Hampstead, Thứ Tư [ngày 8 tháng 10 năm 1817].
Bailey thân mến của tôi—Sau một chuyến đi tạm ổn, tôi chuyển từ xe ngựa này sang xe ngựa khác cho đến Hampstead, nơi tôi đoàn tụ với các em trai mình—sáng hôm sau, cảm thấy sức khỏe tương đối tốt, tôi liền đến phố Lamb’s Conduit để giao bưu kiện của anh. Jane và Marianne đã lớn khôn trông thấy. Đặc biệt là Marianne, gương mặt em không còn vẻ mập mạp kém khỏe mạnh nữa, mà đã trở nên khỏe khoắn và góc cạnh đến tận cằm—Tôi không gặp John—Tôi vô cùng đau lòng khi nghe tin tội nghiệp anh chàng Rice, dẫu có sức khỏe tuyệt vời trong suốt chuyến du ngoạn, nay lạiâm ỉ lâm bệnh nặng. Chắc hẳn anh đã nhận được tin từ cậu ấy. Từ số nhà 19, tôi ghé qua nhà Hunt và Haydon, giờ họ đã thành hàng xóm của nhau.—Shelley cũng có mặt ở đó—Tôi mù tịt về mọi thứ đang diễn ra ở góc thế giới này—hình như mọi người đều đang bất hòa, xung khắc với nhau. Nào là Hunt mê muội—nào là bức tranh của Haydon vẫn giậm chân tại chỗ—Nào là Hunt cứ đi qua đi lại trong phòng vẽ, không ngớt đưa ra những lời chê bai cay nghiệt đối với từng khuôn mặt. Nào là Horace Smith đã phát chán vì Hunt. “Tấm vải cuộc đời chúng ta được dệt từ những sợi chỉ pha trộn.” Haydon đã chuyển hẳn khỏi phố Marlborough, Cripps phải gửi thư cho cậu ấy tới Lisson Grove, North Paddington.
Sáng hôm qua, khi tôi đang ở nhà Brown thì Reynolds ghé tới, cậu ấy khá phấn chấn, chúng tôi đã có một ngày thật vui vẻ—đến đêm, cậu ấy nhất quyết đi bộ về nhà dẫu quãng đường lạnh buốt chết tiệt ấy. Mấy đứa con của bà Bentley đang gây ra một thứ tiếng động ồn ào khủng khiếp—khiến tôi chỉ ước gì mình có thể lập tức được dịch chuyển đến căn phòng của anh để viết thư cho anh. Tôi hoàn toàn chán ngấy tầng lớp văn nhân và sẽ chẳng bao giờ thèm giao du với bất kỳ ai khác ngoại trừ Wordsworth—không, thậm chí cả Byron cũng thế. Đây là một ví dụ về tình bạn của những kẻ như vậy. Haydon và Hunt đã quen biết nhau nhiều năm trời—giờ đây họ sống, có thể nói thế, như những kẻ kình địch ghen tị lẫn nhau—Haydon nói với tôi rằng: Keats, tuyệt đối đừng cho Hunt xem những câu thơ của cậu, bằng không anh ta sẽ nhúng tay làm thay một nửa cho cậu đấy—hóa ra Hunt vẫn muốn thiên hạ nghĩ thế. Khi chạm trán Reynolds ở nhà hát, John đã bảo với anh ấy rằng tôi sắp hoàn thành 4000 câu thơ—À, Hunt liền thốt lên, nếu không có tôi thì chúng đã lên tới 7000 câu rồi đấy! Nếu anh ta dám nói với Reynolds như vậy, thì anh ta sẽ ba hoa với những kẻ khác ra sao? Cách đây ít lâu, Haydon có nhận được một bức thư về vấn đề này từ một vị phu nhân nào đó—trong thư có chứa đựng lời cảnh bám dành cho tôi thông qua anh ấy—chẳng phải những chuyện thế này là thứ tiểu tiết vô cùng lố bịch để mà bận tâm hay sao? Anh có thể thấy toàn bộ sự việc qua đoạn trích từ bức thư tôi gửi George vào mùa xuân vừa qua—”Còn về điều anh nói rằng tôi là một thi sĩ, tôi chẳng thể đáp lại gì hơn ngoài việc bày tỏ rằng ý niệm cao cả của tôi về danh tiếng thơ ca khiến tôi thấy nó sừng sững vượt quá tầm với của mình. Dù thế nào đi nữa, tôi chẳng có quyền lên tiếng cho đến khi Endymion được hoàn thành—nó sẽ là một phép thử, một cuộc sát hạch đối với năng lực tưởng tượng của tôi, và quan trọng nhất là tài sáng tạo, một thứ thực sự hiếm hoi—nhờ đó tôi phải tạo ra 4000 câu thơ từ một hoàn cảnh hết sức đơn sơ, và thổi hồn thơ vào đó: và khi ngẫm nghĩ rằng đây là một trọng trách lớn lao, và khi hoàn thành nó cũng chỉ đưa tôi tiến thêm được chừng chục bước về phía đền thờ danh tiếng—điều đó khiến tôi tự nhủ—Chúa phù hộ để tôi không bao giờ thiếu vắng một công việc như thế! Tôi từng nghe Hunt nói, và người ta có thể hỏi tôi—tại sao lại nhọc công theo đuổi một bài thơ dài? Để rồi tôi sẽ đáp rằng: Chẳng lẽ những người yêu thơ lại không thích có một lãnh địa nho nhỏ để dạo bước, nơi họ có thể tha hồ lựa chọn, nơi những hình ảnh trùng điệp đến nỗi nhiều hình ảnh bị lãng quên để rồi lại ngỡ ngàng bắt gặp những điều mới mẻ trong lần đọc thứ hai: thứ có thể làm lương thực cho một tuần dạo chơi mùa hè hay sao? Chẳng lẽ họ không thích điều đó hơn những thứ có thể đọc ngấu nghiến xong xuôi trước khi bà Williams xuống lầu? Tối đa chỉ là công việc của một buổi sáng.
“Bên cạnh đó, một bài thơ dài là một phép thử cho tài sáng tạo, mà tôi cho là Ngôi sao Bắc Đẩu của Thi ca, trong khi Trí tưởng tượng là những cánh buồm—và Sức sáng tạo là bánh lái. Các bậc đại thi hào của chúng ta đã từng viết những tác phẩm ngắn ư? Ý tôi là theo hình thức truyện kể—chính tài sáng tạo này có vẻ như đã bị lãng quên trong những năm gần đây như một phẩm chất thi ca—Nhưng thế là đủ rồi, tôi sẽ chẳng màng đội vòng nguyệt quế nào cho đến khi hoàn thành Endymion, và tôi hy vọng thần Apollo không nổi giận vì tôi đã từng chế giễu ngài ở nhà cư xá của Hunt”——
Anh thấy đấy, Bailey, ngòi bút của tôi đã độc lập biết nhường nào. Lời can ngăn của Hunt chẳng có chút tác dụng gì—tôi đã từ chối đến thăm Shelley để có thể giữ trọn vẹn không gian tự do cho riêng mình;—và suy cho cùng, tôi vẫn sẽ mang tiếng là học trò của Hunt. Những lời sửa chữa và cắt gọt của anh ta thế nào rồi cũng sẽ bị mấy kẻ sành sỏi soi ra được trong bài thơ. Quả thực, đây chỉ là nỗi bực dọc nhất thời, và tôi cũng chẳng thèm buông lời than thở về nó với ai ngoại trừ những người mà tôi biết rõ đang hằng mong cho sự an yên và danh tiếng của tôi. Haydon đã hứa sẽ chỉ dẫn để đúc những bức tượng đó, và anh có thể mong sớm được ngắm chúng, kèm theo ngập tràn thư từ—Chẳng mấy chốc anh sẽ lại nghe tiếng chuông mõ inh ỏi—đừng bận tâm! anh và Gleig sẽ thách thức cả ma quỷ thôi—Nhưng đừng vì sách vở mà hy sinh sức khỏe: hãy đối xử tử tế với bản thân thay vì ngấu nghiến nó một cách phàm ăn như thế. Tôi chắc chắn rằng nếu anh tự làm thầy thuốc cho chính mình, dạ dày của anh sẽ hồi phục lại sức mạnh vốn có và khi ấy biết bao điều tốt lành sẽ đến.—Em gái tôi có viết cho tôi một bức thư, hình như nó đang nằm ở bưu điện—Hãy nhờ Will đi lấy hộ. Em trai tôi gửi đến anh những lời thăm hỏi thân thiết nhất—chúng tôi sắp sửa sang nhà Brown dùng bữa tối, nơi tôi khơi gợi chút hy vọng được gặp lại Reynolds. Liều thuốc thủy ngân nhỏ mà tôi uống đã chặn đứng chất độc và cải thiện sức khỏe của tôi—dù qua công việc hiện tại, tôi cảm giác mình sẽ chẳng bao giờ còn có thể lấy lại được thể trạng cường tráng như xưa. Ước gì anh cũng được khỏe mạnh như
Bạn và người anh em chân thành của anh
John Keats.
