Teignmouth, ngày 27 tháng 4 năm 1818.

Reynolds thân mến của tôi ơi—Đã lâu lắm rồi anh không nhận được tin từ tôi—mong sao khi gặp lại anh khỏe mạnh, cùng tấm lòng luôn ngóng trông tôi như thuở nào, tôi sẽ không bị dằn vặt bởi sự vô tâm ít khi viết thư trong những ngày anh phải giam mình khổ sở ấy. Những giờ phút bất hạnh nhất trong cuộc đời chúng ta chính là lúc ta hoài niệm về dĩ vãng để rồi phải thẹn thùng đỏ mặt—Nếu chúng ta là bất tử, thì đó ắt hẳn là Địa ngục. Giả như tôi buộc phải bất tử, tôi mong đó là sau khi đã nếm qua một chút “mê cung chan chứa nước ấy” để có thể quên đi một phần thời niên thiếu và cả những năm tháng tiếp sau đó nữa.

Tôi từng nghe George kể lại vào những thời điểm khác nhau rằng anh bình phục rất chậm—Đó là một quá trình nhiêu khê—nhưng bất kỳ vị Danh y nào cũng sẽ nói cho anh hay việc hồi phục rất từ từ tốt hơn biết bao; rồi anh sẽ khỏe mạnh trở lại thôi, đừng lo lắng gì cả. Nơi chúng tôi đang ở đây vẫn mây mù bao phủ—Đêm qua tôi nằm thức trắng lắng nghe tiếng mưa rơi với cảm giác như thể mình đang chết đuối và mục rữa tựa một hạt lúa mì. Có một sự xã giao không dứt giữa Trời và Đất. Trời tuôn mưa xuống thứ bất như ý của mình, rồi Đất lại hất ngược lên để ngày mai Trời trả lại. Tom đâm ra quý mến một vị bác sĩ ở đây, Tiến sĩ Turton, và tôi nghĩ em ấy đang khá lên—thế nên có lẽ tôi sẽ còn lại đây vài tháng. Tôi đã viết thư nhờ George gửi một số sách—sẽ học tiếng Hy Lạp, và rất có thể cả tiếng Ý nữa—rồi bằng những cách khác, tôi sẽ chuẩn bị sẵn sàng để hỏi Hazlitt vào khoảng một năm nữa về con đường siêu hình nào tôi nên đi. Bởi vì dù tôi coi thơ ca là trên hết, vẫn còn có điều gì đó khác nữa mà một kẻ dành trọn đời mình giữa những trang sách và suy ngẫm về sách cảm thấy thiếu vắng—Tôi khao khát được đắm chìm vào cụ Homer già dâng trào y như chúng ta từng làm với Shakspeare, và như tôi mới đây đã làm với Milton. Nếu anh hiểu tiếng Hy Lạp, và thỉnh thoảng đọc cho tôi nghe vài đoạn, giải thích ý nghĩa của chúng, thì có lẽ, bởi vẻ huyền ảo mờ sương ấy, đó sẽ là một sự xa xỉ lớn lao hơn cả việc tự mình đọc lấy. Tôi sẽ rất đỗi hạnh phúc khi có thể làm điều tương tự cho anh. Tôi đã viết thư đòi lại cuốn sách khổ lớn đựng các tác phẩm của Shakspeare của tôi, trong đó có vài khổ thơ đầu của bài “Chậu húng quế” (“Pot of Basil”). Tôi đã hoàn thành phần còn lại ở đây, và chẳng mấy chốc sẽ chép lại sạch sẽ toàn bộ để George mang đến cho anh—Lời tán dương này dẫu sao cũng đã được chúng ta dâng lên Boccace, dù chúng ta có cho xuất bản hay không: thế nên cõi đời này vẫn có sự yên bình—phần của tôi ngắn ngủi—còn anh phải thật thong thả với phần của mình: anh chớ nên nghĩ đến nó cho đến tận nhiều tháng sau khi đã hoàn toàn bình phục:—khi ấy hãy dồn trọn niềm đam mê vào đó, và tôi sẽ gắn kết cùng anh trong chốn thâm u của Tâm trí, hệt như chúng ta gắn bó trong cõi đời trần thế này. Có lẽ một hoặc hai Khổ thơ sẽ không quá lạc điệu với cơn Bệnh của anh.

Thuở ấy tình yêu khóc hận hoài ư?—Không thể nào đâu—

Quá nhiều giọt lệ vì tình đã đổ rơi,

Quá nhiều tiếng thở dài ta dâng hiến cho người,

Quá nhiều niềm thương cảm khi họ lìa cõi thế,

Quá nhiều câu chuyện đoạn trường ta vẫn thấy,

Mà ngọc vàng sáng ngời mới xứng để đọc qua;

Trừ trang sách nơi người vợ của Theseus nở hoa

Hướng về chàng qua muôn trùng sóng vỗ.

Nhưng dẫu phần thưởng chung của tình yêu muôn thuở

Chút ngọt ngào nhỏ nhoi dập tắt đắng cay nhiều;

Dẫu Dido lặng thảm trong cõi tối âm tiêu,

Và nỗi đau của Isabella thật là sâu thẳm,

Dẫu chàng Lorenzo trẻ trung trong đinh hương ấm nồng đượm thắm

Chẳng được ướp xác thơm, chân lý ấy vẫn ngời ngời—

Ngay cả bầy ong, những kẻ xin ăn bé nhỏ chốn vườn xuân tươi,

Cũng biết nơi hoa độc chứa dòng mật trào dâng trọn vẹn.

——————

Nàng khóc một mình cho những hoan ca chẳng thể thành hình;

Nàng khóc nức nở cho đến khi màn đêm buông xuống,

Và rồi, thay vì ái tình, ôi niềm đau đớn muôn vàn buốt buông!

Nàng chìm đắm trong sự xa hoa cô độc:

Rằng điều gì có thể xảy ra, nàng thấy rõ mồn một,[61]

Và cất lời than thở dịu dàng vào cõi không gian tĩnh mịch,

Trải rộng đôi tay hoàn mỹ vào khoảng không hư vô,

Rồi trên chiếc giường thầm thì khe khẽ “Đâu? Ôi nơi đâu?”

Sáng nay tôi nhận được thư từ Rice—rất hóm hỉnh—và vừa mới viết thư cho Bailey. Anh không thấy là khả năng viết thư của tôi đang khá lên sao? và đã nhúng tay vào rồi, chẳng mấy chốc anh sẽ lại nhận được thư từ tôi thôi:—nếu anh hứa sẽ không cầm bút vì tôi cho đến khi nào anh có thể làm điều đó với một thể trạng tương đối thoải mái—ngoại trừ dăm ba dòng ngắn ngủi. Gửi lời thăm yêu thương của tôi đến Mẹ và các Chị em của anh. Nhắc giùm tôi thăm hỏi gia đình Butler—đừng quên Sarah nhé.

Người bạn thân thiết của anh

John Keats.