Dumfries, ngày 2 tháng 7 [1818].

Fanny yêu quý của anh—Anh đã định viết thư cho em từ Kirkcudbright, thị trấn mà anh sẽ đặt chân tới vào ngày mai—nhưng anh viết luôn bây giờ vì chiếc ba lô đã làm mòn các đường ráp áo của anh, chiếc áo của anh đã phải đem tới tiệm thợ may và ở chốn này anh chỉ còn đúng một chiếc áo duy nhất trên người. Anh phải kể cho em nghe về chuyến đi đến Liverpool cùng George, người em dâu mới của chúng ta, và người bạn đồng hành của anh trong suốt mùa hè và mùa thu này. Chúng tôi có một chuyến đi khá êm ả đến Liverpool—nơi anh rời đi vào sáng hôm sau trước khi George thức dậy để đến Lancaster—Rồi chúng tôi khởi hành từ Lancaster đi bộ với ba lô trên lưng, và đã đi vòng vèo một chút qua những ngọn núi và hồ nước ở Cumberland và Westmoreland. Chúng tôi từ Carlisle đến nơi này ngày hôm qua. Công việc của chúng tôi là trèo núi, ngắm những thị trấn lạ lẫm, săm soi những di tích cổ và ăn những bữa sáng thật thịnh soạn. Ở đây, chúng tôi chìm đắm giữa những câu tiếng Scots đặc sệt như “How is a’ wi’ yoursel” (Mọi việc của anh thế nào rồi), các cô gái đi chân đất khắp nơi và ở những túp lều tồi tàn nhất thì khói bay ra từ cửa chính. Anh sẽ về nhà với vô số chuyện kể cho em nghe, và vì sợ em bị nghẹn vì một liều quá lớn trong một lần nên anh phải cho em quen dần qua một vài bức thư. Chúng tôi từng bị nhầm là những tay buôn đồ trang sức lưu động, thợ bán dao cạo và người bán kính mắt vì bạn Brown đeo một cặp kính. Nơi đầu tiên chúng tôi dừng chân có mang theo ba lô có một gã tên là Richard Bradshaw, một kẻ nát rượu khét tiếng. Gã đứng ngả ngớn trong hình dáng của một ký hiệu ℥ và giữ thăng bằng hết mức có thể, đoạn chĩa thẳng mũi vào mặt anh bạn Brown mà hỏi rằng: “Cá—á—c anh có b—á—n k—í—n-h m—ắ—t k—h—ô—n-g?” Ông Abbey bảo chúng cứ như những tên Đôn Ki-hô-tê—em cứ bảo ổng rằng chúng tôi thường bị nhầm là những kẻ bán hàng rong hơn. Anh chỉ mong sao mình không bị nhầm là nhân viên thuế vụ ở xứ sở rượu whisky này. Chúng tôi thường thức dậy vào khoảng 5 giờ để đi bộ trước bữa sáng và hoàn thành quãng đường 20 dặm trước bữa trưa.—Hôm qua chúng tôi đã viếng thăm mộ của Burns và sáng nay là những di tích tuyệt đẹp của Lincluden.

[Auchencairn, cùng ngày, 2 tháng 7.]

Anh vừa viết đến đây thì chiếc áo đã được mang về với sự gia cố ở mọi đường kim mũi chỉ—vì thế để không lãng phí thời gian, chúng tôi lại lên đường băng qua Galloway—mọi thứ đều rất dễ chịu, xinh xắn và chẳng mệt mỏi gì một khi đã quen chân—Chúng tôi đang ở giữa vùng đất của Meg Merrilies mà có lẽ em đã từng nghe danh.

Mụ Meg già là một ả Digan,

Sống qua những chốn đồng hoang:

Giường mụ là thảm thạch thảo nâu sẫm,

Và nhà mụ chẳng có mái che ngàn.

Táo của mụ là quả mâm xôi đen nhánh,

Lý chua là vỏ đậu chổi vàng hoe;

Rượu của mụ là sương hoa hồng trắng dại,

Sách của mụ là nấm mộ chốn phế khê.

Anh em mụ là những đồi hoang dốc đá,

Chị em mụ là những rặng tùng la.

Một mình với đại gia đình to lớn ấy,

Mụ sống theo ý mình chẳng chút thiết tha.

Buổi sáng nào mụ cũng không có bữa sáng,

Buổi trưa nào mụ cũng chẳng có bữa trưa,

Và thay cho bữa tối mụ cứ trân trân nhìn đăm đăm

Hướng về phía vầng trăng sáng lóa.

Nhưng mỗi sớm mai với dây kim ngân tươi mới

Mụ tự kết cho mình một vòng hoa,

Và mỗi đêm mụ lại đan cành thủy tùng thẫm tối

Trong thung sâu, vừa dệt vừa cất tiếng ca.

Và bằng những ngón tay già nua, rám nắng

Mụ tết những chiếc chiếu cói tinh vi,

Rồi đem tặng cho những người dân quê

Mà mụ gặp dọc những lùm cây bụi.

Meg già dũng cảm như Nữ hoàng Margaret

Và cao lớn chẳng kém gì nữ chiến binh Amazon:

Mụ khoác chiếc áo choàng dạ đỏ cũ kỹ;

Trên đầu đội chiếc mũ rơm bện tròn.

Chúa hãy cho xương cốt già nua của mụ được nghỉ ngơi chốn nào đó—

Mụ đã qua đời từ rất lâu rồi!

Nếu em thích những loại thơ ballad thế này, thỉnh thoảng anh sẽ nguệch ngoạc viết tặng em một bài—nếu anh gửi bài nào cho Tom, anh sẽ bảo cậu ấy gửi cho em.

[Kirkcudbright, chiều cùng ngày, 2 tháng 7.]

Anh bị làm phiền nhiều quá nên không sao viết trọn vẹn được một bức thư trong một ngày—từ lúc anh nguệch ngoạc bài thơ đó, chúng tôi đã đi bộ qua một vùng đồng quê tuyệt đẹp để đến Kirkcudbright—tại nơi này anh sẽ viết tặng em một bài thơ về chính bản thân anh—

Có một cậu bé hư,

Quả là một cậu bé hư,

Cậu chẳng chịu ở nhà yên ổn,

Cậu chẳng thể nào chịu ngồi im—

Cậu mang theo

Trong chiếc ba lô

Một cuốn sách

Đầy những nguyên âm

Và một chiếc áo sơ mi

Cùng vài chiếc khăn mặt—

Một chiếc mũ nhỏ

Để làm mũ đội đêm—

Một chiếc bàn chải tóc,

Lược đi kèm,

Tất mới tinh

Thay cho đôi tất cũ

Sẽ rách toạc ra thôi!

Chiếc ba lô này

Buộc chặt sau lưng

Cậu thắt thật kỹ

Rồi cứ cắm cổ đi theo chiếc mũi

Hướng về phương Bắc,

Hướng về phương Bắc,

Cắm cổ đi theo chiếc mũi

Hướng về phương Bắc.

Có một cậu bé hư

Và quả là một cậu bé hư,

Vì chẳng chịu làm gì khác

Ngoài việc nguệch ngoạc thơ ca—

Cậu cầm theo

Một cái lọ mực

Trên tay

Và một cái bút

To bằng mười cái

Ở tay kia,

Và trong một cơn bấn loạn

Cậu chạy bổ đi

Đến những ngọn núi

Và những con suối

Và những con ma

Và những cột mốc

Và những mụ phù thủy

Và những rãnh mương

Và viết lách

Ngay trên chiếc áo khoác

Khi thời tiết

Mát mẻ,

Sợ bị gút,

Và mặc trần không áo

Khi thời tiết

Ấm áp—

Ồ thật thích làm sao

Khi chúng ta chọn cách

Cắm cổ đi theo chiếc mũi

Đến phương Bắc,

Đến phương Bắc,

Cắm cổ đi theo chiếc mũi

Đến phương Bắc!

Có một cậu bé hư

Và quả là một cậu bé hư,

Cậu nuôi những con cá nhỏ

Trong ba cái chậu giặt

Bất chấp

Uy quyền

Của mụ hầu gái

Và chẳng hề sợ hãi

Bà ngoại hiền từ—

Cậu thường

Một cách vội vã

Thức dậy thật sớm

Và đi đến con suối

Bằng trăm phương nghìn kế

Rồi mang về nhà

Loài cá bống sông,

Cá ba gai nhỏ xíu

Chẳng lấy gì làm béo bở,

Những con cá tuế nhỏ

Chỉ to bằng bề ngang

Của chiếc ngón tay út

Một em bé xinh xắn

Đáng yêu—

Ôi cậu đã tạo ra

Đó là nghề của cậu

Một nồi cá hổ lốn xinh xắn

Một nồi cá—

Một nồi cá

Hổ lốn xinh xắn

Một nồi cá!

Có một cậu bé hư,

Và quả là một cậu bé hư,

Cậu bỏ trốn sang Scotland

Để ngắm nhìn người dân nơi đó—

Rồi cậu nhận ra

Rằng mặt đất

Cũng cứng rắn biết bao,

Rằng một thước vải

Cũng dài ngần ấy,

Rằng một bài ca

Cũng vui tươi nhường nào,

Rằng một quả anh đào

Cũng đỏ thắm làm sao—

Rằng chì

Cũng nặng nề biết mấy,

Rằng tám mươi

Cũng chỉ là tám mươi,

Rằng cánh cửa

Cũng làm bằng gỗ

Giống như ở nước Anh—

Thế là cậu đứng ngây trong đôi giày của mình

Và ngạc nhiên

Cậu ngạc nhiên, tột độ,

Cậu đứng ngây trong đôi giày của mình

Và ngạc nhiên.

[Newton Stewart, ngày 4 tháng 7.]

Fanny yêu quý của anh, anh thấy xấu hổ khi viết cho em những thứ nhảm nhí này lắm, và anh sẽ chẳng làm thế đâu nếu không vì quá mệt mỏi sau chuyến đi bộ cả ngày, chỉ chực lăn kềnh lên giường ngủ say đến mức dù em có khâu chiếc mũi của anh dính vào ngón chân cái rồi đẩy anh lăn vòng vòng thị trấn như một chiếc vòng chơi gân, anh cũng chẳng tỉnh giấc. Thế rồi anh trở nên đói cồn cào đến mức một chiếc giò lợn cũng chẳng thấm vào đâu và gà thì chẳng khác gì chim sơn ca đối với anh—Một mẻ bánh mỳ anh xơi gọn chẳng khác gì một tờ giấy nghị viện; và anh có thể nuốt chửng một cái đầu bò dễ dàng như trước kia anh vẫn thường ăn kẹo cứng. Anh nốc sạch cả một dây xúc xích lợn dễ như ăn một xu bánh quy ngón tay vậy. Ồ chà, chẳng mấy chốc mà anh sẽ phải hài lòng với một hai sào bánh yến mạch, một thùng sữa và một giỏ đựng quần áo toàn trứng vào mỗi buổi sáng, trưa, tối khi anh đặt chân đến vùng cao nguyên. Trước khi gặp họ, chúng ta sẽ ghé qua Ireland để trò chuyện với những anh chàng Ireland và ngắm nhìn con đê của người khổng lồ mà chắc hẳn em đã từng nghe nói tới—Anh không có thời gian để kể chi tiết cho em vì anh phải gửi nhật ký cho Tom, người mà em sẽ nghe mọi chi tiết từ cậu ấy hoặc từ anh khi anh trở lại. Kể từ lúc bắt đầu viết bức thư này, chúng tôi đã đi bộ sáu mươi dặm để đến Newton Stewart, nơi anh gửi bức thư này—tối nay chúng tôi ngủ ở Glenluce—ngày mai ở Portpatrick và ngày hôm sau chúng ta sẽ lên thuyền qua Ireland. Anh hy vọng cô Abbey đã bình phục hẳn. Gửi lời thăm hỏi của anh đến cô và đến ông bà Abbey. Chúa phù hộ cho em.

Người anh yêu thương của em,

John.

Hãy viết thư cho anh và đề địa chỉ gửi Inverness, Scotland.