[Hampstead, 19 tháng 2, 1818.]

Reynolds thân mến của tôi,—Tôi chợt nghĩ rằng một người có thể trải qua một cuộc đời vô cùng thú vị theo cách thế này—Hãy để anh ấy vào một ngày nhất định đọc một trang thơ tràn đầy hoặc một đoạn văn xuôi cô đọng, rồi thả mình lang thang cùng nó, ngẫm nghĩ về nó, chiêm nghiệm từ nó, quy chiếu về nó, tiên tri về nó, và mơ mộng về nó: cho đến khi nó trở nên nhàm chán—Nhưng khi nào điều đó sẽ xảy ra? Không bao giờ—Khi con người đã đạt đến một độ chín muồi nhất định trong trí tuệ, bất kỳ đoạn văn vĩ đại và linh thiêng nào cũng đều phục vụ anh ta như một vạch xuất phát hướng tới tất cả “ba mươi hai cung điện”. Thật hạnh phúc làm sao cho một cuộc hải trình của sự tưởng tượng, một sự lười biếng đầy ắp vẻ siêng năng làm sao! Một giấc ngủ gật trên chiếc ghế sofa không hề cản trở điều ấy, và một giấc chợp mắt trên thảm cỏ ba lá khơi gợi những chỉ dẫn thanh tao—tiếng luyên thuyên của đứa trẻ chắp cánh cho nó, và cuộc trò chuyện của tuổi trung niên ban cho sức mạnh để vỗ đôi cánh ấy—một khúc nhạc đưa lối đến “một góc kỳ lạ của Hòn đảo”, và khi những chiếc lá thì thầm, nó thắt một vành đai quanh trái đất.—Sự chạm nhẹ nhàng này vào những Cuộc sách cao quý cũng không phải là sự bất kính đối với các Tác giả của chúng—vì có lẽ những vinh hoạ mà con người dành cho con người chỉ là những chuyện vặt vãnh so với lợi ích mà các tác phẩm vĩ đại mang lại cho “tinh thần và nhịp đập của điều thiện” bằng chính sự tồn tại thụ động của chúng.

Trí nhớ không nên được gọi là Tri thức—Nhiều người có tâm hồn nguyên bản nhưng lại không nhận thức được điều đó—họ bị cuốn đi bởi Thói quen. Giờ đây, đối với tôi, hầu như bất kỳ ai cũng có thể giống như con nhện, tự quay từ cõi lòng mình ra Thành trì bay bổng của riêng nó—những điểm tựa trên lá và cành nhỏ nơi con nhện bắt đầu công việc thì rất ít, thế nhưng nó lấp đầy không gian bằng một vòng vây tuyệt đẹp. Con người cũng nên thấy hài lòng với chừng ấy điểm tựa để văng lên tấm Mạng nhện tinh tế của Linh hồn mình, và dệt nên một tấm thảm chốn Thiên đàng—tràn ngập những biểu tượng cho đôi mắt tâm linh, sự mềm mại cho xúc giác tâm linh, không gian cho sự lang thang, và sự sắc nét cho niềm hoan lạc của mình. Nhưng tâm trí của phàm nhân quá ư khác biệt và theo đuổi những hành trình quá đổi đa đoan, nên thoạt đầu có vẻ như không thể có bất kỳ gu thẩm mỹ và sự đồng cảm chung nào tồn tại giữa hai hay ba người dưới những giả định này. Tuy nhiên, thực tế lại hoàn toàn ngược lại. Tâm trí của họ sẽ rời xa nhau theo những hướng đối nghịch, giao cắt nhau tại vô số điểm, và cuối cùng chào nhau ở cái đích của cuộc hành trình. Một cụ già và một đứa trẻ sẽ trò chuyện cùng nhau, để rồi cụ già được dẫn dắt trên con đường của mình còn đứa trẻ ra đi trong tư lự. Con người không nên tranh cãi hay khẳng định, mà hãy thì thầm những kết quả với Người hàng xóm của mình, và bằng cách ấy, qua từng mầm mống tinh thần hút lấy nhựa sống từ lớp đất mục thanh tao, mọi con người đều có thể trở nên vĩ đại, và nhân loại thay vì là một vùng đất hoang vu mọc đầy cành găng và bụi gai, với lác đác vài cây Sồi hay cây Thông xa xôi, sẽ trở thành một nền dân chủ vĩ đại của những cỗ cây trong rừng. Từ lâu đã có một sự so sánh quen thuộc để thúc đẩy chúng ta tiến bước—tổ ong—tuy nhiên, đối với tôi, có lẽ chúng ta nên làm bông hoa thì hơn là con Khí—vì đó là một quan niệm sai lầm khi cho rằng nhận về thì được nhiều hơn là cho đi—không, kẻ nhận và người cho đều ngang nhau trong những ơn phước mà họ trao tặng. Bông hoa, tôi chắc chắn vậy, nhận được một phần thưởng xứng đáng từ Con ong—những chiếc lá của nó thắm hơn vào mùa xuân tới; và giữa Đàn ông và Đàn bà, ai dám nói ai là kẻ vui mừng hơn? Giờ đây, việc ngự trị như Jove thì cao quý hơn là bay lượn như Mercury:—vì thế, chớ nên tất tả chạy ngược xuôi để thu lượm mật ngọt như loài ong, vo ve chỗ này chỗ nọ một cách thiếu kiên nhẫn từ sự thấu hiểu về cái đích phải đến. Nhưng hãy hé mở những chiếc lá của mình như một đóa hoa, và trở nên thụ động và dễ dung cảm; kiên nhẫn nảy chồi dưới con mắt của Apollo và đón nhận những gợi ý từ mọi loài côn trùng cao quý ban ơn ghé thăm chúng ta—Nhựa cây sẽ được ban cho chúng ta làm thức ăn, và sương mai làm thức uống.

Tôi được dẫn dắt đến những suy nghĩ này, Reynolds thân mến của tôi, bởi vẻ đẹp của buổi sáng tác động lên một cảm giác lười biếng. Tôi chẳng đọc Sách vở nào cả—Buổi sáng bảo tôi rằng tôi đã đúng—Tôi chẳng có ý tưởng nào ngoài Buổi sáng, và con chim hoạ mi bảo tôi rằng tôi đã đúng—dường như đang cất lời,

“Hỡi người có gương mặt từng cảm nhận gió mùa Đông,

Có đôi mắt từng nhìn thấy mây tuyết treo lững lờ trong Sương mù,

Và những ngọn cây Du đen giữa những vì sao giá lạnh:

Đối với người, Mùa xuân sẽ là một mùa gặt hái—

Hỡi người, kẻ có cuốn sách duy nhất là ánh sáng

Của bóng tối tối thượng mà người đã nuôi dưỡng

Đêm này qua đêm khác, khi Phœbus vắng nhà,

Đối với người, Mùa xuân sẽ là một buổi ban mai gấp ba—

Hỡi chớ bận lòng tìm kiếm tri thức—ta nào có chi,

Thế nhưng tiếng hát của ta vẫn cất lên tự nhiên cùng hơi ấm.

Hỡi chớ bận lòng tìm kiếm tri thức—ta nào có chi,

Thế nhưng Buổi chiều vẫn lắng nghe. Kẻ nào buồn rầu

Trước ý niệm về sự lười biếng thì không thể lười biếng,

Và kẻ nghĩ mình đang ngủ say thực chất là đang thức.”

Giờ đây, tôi ý thức được rằng tất cả những điều này chỉ là một thứ ngụy biện thuần túy (dù nó có thể gần gũi với bất kỳ chân lý nào), nhằm biện minh cho sự lười biếng của chính tôi—Vì thế tôi sẽ không tự lừa dối bản thân rằng con người nên bình đẳng với Jove—mà hãy tự nhủ rằng mình đã quá may mắn khi đóng vai một tên hầu bếp-Mercury hay thậm chí là một chú ong nghệ khiêm nhường. Chẳng quan trọng gì việc tôi đúng hay sai theo hướng này hay hướng khác, miễn là có đủ điều kiện để nhấc bớt một chút gánh nặng khỏi đôi vai anh—

Người bạn trìu mến của anh

John Keats.