Margate, ngày 10 tháng 5 năm 1817.

Hunt thân mến của tôi,—Gã tiểu đồng thường ẩn hiện trong chiếc bát của bà hàng chuyện trò đáng lẽ phải hiện nguyên hình thành một quả cua nướng và bóp cổ tôi cho đến chết vì tội không trả lời thư anh sớm hơn thế này: tuy nhiên, anh chớ nên nghĩ rằng tôi có mặt ở thị trấn để nhận nó; không, nó đã đuổi theo tôi ra Đảo Wight, và tôi nhận được vừa lúc đang chuẩn bị đồ đạc để đến Margate, vì những lý do mà chốc nữa anh sẽ nghe kể. Khi đặt chân đến cái xứ không một bóng cây này, tôi đã viết thư cho em trai tôi là George để nhờ C.C.C. làm cái việc mà anh đã biết về tập Rimini; và George bảo tôi rằng em ấy đã nhận lời với niềm vui lớn; vậy tôi hi vọng hai anh đã đạt được sự thống nhất qua nhiều bản in thử: C.C.C. rất quen thuộc với Bensley. Thế sao anh không gửi chìa khóa chiếc tủ chén của anh, cái tủ mà tôi biết chắc là đầy ắp giấy tờ? Chúng tôi đã có thể khóa tất cả chúng vào một cái rương, cùng với những thứ mà anh dặn tôi phải tiêu hủy, mà thực ra tôi đã không làm thế, vì sợ làm mất các biên lai, trên đời chẳng có gì khó chịu hơn (trừ một nghìn lẻ một thứ khác) là phải thanh toán một hóa đơn hai lần. Anh hãy nhớ rằng, lão già Wood là một tay “quỷ quyệt,” bọc kín trong lòng tham:—và nhân nói đến một đề tài kinh khủng—thật là kinh khủng, đề tài mà anh đã bàn tới Chủ nhật tuần trước, và anh đã xử lý nó thật tài tình. Số báo Examiner vừa qua giống như một cỗ xe húc tường chống lại Cơ đốc giáo, tội báng bổ, Tertullian, Erasmus, Sir Philip Sidney; rồi lại thêm những kẻ Petzelian đáng sợ cùng màn chuộc tội bằng máu; thế mà những người Cơ đốc giáo lại run rẩy trước một điều tương tự trên báo chí, thứ mà họ lại gán cho Chúa của mình dưới hình thức tồi tệ nhất ư? Chuyện này rồi sẽ đi đến đâu? Tôi phải nhắc đến bài viết về Southey của Hazlitt.

Ước gì hắn đã bỏ qua những sợi tóc bạc; hoặc ước gì chúng nằm ở một tờ báo nào khác không kết thúc bằng một tiếng sét á khẩu ấy! Câu văn về việc cô đọng cả một đời người vào trong một trang giấy, đối với tôi giống như tấm lưng cá voi giữa đại dương văn xuôi. Đáng lẽ tôi nên nói đôi lời về tinh thần Cơ đốc trong các tác phẩm của Shakespeare. Có hai đoạn mà tôi chưa cùng anh xem xét kỹ lưỡng về vấn đề này: một đoạn ủng hộ, một đoạn phản đối: đoạn ủng hộ nằm trong vở Đo Đo Chấp Chấp (Measure for Measure), Hồi II, Cảnh ii.—

Isab. Khốn khổ thay, khốn khổ thay!

Lẽ ra tất cả những linh hồn từng hiện hữu đều đã phải chịu chết từ lâu,

Và Đấng có thể nắm giữ lợi thế lớn nhất,

Lại tìm ra được phương thuốc chữa lành.

Đoạn phản đối nằm trong vở Đêm Thứ Mười Hai (Twelfth Night), Hồi III, Cảnh ii.—

Maria. Vì chẳng có tín đồ Cơ đốc nào mong được cứu rỗi nhờ việc đặt niềm tin đúng đắn, lại có thể tin nổi những chuyện vô lý thô thiển đến thế.

Trước khi nhắc đến các Nữ thần sông suối, tôi phải vượt qua tất cả những điều khó chịu này đã. Tôi đã đến Đảo Wight, mải nghĩ về thơ ca lâu đến mức ban đêm chẳng tài nào chợp mắt được; và hơn thế nữa, chẳng hiểu sao, tôi lại chẳng thể ăn nổi những món thực phẩm lành mạnh. Cứ thế, chỉ độ một tuần, đầu óc tôi trở nên mụ mẫm, và tôi phóng thẳng một mạch đến Margate, cách đó ít nhất một trăm rưỡi dặm, chỉ vì, ngớ ngẩn làm sao, tôi tưởng rằng mình sẽ thích căn phòng trọ cũ ở đây và có thể xoay sở sống mà không cần cây cối. Một điều nữa là tôi ở một mình quá lâu, kết quả là buộc phải để tư tưởng cháy bỏng liên tục như là lối thoát duy nhất. Tuy nhiên, hiện tại Tom đang ở cùng tôi, và chúng tôi cảm thấy rất thoải mái. Dù vậy, chúng tôi vẫn có ý định tìm đến nơi nào có cây cối. Dạo này anh sống giữa chúng thế nào rồi? Các Nữ thần ra sao rồi? Tôi đoán họ đã bắt anh phải mệt mỏi xoay như chong chóng. Giờ anh đang ở đâu?—ở xứ Judea, Cappadocia, hay vùng Libya quanh Cyrene? Hỡi lữ khách đến từ “Thiên đàng, Sắc màu và Nguyên mẫu,” tôi cá là anh đã thêm thắt mấy nét mới mẻ vào câu nói cổ xưa, “Thuở ấy người thiếu nữ xinh đẹp và đáng yêu làm sao,” cũng như tạo ra chút biến tấu cho câu “Ngày xửa ngày xưa.” Có lẽ, anh cũng đã đôi chút đổi khác câu “Đến đây là hết bài học thứ nhất.” Do đó, tôi hy vọng anh đã biến “cuộc đời không thừa thãi,” “những vòm lá mờ ảo,” và những chiếc rễ tơi xốp thành một chuyện thuận buồm xuôi gió. Tôi xin thú nhận là dạo này tâm trạng tôi cứ tụt xuống tận đáy với công việc viết lách này. Tuy nhiên, hai ngày nay, tôi cảm thấy tự tin hơn hẳn—tự hỏi bản thân hết lần này đến lần khác rằng tại sao mình lại phải làm thơ trong khi những người khác thì không, xét cho cùng đó là một việc lớn lao nhường nào,—những thành tựu vĩ đại có thể đạt được từ nó, thật vinh quang biết bao khi được miệng đời ca tụng,—để rồi cuối cùng ý nghĩ ấy phình to quá mức so với khả năng thực tế của tôi, khiến hôm qua suýt chút nữa tôi đã tự nguyện ngã nhào như Phaethon. Dẫu vậy, thất bại vẫn là một nỗi hổ thẹn, ngay cả trong một mưu sự lớn lao; và vào khoảnh khắc này, tôi xua đuổi ý nghĩ đó đi. Tôi bắt đầu viết bài thơ của mình khoảng nửa tháng trước, và ngày nào cũng viết, ngoại trừ những ngày đi đường. Có lẽ tôi cũng làm được kha khá trong khoảng thời gian ấy, nhưng với tôi nó nhỏ bé như hạt cát, nên tôi chẳng muốn chép lại chút nào. Khi nghĩ rằng rất nhiều cái chấm nhỏ nhặt ấy mới gom lại được bằng đầu một chiếc kim khâu (Chúa trời ban ơn để tôi không kết thúc cuộc đời mình bằng một mũi nhọn trần trụi, theo nghĩa hiện đại của nó!), và phải cần đến một nghìn cây kim mới tạo ra được một ngọn giáo đủ sáng để rọi chút ánh sáng cho hậu thế, tôi chẳng thấy gì ngoài một cuộc hành trình leo dốc không hồi kết. Thế thì còn có gì khó chịu hơn (nó có thể nằm trong số một nghìn lẻ một điều) là cứ nhọc nhằn leo dốc như thế để rồi cuối cùng lại bỏ lỡ đích đến? Nhưng tôi dự định sẽ thổi bay tất cả những suy tư này ra biển lớn, nơi tôi hi vọng chúng sẽ tạo ra những cơn bão đủ sức dữ dội để bít kín mọi lối thoát khỏi nước Nga. Liệu Shelley có còn kể những câu chuyện kỳ lạ về cái chết của các vị vua không? Hãy nhắn với anh ấy rằng, có những câu chuyện kỳ lạ về cái chết của các nhà thơ. Vài người đã chết từ trước khi họ được thụ thai. “Anh làm sao mà chứng minh được điều đó, Bậc thầy Vellum?” Liệu bà S. có còn cắt bánh mì phết bơ khéo léo như xưa không? Hãy bảo bà ấy kiếm lấy một chiếc kéo định mệnh, và cắt đứt sợi chỉ cuộc đời của tất cả những nhà thơ chắc chắn sẽ phải thất vọng đi. Liệu bà Hunt có còn xé vải thẳng thớm như trước không? Hãy bảo bà ấy xé phăng mọi trang giấy trắng khỏi cuốn sách của cuộc đời. Hãy gửi lời thăm hỏi của tôi đến tất cả bọn họ; tới cô Kent và lũ trẻ nhé.

Người bạn chân thành của anh

John Keats biệt danh Junkets.

Anh sẽ sớm nhận được tin khi chúng tôi dời chỗ ở.