàng đang nghĩ về cô ấy, và con dao run rẩy trong bàn tay nàng tiên cá nhỏ: rồi nàng vung tay ném nó bay vút ra xa vào lòng sóng nước; nơi con dao rơi xuống, mặt nước bỗng nhuốm đỏ, và những giọt nước bắn tung tóe trông hệt như máu. Nàng liếc nhìn hoàng tử lần cuối với ánh mắt ngập ngừng, lả lơi rồi gieo mình từ trên tàu xuống biển, ngỡ như thể xác mình đang tan rã thành bọt sóng. Mặt trời nhô lên khỏi những con sóng, và những tia nắng ấm áp chiếu rọi lên lớp bọt lạnh lẽo của nàng tiên cá nhỏ — người không hề có cảm giác như mình đang chết đi. Nàng nhìn thấy vầng thái dương rạng rỡ, và xung quanh nàng trôi nổi hàng trăm sinh vật trong suốt, xinh đẹp; nàng có thể nhìn xuyên qua họ để thấy những cánh buồm trắng của con tàu và những đám mây đỏ trên bầu trời; tiếng nói của họ du dương nhưng quá đỗi thanh tao để tai người phàm có thể nghe thấy, hệt như sự vô hình của họ trước mắt trần thế. Nàng tiên cá nhỏ nhận ra mình đang mang một thể xác giống hệt họ, và nàng tiếp tục bay vút lên cao, cao mãi từ lớp bọt sóng. Nàng cất tiếng hỏi: "Ta đang ở đâu vậy?" và giọng nói của nàng thanh tao hệt như những kẻ đồng hành, chẳng thứ âm nhạc trần thế nào bắt chước nổi.

Một trong số họ đáp lời: "Em đang ở giữa những người con gái của không trung. Một nàng tiên cá vốn không có linh hồn bất tử, và cũng chẳng thể có được trừ phi nàng chiếm trọn tình yêu của một con người. Định mệnh đời đời kiếp kiếp của nàng phụ thuộc vào kẻ khác. Nhưng những người con gái của không trung, dẫu không sở hữu linh hồn bất tử, vẫn có thể tự mình tạo dựng lấy nó thông qua những việc làm thiện lương. Chúng ta bay đến những vùng đất ấm áp, làm dịu bầu không khí oi bức đang tàn phá nhân loại bởi dịch bệnh. Chúng ta mang hương hoa đi lan tỏa sự sống và sự hồi phục. Sau khi phấn đấu suốt ba trăm năm để làm mọi điều thiện trong khả năng, chúng ta sẽ nhận được một linh hồn bất tử và dự phần vào hạnh phúc của nhân loại. Em, nàng tiên cá nhỏ đáng thương, đã tận tâm tận lực làm những điều giống như chúng ta; em đã đau khổ, chịu đựng và tự nâng mình lên vinh quang tinh thần bằng những hành động cao đẹp; và giờ đây, qua ba trăm năm nỗ lực không ngừng nghỉ theo cách tương tự, em hoàn toàn có thể giành lấy một linh hồn bất tử."

Nàng tiên cá nhỏ ngước đôi mắt được thánh hóa hướng về phía mặt trời, và lần đầu tiên cảm thấy khóe mi mình ngấn lệ. Trên con tàu mà nàng vừa bỏ lại hoàng tử, sự sống và tiếng ồn ào vẫn tiếp diễn; nàng nhìn thấy chàng cùng người vợ xinh đẹp đang ráo riết tìm kiếm mình; họ buồn bã ngắm nhìn lớp bọt ngọc trai tựa hồ biết rằng nàng đã gieo mình xuống sóng nước. Nàng vô hình đặt nụ hôn lên trán cô dâu, thổi những làn gió mát rượi cho hoàng tử, rồi cùng những đứa con khác của không trung bay vút lên một đám mây hồng đang trôi bồng bềnh qua tầng khí quyển.

Nàng thì thầm: "Sau ba trăm năm nữa, chúng ta sẽ bay vào vương quốc thiên đàng theo cách này." Một người đồng hành khẽ đáp: "Và chúng ta thậm chí có thể đến đó sớm hơn thế. Chúng ta có thể vô hình bước vào những ngôi nhà của loài người nơi có trẻ thơ, và cứ mỗi ngày tìm thấy một đứa trẻ ngoan ngoãn mang lại niềm vui cho cha mẹ và xứng đáng được yêu thương, thời gian thử thách của chúng ta sẽ được rút ngắn lại. Đứa trẻ sẽ chẳng hề hay biết, khi chúng ta bay lướt qua căn phòng, rằng chúng ta đang mỉm cười hoan hỉ trước hành vi tốt đẹp của nó, bởi chúng ta được trừ bớt đi một năm trong tổng số ba trăm năm. Nhưng khi chúng ta nhìn thấy một đứa trẻ hư hỏng hoặc ngỗ nghịch, chúng ta sẽ rơi những giọt nước mắt đau xót, và cứ mỗi giọt lệ rơi ấy, thời gian thử thách lại kéo dài thêm một ngày!"