Xưa kia có một chú bướm rất muốn tìm cho mình một người vợ, và, điều dễ hiểu là chú muốn chọn một nàng thật xinh đẹp trong số các loài hoa. Chú đưa mắt săm soi nhìn khắp các luống hoa, và nhận thấy các loài hoa đều ngồi lặng lẽ, đoan trang trên cành của mình, đúng như tư cách của những thiếu nữ chưa đính ước; nhưng số lượng hoa quá đông, và có vẻ như cuộc tìm kiếm này sẽ trở nên vô cùng mệt mỏi. Chú bướm vốn không thích nhọc công quá mức, thế là chú bay sang thăm loài hoa cúc. Người Pháp gọi loài hoa này là "Marguerite", và họ bảo rằng bông cúc nhỏ bé có khả năng tiên đoán. Những kẻ đang yêu thường ngắt cánh hoa, và khi ngắt mỗi cánh, họ lại đặt câu hỏi về người mình yêu; chẳng hạn như: "Họ có yêu mình không? — Nồng nàn chứ? — Điên cuồng chứ? — Rất nhiều chứ? — Một chút thôi? — Hay hoàn toàn không?" và cứ thế. Ai nấy đều thốt lên những lời ấy bằng ngôn ngữ của riêng mình. Chú bướm cũng đến gặp nàng Marguerite để hỏi han, nhưng chú không ngắt cánh của nàng; chú đặt một nụ hôn lên từng chiếc cánh một, bởi chú nghĩ rằng sự tử tế lúc nào cũng mang lại nhiều kết quả hơn.

Chú liền thưa với nàng: "Cúc Marguerite yêu kiều của anh, em là người khôn ngoan nhất trong tất cả các loài hoa. Xin hãy bảo cho anh biết anh nên chọn loài hoa nào làm vợ. Ai sẽ là cô dâu của anh? Khi biết rồi, anh sẽ bay thẳng đến bên nàng và ngỏ lời cầu hôn."

Nhưng Marguerite không đáp lời chú; nàng cảm thấy phật ý vì chú gọi mình là một người phụ nữ trong khi nàng mới chỉ là một thiếu nữ; và giữa hai khái niệm ấy có sự khác biệt rất lớn. Chú hỏi nàng lần thứ hai, rồi lần thứ ba; nhưng nàng vẫn câm lặng, chẳng thốt ra nửa lời. Bấy giờ chú không muốn đợi thêm nữa, liền bay đi để bắt đầu công cuộc tán tỉnh của mình ngay lập tức. Lúc ấy là đầu mùa xuân, khi hoa nghệ tây và hoa giọt tuyet đang nở rộ khắp nơi.

Chú bướm thầm nghĩ: "Chúng rất xinh; những cô nàng nhỏ nhắn thật đáng yêu; nhưng lại hơi câu nệ."

Sau đó, đúng như thói quen của những chàng trai trẻ, chú bắt đầu tìm kiếm những đóng hoa lớn tuổi hơn. Chú bay tiếp đến chỗ lũ hoa hải quỳ; nhưng vị của chúng lại hơi chát chéo với khẩu vị của chú. Hoa violet thì có vẻ hơi quá ủy mị. Hoa cây đoạt thì quá nhỏ, lại thêm việc họ hàng nhà chúng quá đông đúc. Hoa táo, dẫu trông tựa như hoa hồng, hôm nay nở rộ nhưng ngày mai có thể rụng mất theo cơn gió đầu mùa thổi tới; và chú cho rằng một cuộc hôn nhân với một trong số đó có lẽ sẽ kéo dài chẳng được bao lâu. Loài hoa đậu làm chú hài lòng hơn cả; nàng mang sắc trắng pha hồng, vừa yểu điệu thướt tha, lại vừa thuộc về tuýp những thiếu nữ tề gia nội trợ, trông vừa ưa nhìn mà vẫn có thể tháo vát trong bếp núc. Chú đang toan ngỏ lời thì ngay sát bên cạnh nàng thiếu nữ ấy, chú nhìn thấy một cái vỏ đậu với một bông hoa héo úa treo lủng lẳng ở đầu cành.

Chú hỏi: "Đó là ai thế?"

Hoa đậu đáp: "Đó là chị em."

Chú liền bảo: "Ồ thế à, và rồi em cũng sẽ giống như chị ta thôi," rồi chú bay đi ngay lập tức, vì cảm thấy vô cùng ghê sợ.

Một nhành kim ngân đang rủ xuống từ hàng rào, nở hoa rực rỡ; nhưng có quá nhiều cô nàng giống như nàng, mặt dài và làn da ngả vàng. Không; chú không thích nàng ta. Thế nhưng rốt cuộc chú thích ai đây?

Mùa xuân qua đi, mùa hạ dần đi đến hồi kết; thu sang; nhưng chú vẫn chưa đưa ra quyết định. Giờ đây các loài hoa khoác lên mình những bộ xiêm y lộng lẫy nhất, nhưng tất cả đều vô ích; chúng chẳng còn bầu không khí tươi trẻ và thơm ngát thuở nào. Bởi trái tim vẫn luôn khao khát hương thơm, ngay cả khi nó không còn trẻ trung nữa; và điều đó thật khó tìm thấy ở loài hoa thược dược hay cúc khô; thế nên chú bướm đành hướng sự chú ý xuống đám bạc hà mọc sát mặt đất. Chẳng phải bạn đều biết cây này không có hoa đấy sao; nhưng toàn thân nó lại ngọt ngào — tràn ngập hương thơm từ đầu đến chân, với hương hoa đọng lại trong từng chiếc lá.

Chú bướm thưa rằng: "Ta sẽ chọn nàng," và chú cất lời cầu hôn. Nhưng cây bạc hà đứng lặng im và cứng ngắc lắng nghe chú. Cuối cùng, nàng lên tiếng:

"Xin hãy giữ lấy tình bạn; chẳng hơn thế đâu. Tôi đã già, và anh cũng đã già, nhưng chúng ta vẫn có thể sống vì nhau; còn chuyện kết hôn ư — không; đừng để chúng ta trở nên lố bịch ở cái tuổi này."

Và thế là rốt cuộc chú bướm chẳng lấy được người vợ nào. Chú đã đắn đo quá lâu, đó luôn là một nước đi tồi. Rồi chú bướm trở thành cái người ta vẫn gọi là một kẻ độc thân già.

Lúc ấy đã là cuối thu, trời mưa gió và âm u. Gió lạnh thổi qua những thân liễu còng cue khiến chúng kêu cót két mãi không thôi. Đó không phải là thời tiết thích hợp để bay lượn trong bộ cánh mùa hè; nhưng may mắn thay chú bướm không phải phơi mình ngoài trời. Chú tình cờ tìm được một nơi trú ẩn. Ấy là trong một căn phòng có lò sưởi ấm áp như mùa hè. Chú tự nhủ mình có thể sống sót ở đây một cách ngon lành.

Nhưng chú lại bảo: "Tuy nhiên, chỉ tồn tại thôi thì chưa đủ, ta cần sự tự do, ánh nắng mặt trời và một bông hoa nhỏ làm bạn đồng hành."

Nói đoạn, chú bay đập vào ô cửa sổ, liền bị những người trong phòng nhìn thấy và trầm trồ, họ bắt lấy chú rồi cắm lên một chiếc kim ghim trong chiếc hộp đựng đồ tò mò. Họ chẳng thể làm gì hơn cho chú nữa.

Chú bướm tự nhủ: "Giờ thì ta đã đậu trên cành cây, hệt như những đóa hoa. Quả thật chẳng mấy dễ chịu gì; ta hình dung cảm giác này có lẽ cũng tựa như việc kết hôn vậy; bởi ta đang bị găm chặt cứng ở đây rồi." Và với ý nghĩ đó, chú tự an ủi bản thân đôi chút.

Một chậu cây kiểng trong phòng cất lời: "Xem chừng đó là một sự an ủi quá đỗi thảm hại."

Chú bướm thầm nghĩ: "À chà, ta chẳng thể nào tin tưởng nổi mấy chậu cây trong nhà này; chúng dính líu đến loài người nhiều quá."