Đó chính là tình bạn hoàn hảo, tồn tại giữa những người tốt và có sự tương đồng về lòng tốt; bởi vì những người này mong mỏi điều tốt đẹp cho nhau một cách tương đương, xét theo tư cách là người tốt (và bản thân họ vốn đã tốt); và những ai vì chính bản thân người bạn mà cầu chúc điều tốt lành cho họ, ấy mới là những người bạn đích thực, bởi vì họ đối xử với bạn như vậy vì chính con người của bạn chứ không phải vì một vụ lợi hay kết quả nào khác. Do đó, tình bạn giữa những con người này tiếp tục bền chặt chừng nào họ còn tốt đẹp; và như chúng ta đã biết, lòng tốt mang trong mình một bản chất trường tồn.
Hơn nữa, mỗi bên đều tốt về mặt bản chất lẫn trong tương quan với bạn mình, vì tất cả những người tốt không chỉ tốt tự thân mà còn hữu ích cho nhau. Những người bạn như vậy cũng mang lại niềm vui cho nhau, bởi vì mọi người tốt đều vốn dĩ như thế, xét cả về mặt bản chất lẫn trong mối quan hệ qua lại, khi mà mỗi cá nhân đều cảm thấy vui thú trước những hành vi phù hợp với bản chất của mình và những gì tương tự với chúng. Giờ đây, khi con người ta tốt đẹp, những điều ấy sẽ luôn luôn giống nhau, hoặc ít ra là tương tự.
Do đó, tình bạn trong những trường hợp này mang tính trường tồn như chúng ta có thể đường hoàng chờ đợi, bởi vì nó thâu tóm trong mình mọi phẩm chất cần thiết của những người bạn. Ý tôi là, tình bạn dù mang hình thức nào đi nữa thì cũng đều bắt nguồn từ sự tốt đẹp hoặc niềm vui (dù là xét về mặt bản chất hay trong tương quan với người nuôi dưỡng tình cảm ấy), và là kết quả từ một sự tương đồng nào đó; và đối với loại tình bạn này, tất cả các điều kiện kể trên đều hiện diện nơi chính bản thân các bên, bởi vì ở đây các bên có sự tương đồng, vân vân:[4] hơn thế nữa, trong đó còn có cái tốt tự thân và cái vui tự thân, và vì đây chính là đối tượng đặc trưng của tình bạn nên cảm giác cũng như trạng thái tình bạn sẽ trở nên mãnh liệt nhất và tuyệt vời nhất ở những con người có được các phẩm chất ấy.
Tình bạn kiểu này có lẽ sẽ rất hiếm hoi, bởi vì những con người như thế cũng rất hiếm. Bên cạnh đó, dẫu cho mọi phẩm chất cần thiết đã được mặc định, thì vẫn còn cần thêm thời gian và sự gắn bó thân thiết; bởi vì, như tục ngữ có câu, con người ta không thể hiểu rõ nhau “cho đến khi đã cùng nhau ăn hết một lượng muối quy định;” họ cũng chẳng thể thực sự cho phép người kia bước vào sự gắn bó thân mật, lại càng không thể là bạn của nhau, cho đến khi mỗi người tỏ lộ cho người kia thấy và được chứng minh là một đối tượng xứng đáng của tình bạn. Những ai vội vã bắt đầu việc trao đổi các hành vi thân thiện có thể xem là có mong muốn làm bạn, nhưng họ chưa phải là bạn trừ khi họ đồng thời là những đối tượng thích hợp của tình bạn và được đôi bên công nhận là như thế; nghĩa là, khao khát về tình bạn có thể nảy sinh nhanh chóng nhưng bản thân tình bạn thì không.
Thế đấy, tình bạn này hoàn hảo cả về mặt thời gian lẫn mọi phương diện khác; và những kết quả hoàn toàn giống nhau lẫn tương tự sẽ đến với mỗi bên từ người kia; điều mà đáng lẽ phải có giữa những người bạn.
Tình bạn dựa trên niềm vui có thể coi là một bản sao của tình bạn này, vì những người tốt vốn là nguồn mang lại niềm vui cho nhau; và tình bạn dựa trên sự hữu ích cũng tương tự như vậy, khi những người tốt đồng thời cũng hữu ích cho nhau. Giữa những con người gắn kết với nhau như thế, tình bạn sẽ bền chặt nhất khi cùng một kết quả đến với cả hai từ đối phương, chẳng hạn như niềm vui; và không chỉ dừng lại ở đó mà còn xuất hiện từ cùng một nguồn cội, như trong trường hợp của hai người có tính cách vui vẻ, dễ chịu; chứ không giống như tình cảm giữa một kẻ si tình và đối tượng được y yêu mến, khi mà họ không cùng nhận được niềm vui từ những nguyên nhân giống nhau, mà kẻ si tình thì vui vì được ngắm nhìn người kia còn người kia lại vui vì nhận được sự quan tâm chăm sóc của kẻ si tình; và khi sắc đẹp tuổi trẻ phai tàn, tình bạn đôi khi cũng chấm dứt, bởi vì khi ấy kẻ si tình không còn tìm thấy niềm vui trong việc ngắm nhìn nữa, còn đối tượng được yêu cũng thôi không còn nhận được những sự quan tâm từng được dành cho mình; dẫu vậy, trong nhiều trường hợp, những người gắn bó như thế vẫn tiếp tục làm bạn, nếu họ có tâm tính tương tự và qua thói quen đã đâm ra yêu mến tính khí của nhau.
Nơi nào mà người ta không trao đổi niềm vui cho nhau mà thay vào đó là sự vụ lợi trong chuyện tình cảm, thì tình bạn ấy vừa kém phần mãnh liệt vừa kém bền vững hơn: trên thực tế, những kẻ làm bạn vì lợi ích thường hay chia tay khi lợi ích ấy không còn; bởi vì, suy cho cùng, họ chưa từng là bạn của nhau mà thực chất chỉ là bạn của mối lợi mà thôi.
Thế nên có thể thấy rằng, xuất phát từ động cơ vụ vui hay vụ lợi, những kẻ tồi tệ vẫn có thể làm bạn với nhau, hoặc người tốt có thể làm bạn với kẻ xấu, hay những kẻ có tính cách ba phải có thể làm bạn với bất kỳ ai thuộc bất kỳ tầng lớp nào; nhưng tình bạn vị tha, vì lợi ích của nhau, thì hiển nhiên chỉ có những người tốt mới có thể có được; bởi vì những kẻ xấu xa thậm chí chẳng thể tìm thấy niềm vui ngay cả trong chính bản thân họ trừ phi có một mối lợi nào đó nảy sinh.
Và hơn thế nữa, tình bạn của những người tốt là thứ duy nhất vượt lên trên những lời gièm pha; bởi vì con người ta không dễ gì tin vào một kẻ thứ ba khi nói về một người mà họ đã lâu ngày thử thách và chứng thực: giữa những người tốt có sự tin tưởng lẫn nhau, cùng cảm giác rằng người bạn của mình sẽ không bao giờ làm điều gì sai quấy với mình, và tất cả những điều khác vốn được kỳ vọng nơi một tình bạn thực sự xứng đáng với cái tên ấy; trong khi ở những kiểu tình bạn khác, chẳng có gì ngăn cản được mọi sự ngờ vực như thế.
Tôi gọi chúng là tình bạn, bởi vì con người ta thường gán cái tên "bạn bè" cho những ai gắn kết với nhau vì động cơ vụ lợi (điều này được biện minh qua ngôn ngữ chính trị, vì các liên minh giữa các quốc gia vốn được cho là thiết lập với mục đích mưu cầu lợi ích), và cho những ai gắn bó với nhau bởi động cơ tìm kiếm niềm vui (như trẻ con vậy), thế nên có lẽ chúng ta cũng được phép gọi những con người như thế là bạn, và nói rằng có nhiều loại tình bạn khác nhau; trước hết và đặc biệt nhất là tình bạn của những người tốt, ở chỗ họ là người tốt, còn những loại khác chỉ mang tính chất tương tự: ý tôi là, những người gắn kết theo cách thức khác thì chỉ là bạn theo cái cách mà ở đó hơi hướng tốt đẹp và một chút tương đồng lẫn nhau nảy sinh đối với họ (bởi vì, chúng ta phải ghi nhớ rằng điều mang lại niềm vui chính là cái tốt đối với những ai say mê nó).
Tuy nhiên, những mối tình bạn thứ yếu này không dung hợp với nhau cho lắm; nghĩa là, cùng những con người ấy lại không thường trở thành bạn bè vừa vì lý do vụ lợi lại vừa vì lý do tìm kiếm niềm vui, bởi vì những kết quả thực tế này hiếm khi đi đôi với nhau. Và khi tình bạn đã được phân chia thành các loại này, những kẻ xấu sẽ làm bạn vì lý do vui thú hoặc vụ lợi, vì đây là điểm chung giữa họ; trong khi những người tốt làm bạn vì lợi ích của nhau, nghĩa là, xét trong chừng mực họ là người tốt.
Những người sau có thể được gọi là bạn bè theo nghĩa tuyệt đối và đơn thuần, còn những người trước chỉ là kết quả của sự việc và được gọi là bạn do có sự tương đồng với nhóm người sau.
