Kẻ nào yêu, nếu chẳng hướng tâm về

Mục đích chân chính, vẹn toàn của ái ân,

Khác chi kẻ ra khơi chỉ để chuốc lấy bão bùng và buồn nôn:

Tình yêu ví như chú gấu con mới sinh, nếu ta cứ liếm láp mãi

5Và bắt nó uốn mình theo những hình hài quái lạ,

Ấy là ta lầm đường, biến một khối nên hình thù quái dị.

Hỏi một chú Bê mang khuôn mặt người

Có phải là quái vật chăng, dù có đẹp hơn giống nòi của nó?

Sự hoàn mỉ nằm trong tính nhất thể: trước hết hãy tôn vinh

10Một người phụ nữ, rồi tôn vinh một nét duy nhất nơi nàng.

Ta đây, khi định giá vàng, có thể nghĩ đến

Tính dẻo dai, công dụng muôn màu,

Sự tinh tuyết, vẻ thanh tao,

Mãi mãi không gỉ sét, không vấy bẩn, chẳng sợ lửa thiêu:

15Nhưng nếu ta yêu nó, ấy là vì nó được tạo nên

Bởi bản năng mới của chúng ta (Thói quen) làm linh hồn cho thương mại.

Tất cả những điều ấy ta có thể nghĩ về phụ nữ

(Nếu phụ nữ có chúng) mà rốt cuộc chỉ yêu một người.

Nào có ai xúc phạm phụ nữ hơn là khi thốt lên rằng

20Họ yêu nàng vì những thứ vốn chẳng phải là bản chất của nàng?

Đức hạnh tạo nên người phụ nữ ư? Hay ta phải kìm nén huyết mạch

Cho đến khi vừa tìm thấy lại vừa trở thành một kẻ hiền minh, đức độ?

Cứ để những vị Thiên sứ vô sinh yêu nhau theo cách ấy. Còn nếu chúng ta

Tán tỉnh đàn bà; đức hạnh nào phải là nàng:

25Cũng như sắc đẹp hay tài sản chẳng phải là nàng: Kẻ nào cứ lang thang như thế

Từ nàng sang những thứ thuộc về nàng, thì đồi bại chẳng khác nào

Kẻ tư thông với cả đầy tớ của nàng. Hãy lục tung mọi tầng trời

Cùng cõi không trung, Thần Tình Yêu của chúng ta không ở đó đâu:

Cậu ta là vị thần địa ngục, ngự trị dưới lòng đất,

30Sống cùng Pluto, nơi vàng bạc và lửa đỏ vây quanh:

Người ta dâng lên những vị thần ấy phẩm vật hy sinh

Chẳng phải trên bàn thờ, mà dưới những hố sâu và huyệt tối.

Dù ta thấy các thiên thể chuyển động

Bồng bềnh trên mặt đất, ta vẫn cày cấy và yêu mến mảnh đất này:

Cũng vậy, ta ngắm nghía bầu khí quyển, lời ăn tiếng nói, trái tim

35Và những đức tính của nàng; nhưng cái ta yêu là trung tâm điểm.

Linh hồn nào có đáng kính hay phù hợp hơn

Với tình yêu so với nơi này, một chốn vô cùng tận chẳng kém chi linh hồn.

Nhưng để đạt tới chốn khao khát ấy

Biết bao kẻ đã lầm đường khi khởi đầu từ khuôn mặt?

40Mái tóc là một khu rừng mai phục,

Đầy cạm bẫy, rọ bẫy, xích xiềng và gông cùm:

Vầng trán xoa dịu ta khi phẳng phiu, quang đãng,

Và khi nhăn nheo, lại nhấn chìm ta vào chốn hiểm nguy.

Phẳng phiu, đó là thiên đường ta muốn

45Được dung thân bất tử, còn nhăn nheo, đó là nấm mồ của chúng ta.

Chiếc mũi (như Kinh tuyến gốc) chạy

Chẳng phải giữa Đông và Tây, mà giữa hai vầng thái dương;

Nó để lại bên má một bán cầu hồng thắm

Bên này lẫn bên kia, rồi dẫn lối đưa ta

50Rơi vào những hải đảo hạnh phúc,

(Không phải quần đảo Canary ảo ảnh, mà là chốn Ambrosia ngào ngạt)

Là đôi môi căng mọng của nàng; Khi chúng ta đặt chân đến đó,

Ta thả neo dừng bước và ngỡ mình đang ở chốn quê nhà,

Bởi đôi môi ấy chứa đựng tất cả: khúc ca của loài yêu nữ Syrena,

55Và những lời sấm truyền uyên bác xứ Delphi vang vọng bên tai;

Ở đó, trong một dòng lạch nơi những viên ngọc trai chọn lọc đang hé nở,

Là loài cá ép với chiếc lưỡi bám chặt đang cư ngụ.

Những điều này, cùng chiếc mũi nhô huy hoàng - tức chiếc cằm của nàng,

Đã vượt qua; và giữa eo biển Hellespont hẹp nhỏ

Giữa Sestos và Abydos của bộ ngực nàng

60(Không phải của hai kẻ tình nhân, mà là tổ ấm của hai tình yêu),

Kế tiếp là một vùng biển vô tận, dẫu vậy mắt ngươi

Vẫn có thể thoáng thấy vài cồn đảo rải rác ngoài khơi;

Và khi giương buồm xuôi về Ấn Độ của nàng, trên hành trình ấy,

Ngươi sẽ dừng chân tại chiếc rốn Đại Tây Dương kiều diễm;

Dù dòng hải lưu từ đó có thay ngươi làm hoa tiêu,

65Nhưng trước khi cập bến chốn ngươi hằng mong mỏi được neo đậu,

Ngươi sẽ lại đụng độ một khu rừng khác,

Nơi biết bao kẻ đắm tàu và chẳng thể tiến xa hơn.

Khi đã đến nơi, hãy ngẫm xem cuộc săn lùng này

Đã hoài công biết mấy chỉ vì ngươi khởi đầu từ khuôn mặt.

70Chi bằng hãy xuất phát từ bên dưới; hãy thực hành nghệ thuật của ta,

Bàn chân có chút nét tương xứng với bộ phận ấy

Mà ngươi đang tìm kiếm, và nó chính là bản đồ dẫn đường:

Đủ đáng yêu để dừng chân, nhưng chớ nên ở lại mãi:

Nơi ít chịu sự ngụy trang và đổi thay nhất;

Người ta bảo ác quỷ muôn đời chẳng thể đổi thay lốt hình.

Đó là biểu tượng khắc họa

75Sự vững chãi; đó là phần cơ thể đầu tiên bước lên giường.

Phép lịch sự ta thấy đã được tinh luyện: nụ hôn

Từng khởi đầu ở khuôn mặt, giờ đây đã được dời sang,

Từ bàn tay, chuyển đến đầu gối vương giả,

Và nay hân hạnh được ngự trị tại bàn chân Giáo hoàng.

Nếu các vị Vua cho rằng đó là con đường tắt

Và vùng dậy từ bàn chân, thì những kẻ tình nhân cũng có thể làm thế;

Bởi cũng như những tầng trời tự do chuyển động nhanh hơn nhiều

So với loài chim bị không khí cản trở, người đàn ông đi theo

Con đường trống trải và thanh tao này

Ắt sẽ nhanh hơn kẻ cứ quẩn quanh nơi những yếu tố của sắc đẹp.

Hóa công giàu có đã đặt để một cách khôn ngoan ở phụ nữ

Hai chiếc túi tiền, với hai miệng túi quay ngược hướng nhau:

Do đó, những kẻ dâng nộp khoản cống nạp thấp hèn,

Bắt buộc phải đi theo lối mà cái kho bạc ấy ngả về:

Kẻ nào đi ngược lại, lỗi lầm lớn lao chẳng khác nào

Kẻ bơm thuốc thông ruột mà lại đem cho dạ dày ăn.