Giữa dặm đường của cuộc đời nhân thế
Tôi lạc mình trong một chốn rừng sâu,
Bởi lối rẽ ngay lành nay đã mất.
Ôi, thật khó xiết bao mà diễn tả
Cái khu rừng hoang dã, thô ráp, uy nghiêm ấy,
Nghĩ đến thôi đã tái tê hồn vía!
Nó đắng cay đến độ chết chẳng hơn là mấy;
Song để nói về điều lành tôi tìm thấy ở đó,
Tôi sẽ kể về những điều kỳ lạ khác mình từng thấy.
Tôi chẳng thể nhớ rõ mình đã bước vào thế nào,
Bởi lúc ấy tôi chìm trong cơn mê muội
Khi vừa rẽ bước khỏi con đường chân lý.
Nhưng sau khi đã đặt chân dưới chân núi,
Nơi tận cùng của thung lũng sâu
Đã đâm thấu trái tim tôi bằng nỗi khiếp hoàng,
Tôi ngước nhìn lên và thấy những triền đồi
Đã khoác lên mình ánh sáng của vì tinh tú
Dẫn dắt muôn loài đi đúng mọi ngả đường.
Lúc ấy, nỗi sợ hãi bớt dần băng giá
Từng ngự trị trong hồ sâu tâm khảm< suốt đêm dài
Mà tôi đã trải qua trong niềm xót xa khốn cùng.
Và tựa như kẻ vừa thoát khỏi biển khơi
Để lên đến bờ với hơi thở hổn hển,
Quay đầu nhìn lại vùng nước hiểm nguy;
Tâm hồn tôi, dẫu vẫn đang trốn chạy,
Cũng ngoảnh lại ngắm nhìn chốn hiểm trở kia
Nơi chưa từng có người sống nào thoát nổi.
Sau khi để thân xác mỏi mệt được nghỉ ngơi,
Tôi tiếp tục bước trên sườn dốc hoang vu,
Sao cho bước chân vững chãi luôn ở phía thấp hơn.
Và kìa! Hầu như ngay khi đoạn dốc vừa bắt đầu,
Một con báo nhẹ nhàng và vô cùng lanh lẹ,
Khoác trên mình bộ da lốm đốm hoa văn!
Nó chẳng hề rời mắt khỏi tôi,
Trái lại, còn cản trở đường đi đến nỗi
Nhiều lần tôi đã định quay đầu bước ngược.
Lúc ấy là buổi đầu sáng thế,
Mặt trời đang dâng cao cùng những vì sao
Từng sánh bước bên Người từ thuở Tình Yêu Thần Thánh
Lần đầu tiên lay động những tạo vật đẹp đẽ ấy;
Thế nên, niềm hy vọng lớn lao trong tôi
Đến từ bộ da đốm của con dã thú nọ,
Cùng giờ khắc và tiết trời dịu êm;
Nhưng niềm vui ấy chẳng đủ xua tan nỗi sợ
Trước bóng dáng một con sư tử hiện ra trước mặt.
Nó lao về phía tôi như thể muốn tấn công,
Đầu ngẩng cao với cơn đói cồn cào khát máu,
Khiến cho bầu không khí cũng phải run rẩy;
Và cả một con sói cái, mang dáng vẻ gầy guộc
Nhưng dường như chất chứa muôn vàn cơn đói khát,
Từng đẩy biết bao người vào cảnh lầm than!
Nó mang lại cho tôi sức nặng đè trĩu,
Cùng sự hoảng loạn từ ánh nhìn của nó,
Khiến tôi hoàn toàn dập tắt hy vọng vươn lên đỉnh cao.
Và tựa như kẻ đang hân hoan thu gom của cải,
Đến khi thời điểm mất mát òa về,
Hắn chìm trong nỗi buồn tủi và giọt lệ nghẹn ngào,
Con thú dữ chẳng phút giây bình yên ấy cũng làm tôi ra thế,
Khi từng bước tiến lại gần
Và đẩy lùi tôi về nơi mặt trời câm lặng.
Trong lúc tôi đang lao đầu xuống vùng đất thấp,
Trước mắt tôi bỗng hiện lên một bóng hình,
Kém thanh do chìm trong sự im lặng đằng đẵng.
Khi nhìn thấy hắn giữa vùng hoang mạc mênh mông,
“Xin hãy rủ lòng thương,” tôi cất tiếng kêu cứu,
“Bất kể ngài là ai, hồn ma hay người trần bằng xương bằng thịt!”
Hắn đáp lời: “Chẳng phải người; ta từng là con người,
Cả cha mẹ ta đều là người xứ Lombardy,
Và quê quán đều thuộc đất Mantua.
Ta sinh ra dưới thời Julius dù đã muộn màng,
Và sống tại Roma dưới triều Augustus nhân từ,
Giữa thời kỳ của những vị thần dối trá, điêu ngoa.
Ta từng là thi sĩ, và đã ca tụng người con chính trực ấy
Của Anchises, kẻ từ thành Troia ra đi
Sau khi thành Ilion kiêu hãnh bị thiêu rụi.
Nhưng sao ngươi lại quay đầu về chốn muộn phiền này?
Sao không chịu leo lên Ngọn Núi Diệu Kỳ kia,
Nơi là nguồn cội và nguyên nhân của mọi niềm hoan ca?”
“Có phải ngài là Virgil đó chăng, là nguồn mạch
Tuôn trào dòng sông ngôn từ mênh mông đến vậy?”
Tôi bẽn lẽn cất lời đáp lại.
“Ôi, niềm tự hào và ánh sáng của các bậc thi nhân,
Xin hãy giúp tôi nhờ công phu đèn sách và tình yêu lớn lao
Đã thôi thúc tôi tìm đọc những trước tác của ngài!
Ngài là bậc thầy, là tác giả của riêng tôi,
Ngài là người duy nhất đã truyền cho tôi phong cách mỹ lệ
Đã mang lại vinh quang cho tôi.
Hãy nhìn con mãnh thú khiến tôi phải quay đầu;
Hỡi bậc Hiền triết lừng danh, xin hãy cứu giúp tôi khỏi nó,
Bởi nó khiến mạch máu và từng nhịp đập trong tôi run rẩy.”
“Ngươi bắt buộc phải chọn một con đường khác,”
Hắn đáp lời khi thấy tôi đầm đìa nước mắt,
“Nếu muốn thoát khỏi chốn hoang vu này;
Bởi con dã thú mà ngươi đang kêu cứu ấy
Chẳng cho phép bất kỳ ai bước qua đường của nó,
Mà ngược lại, hành hạ kẻ đó cho đến chết;
Nó mang bản tính độc ác và tàn nhẫn đến mức
Chẳng bao giờ thỏa mãn được lòng tham không đáy,
Và sau khi ăn lại càng đói khát hơn xưa.
Nó kết đôi với vô số loài muông thú,
Và sẽ còn nhiều hơn nữa, cho đến khi Chó Săn xuất hiện,
Kẻ sẽ trừng phạt và tiêu diệt nó trong đớn đau.
Hắn sẽ chẳng màng đến vàng bạc hay đất đai,
Mà chỉ sống bằng sự thông thái, tình yêu và đức hạnh;
Nôi xứ sở của hắn sẽ nằm giữa hai miền Feltro;
Hắn sẽ là đấng cứu thế của vùng Ý nghèo nàn ấy,
Nơi thiếu nữ Camilla từng ngã xuống vì nghĩa lớn,
Cùng Euryalus, Turnus, và Nisus với những vết thương sâu;
Hắn sẽ truy đuổi con thú qua từng xóm ngõ thành thị,
Cho đến khi đẩy ngược nó trở về Địa Ngục,
Nơi lòng đố kỵ từng thả nó xổng chuồng.
Bởi thế, ta ngẫm và cho rằng tốt nhất cho ngươi
Là hãy đi theo ta, ta sẽ làm người dẫn đường,
Và đưa ngươi rời khỏi đây qua cõi vĩnh hằng,
Nơi ngươi sẽ nghe những tiếng thở than tuyệt vọng,
Sẽ thấy những linh hồn cổ xưa đầy đau khổ,
Mỗi người đều cất tiếng gào thét xin cái chết thứ hai;
Và ngươi sẽ thấy những kẻ tìm thấy sự bình yên
Giữa ngọn lửa hồng, bởi họ mang niềm hy vọng
Sẽ được đến với đoàn người diễm phúc vào một ngày nào đó;
Rồi nếu ngươi muốn vươn lên chốn ấy,
Sẽ có một linh hồn xứng đáng hơn ta dẫn bước;
Khi ta rời đi, ta sẽ giao ngươi cho nàng;
Bởi vị Hoàng đế ngự trị trên thiên đỉnh kia,
Vì ta từng bất tuân luật pháp của Ngài,
Nên không muốn ai qua lối ta mà bước vào thành thánh.
Ngài cai trị muôn nơi và hiển trị chốn ấy;
Đó là vương quốc và ngai vàng cao cả của Ngài;
Ôi hạnh phúc thay kẻ được Ngài lựa chọn!”
Và tôi đáp lời: “Hỡi thi sĩ, tôi khẩn khoản van xin ngài,
Vì danh vị của vị Thần mà ngài chưa từng biết đến,
Mong ngài dẫn dắt tôi tránh xa tai họa này và những điều tồi tệ hơn,
Đưa tôi đến nơi ngài vừa nhắc đến,
Để tôi được chiêm ngưỡng cánh cổng của Thánh Phêrô
Và những kẻ mà ngài miêu tả là đầy đau khổ kia.”
Rồi ngài cất bước, và tôi lẽo đẽo bước theo sau.
