Khốn khổ thay, tôi là thủy thủ của Tình yêu
Đang giông buồm trên đại dương sâu thẳm;
Tôi chẳng biết bến bờ nơi nao ẩn giấu,
Chẳng dám hy vọng rồi sẽ tới được nơi.
Chỉ có một vì sao đơn độc ở nơi xa
Là tất cả những gì tôi có để định hướng,
Một vinh quang rực rỡ hơn những tinh tú thuở xưa
Mà Palinurus từng soi chiếu.
Và tôi cứ trôi đi trong mơ hồ không mục đích,
Chẳng biết nó sẽ đưa tôi về đâu;
Tôi chỉ dán mắt vào duy nhất ánh sáng ấy,
Chẳng màng chi đến vạn vật xung quanh.
Nhưng thói ngượng ngùng quá đỗi thận trọng,
Cùng sự lạnh lùng và tàn nhẫn của nét thẹn thùng,
Vào lúc tôi cần nhất, chúng lại tựa mây mù,
Từ chối tôi thứ ánh sáng hằng mong ước.
Hỡi vì sao sáng, đích đến của đôi mắt khao khát này
Khi ngươi tỏa chiếu phía trên đầu tôi,
Đến khi ngươi khuất khỏi tầm mắt tôi
Tôi sẽ biết rằng tử thần đang đến gần.
Người ca sĩ vừa hát đến đó thì Dorothea chợt nghĩ rằng thật không phải nếu để Clara bỏ lỡ cơ hội thưởng thức một giọng ca ngọt ngào nhường ấy; thế là nàng lay Clara qua lại cho tỉnh giấc, vừa nói:
– Tha lỗi cho em nhé, cô bé, vì đã đánh thức em, nhưng chị làm vậy để em có được niềm vui khi được nghe giọng ca tuyệt vời nhất mà có lẽ em chưa từng được nghe trong suốt cuộc đời mình.
Clara tỉnh dậy trong trạng thái ngái ngủ, lúc ấy hãy còn ngơ ngác chưa hiểu Dorothea đang nói gì nên liền gặng hỏi. Dorothea lặp lại những lời vừa rồi, và Clara lập tức trở nên chú ý; thế nhưng nàng vừa nghe người ca sĩ cất lên được hai câu thì một cơn run rẩy kỳ lạ bỗng bủa lấy nàng, tựa như nàng đang chịu đựng một cơn sốt rét run dữ dội, rồi nàng ôm chầm lấy Dorothea và thổn thức:
– Ôi, tiểu thư quý giá của đời tôi và tâm hồn tôi! Tại sao chị lại đánh thức tôi làm gì? Ân huệ lớn nhất mà vận mệnh có thể dành cho tôi lúc này là khép lại đôi mắt và đôi tai tôi lại, để tôi không phải nhìn cũng chẳng phải nghe cái kẻ nhạc sĩ bất hạnh kia.
– Em đang nói ngớ ngẩn gì thế, cô bé? – Dorothea ngạc nhiên hỏi. – Kia kìa, người ta bảo ca sĩ này chỉ là một tên đánh xe la đấy!
– Không đâu, chàng là chúa tể của muôn vàn miền đất, – Clara đáp, – và lãnh địa trong tim tôi mà chàng đang nắm giữ vững chắc ấy sẽ chẳng ai có thể cướp đi, trừ khi chàng tự nguyện trao lại.
Dorothea vô cùng kinh ngạc trước những lời lẽ nồng nhiệt của thiếu nữ, bởi chúng vượt xa những từng trải trong đời mà tuổi xuân non dại của nàng có thể có được, thế nên nàng liền bảo:
– Em nói những điều khiến chị chẳng thể hiểu nổi, tiểu thư Clara ạ; hãy giải thích rõ hơn cho chị xem em đang nói gì về trái tim, về miền đất và về người nhạc sĩ có giọng hát khiến em xúc động nhường này? Nhưng thôi, đừng kể gì lúc này cả; chị không muốn vì bận tâm đến nỗi niềm của em mà đánh mất niềm vui thưởng thức giọng ca của chàng ca sĩ đâu, vì chị thấy chàng bắt đầu cất lên một điệu khúc và giai điệu mới rồi kìa.
– Cứ để chàng hát đi, nhân danh Thiên Chúa! – Clara đáp; và để không phải nghe tiếng hát ấy, nàng lấy cả hai tay bịt chặt tai lại, khiến Dorothea lại một phen ngỡ ngàng; nhưng khi hướng sự chú ý vào lời bài hát, nàng nhận ra ca từ vang lên thế này:
Hỡi Hy vọng ngọt ngào, chỗ dựa của tôi,
Đấng đang dẫn lối bước đi
Hướng về đích đến của lòng mình,
Chẳng màng chi hiểm trở hay chướng ngại,
Xin chớ mang nỗi sợ hãi nào
Nếu trên mỗi bước đường, thần chết ngự kề bên.
Chẳng có chiến thắng nào,
Chẳng có niềm vui khải hoàn nào mà trái tim yếu mềm thấu hiểu;
Thật bất hạnh thay kẻ
Không dám trưng ra một bộ mặt kiên cường trước Vận Mệnh,
Mà lại đem cả tâm hồn lẫn giác quan
Nô lệ đầu hàng trước sự lười biếng.
Nếu Tình yêu đem món hàng của mình
Ra bán với giá cao, quyền của ngài ấy phải được tranh đấu;
Nào thứ vàng nào sánh kịp
Thứ đã được ngài đóng ấn thâm tình?
Và ai nấy đều rõ thấu
Thứ gì ít tốn kém thì ta nào đánh giá cao đâu.
Tình yêu kiên định
Chẳng hề biết đến hai chữ “bất khả thi”;
Và dẫu tôi thấy lời cầu hôn của mình
Bủa vây bởi muôn vàn trắc trở,
Thì tuyệt nhiên chẳng có sự tuyệt vọng nào
Có thể trói buộc tôi với trần thế khi thiên đường vẫn ở đó.
Đến đây thì tiếng hát dừng lại và Clara lại bắt đầu nức nở, tất cả những điều ấy càng khơi gợi trí tò mò của Dorothea muốn biết nguyên nhân của tiếng hát ngọt ngào lẫn giọt lệ đắng cay kia là gì, thế nên nàng lại gặng hỏi xem điều mà khi nãy Clara định nói là gì. Nghe vậy, Clara sợ Luscinda nghe thấy bèn ôm chặt lấy Dorothea, ghé miệng sát vào tai nàng đến mức có thể thì thầm mà không sợ ai khác nghe thấy, rồi kể:
– Thưa tiểu thư kính yêu, người ca sĩ này là con trai của một quý tộc ở Aragon, chủ nhân của hai ngôi làng, nhà ở đối diện với nhà cha tôi ở Madrid; và dẫu cha tôi có giăng rèm cửa sổ vào mùa đông, hay gắn chấn song thưa vào mùa hè, thì bằng cách nào đó — tôi chẳng rõ nữa — chàng thanh niên đang theo đuổi việc học hành ấy đã nhìn thấy tôi, chẳng biết là ở nhà thờ hay nơi nào khác, quả thực chàng đã đem lòng yêu tôi, và bày tỏ điều đó qua những ô cửa sổ nhà chàng, với biết bao dấu hiệu cùng dòng lệ khiến tôi buộc phải tin, thậm chí còn đem lòng yêu chàng, dù chẳng rõ chàng muốn gì ở mình. Một trong những ký hiệu chàng hay dùng là đan bàn tay này vào bàn tay kia, ngụ ý muốn kết hôn với tôi; và dẫu tôi cũng mong điều đó trở thành hiện thực, nhưng vì sống cảnh đơn chiếc lại mất mẹ, tôi chẳng biết giãi bày cùng ai, đành để mặc sự việc như thế, chẳng hề tỏ chút ân huệ nào với chàng, ngoại trừ những lúc cha tôi và cả cha chàng đi vắng, tôi hé rèm hoặc mở chấn song một chút để chàng nhìn rõ mặt, và khi ấy chàng tỏ vẻ vui mừng khôn xiết như thể sắp phát điên vậy. Trong lúc đó, thời điểm cha tôi phải lên đường đã đến, chàng biết chuyện ấy, nhưng không phải do tôi báo, bởi tôi chưa từng có cơ hội nói cho chàng hay. Chàng ngả bệnh, tôi tin là vì đau khổ, thế nên vào ngày chúng tôi rời đi, tôi không thể gặp chàng để nói lời từ biệt, dẫu chỉ là bằng ánh mắt. Thế nhưng sau khi chúng tôi đi đường được hai ngày, lúc bước vào quán trọ của một ngôi làng cách đây một ngày đường, tôi đã nhìn thấy chàng ở cửa quán trong bộ dạng của một kẻ đánh xe la, được cải trang khéo léo đến mức nếu trong tim tôi không khắc ghi hình bóng chàng thì chắc chắn tôi chẳng thể nào nhận ra. Vậy mà tôi đã nhận ra, vừa ngạc nhiên lại vừa vui mừng; chàng dõi theo tôi mà cha tôi hoàn toàn không hề hay biết, chàng luôn né tránh mỗi khi lướt qua đường đi của tôi hay tại những quán trọ nơi chúng tôi dừng chân; và khi nghĩ rằng vì yêu tôi mà chàng phải chịu đựng chặng đường đi bộ nhọc nhằn này, tôi cảm thấy đau đớn đến đứt ruột đứt gan; chàng đặt chân đến đâu là ánh mắt tôi dõi theo đến đó. Tôi chẳng biết chàng đến đây với mục đích gì, hay làm cách nào mà chàng có thể rời xa người cha vô cùng yêu thương mình, người vốn chỉ có duy nhất một đứa con trai và cũng là kẻ xứng đáng với tình thương ấy, như chị sẽ thấy khi trông thấy chàng. Hơn nữa, tôi có thể nói với chị rằng tất cả những lời ca chàng hát đều do tự tay chàng sáng tác; vì tôi từng nghe người ta bảo chàng là một học giả uyên bác kiêm nhà thơ lớn; và hơn thế nữa, mỗi khi tôi nhìn thấy chàng hay nghe tiếng hát của chàng, toàn thân tôi lại run lẩy bẩy và vô cùng hoảng sợ, chỉ sợ cha tôi nhận ra rồi phát hiện ra chuyện tình cảm của chúng tôi. Từ trước đến nay tôi chưa từng nói với chàng lấy một lời; thế mà tôi lại yêu chàng sâu sắc đến mức chẳng thể sống thiếu chàng. Thưa tiểu thư kính yêu, đó là tất cả những gì tôi muốn kể cho chị nghe về người nhạc sĩ có giọng ca đã làm xiêu lòng chị; và chỉ qua điều đó thôi, chị cũng có thể dễ dàng nhận ra chàng không phải là một tên đánh xe la, mà là chúa tể của những trái tim và thành trì, như tôi đã thưa với chị từ trước.
– Đừng nói nữa, tiểu thư Clara ạ, – Dorothea cất lời, đồng thời trao cho nàng ngàn nụ hôn, – đừng nói nữa, chị xin em, hãy đợi cho trời sáng; khi ấy chị đặt trọn niềm tin nơi Thiên Chúa sẽ sắp xếp ổn thỏa để chuyện tình của em có một cái kết viên mãn, xứng đáng với một khởi đầu trong ngần đến thế.
– Ôi, thưa tiểu thư, – tiểu thư Clara đáp, – làm sao có thể hy vọng vào một cái kết có hậu khi cha chàng thuộc hàng thế phiệt quyền quý và giàu có nhường kia, chắc chắn ngài sẽ cho rằng tôi không xứng làm người hầu cho con trai ngài, chứ đừng nói chi đến chuyện làm vợ? Còn chuyện kết hôn mà giấu giếm cha tôi thì có chết tôi cũng không làm thế. Tôi chẳng mong cầu gì hơn là chàng trai này hãy quay về và rời xa tôi; có lẽ khi không còn phải nhìn thấy chàng, cùng với khoảng cách xa xôi mà chúng tôi sắp phải trải qua, nỗi đau tôi đang gánh chịu sẽ vơi bớt phần nào; dẫu tôi tự hiểu phương thuốc mình đề xuất ấy chẳng giúp ích được bao nhiêu. Tôi chẳng hiểu quỷ quái nào đã xui khiến cơ sự này, hay tình yêu tôi dành cho chàng đã len lỏi vào tim từ bao giờ; khi tôi chỉ là một thiếu nữ non tơ còn chàng cũng chẳng khác gì một cậu thiếu niên; vì quả thực tôi tin rằng tuổi tụi tôi bằng nhau, năm nay tôi chưa tròn mười sáu; cha tôi bảo dịp Lễ Thánh Michael tới tôi mới tròn mười sáu tuổi.
Dorothea không nhịn được cười khi nghe tiểu thư Clara nói năng ngây ngô như một đứa trẻ. Nàng bảo:
– Giờ thì chúng ta đi ngủ thôi em, khoảng thời gian ngắn ngủi còn lại của đêm nay chắc chẳng còn bao lâu: Chúa sẽ sớm ban ánh bình minh cho chúng ta, và chị sẽ xoay sở để mọi chuyện đâu vào đấy, bằng không thì chị sẽ chẳng màng danh dự nữa.
Nói đoạn, cả hai chìm vào giấc ngủ, và sự tĩnh mịch bao trùm khắp quán trọ. Những kẻ duy nhất còn thức lúc bấy giờ là cô con gái chủ quán và ả nữ gia nhân Maritornes. Vốn thừa biết điểm yếu trong tính khí của Don Quixote, và việc ông đang đứng gác bên ngoài quán trọ trong bộ giáp sắt cùng con chiến mã, cả hai ả bàn mưu trêu chọc ông một vố, hoặc ít ra cũng tự giải khuây một lúc bằng cách lắng nghe những lời ngớ ngẩn của ông. Sắp đặt thế nào mà trong toàn bộ quán trọ lại chẳng có lấy một khung cửa sổ nào hướng ra mặt tiền, ngoại trừ một ô trống trên vách tường gác xép đựng rơm, nơi người ta thường dùng để ném rơm rác ra ngoài. Hai ả tiểu thư rởm liền túc trực tại ô trống này để quan sát Don Quixote đang ngồi trên lưng ngựa, tay tỳ vào ngọn giáo và chốc chốc lại phát ra những tiếng thở dài ảo não và sâu thẳm đến mức tưởng chừng mỗi tiếng thở dài ấy đều rút cả tâm can ông ra khỏi gốc rễ; và các ả cũng nghe rõ ông cất giọng dịu dàng, trìu mến và đắm say thốt lên:
– Ôi, phu nhân Dulcinea del Toboso của lòng ta, đỉnh cao của mọi sắc đẹp, tuyệt đỉnh và chiếc vương miện của sự khôn ngoan, kho tàng ân sủng, nơi gìn giữ đức hạnh, và suy cho cùng là hiện thân của mọi điều tốt đẹp, đáng kính và khả ái trên cõi đời này! Giờ đây người đẹp đang làm gì thế? Liệu có khi nào nàng đang nhớ đến người hiệp sĩ trung kiên đã tự nguyện dấn thân vào muôn vàn hiểm nguy, tất thảy cũng chỉ để phụng sự nàng? Hãy cho ta hay tin tức về nàng, hỡi vì tinh tú của ba vầng diện mạo! Có lẽ ngay lúc này đây, vì đố kỵ với nhan sắc của nàng, ngươi đang ngắm nhìn nàng đang thong thả bước đi dọc theo hành lang của những cung điện nguy nga, hay đang tựa vào lan can ban công, trầm tư suy nghĩ rằng trong khi vẫn duy trì trọn vẹn sự tinh tuyết và cao quý, nàng phải xoa dịu những đớn đau mà trái tim tội nghiệp này phải chịu đựng vì nàng ra sao, vinh quang nào sẽ đền đáp cho những khổ nhọc của ta, sự bình yên nào cho những nhọc nhằn, và suy cho cùng cái chết nào cho sinh mạng ta, phần thưởng nào cho sự phụng sự của ta? Còn ngươi, hỡi mặt trời, kẻ giờ đây chắc hẳn đang vội vã đánh xe giục ngựa mọc lên thật sớm để ngắm nhìn phu nhân của ta; khi trông thấy nàng, ta khẩn cầu ngươi hãy gửi lời chào thay cho ta; nhưng hãy cẩn thận đấy, khi ngươi nhìn thấy và chào hỏi nàng, tuyệt đối chớ có hôn lên khuôn mặt nàng; bởi vì ta sẽ ghen tuông với ngươi hơn cả thứ ánh sáng vô ơn mang đôi chân nhanh nhẹn từng khiến ngươi phải đổ mồ hôi hột rượt đuổi trên những đồng bằng Thessaly, hay bên bờ sông Peneus (vì ta không nhớ chính xác nơi nào ngươi đã bôn ba trong sự kiện ấy) vì cơn ghen tuông và tình yêu của ngươi.
Don Quixote vừa lẩm bẩm đến đoạn ca thảm thiết ấy thì cô con gái chủ quán bắt đầu ra hiệu cho ông, cất giọng gọi:
– Xin ngài, hãy lại đây một lát.
Trước những tín hiệu và âm thanh ấy, Don Quixote quay đầu lại và dưới ánh trăng đang độ viên mãn, ông nhìn thấy có ai đó đang gọi mình từ cái lỗ trên vách tường. Trông nó chẳng khác nào một ô cửa sổ, hơn nữa lại có cả chấn song mạ vàng lộng lẫy hệt như những lâu đài nguy nga — chốn mà ông hằng đinh ninh quán trọ này chính là — phải có; và trí tưởng tượng lập tức mách bảo ông rằng, hệt như lần trước, nàng tiểu thư kiều diễm, ái nữ của bà chúa lâu đài, vì quá đỗi si mê ông nên lại đang tìm cách chinh phục trái tim ông một lần nữa. Với suy nghĩ ấy, cốt để tỏ ra mình là kẻ lịch thiệp và biết điều, ông liền quay đầu ngựa Rocinante lại, tiến sát về phía cái lỗ và khi nhìn thấy hai ả đàn bà, ông liền cất giọng:
– Ta thật xót xa cho nàng, thưa phu nhân kiều diễm, khi nàng lại hướng tâm tư tình ái về một kẻ mà từ đó nàng chẳng thể nào nhận lại sự đáp đền xứng đáng với công đức vĩ đại cùng dòng dõi cao quý của nàng. Về điều này, nàng chớ nên trách người hiệp sĩ giang hồ bất hạnh, kẻ bị ái tình làm cho mù quáng nên chẳng thể khuất phục bất kỳ ai khác ngoài vị nương tử mà ngay từ khoảnh khắc đầu tiên trông thấy, ông đã tôn làm nữ chúa tuyệt đối của linh hồn mình. Xin hãy tha lỗi cho ta, thưa tiểu thư cao quý, hãy lui về phòng và đừng vì những lời tỏ tình tha thiết hơn nữa mà ép ta phải bộc lộ sự vô ơn; còn nếu vì tình cảm nàng dành cho ta mà nàng nhận thấy có điều gì khác nằm trong tầm tay ta có thể làm để vừa lòng nàng, ngoại trừ tình yêu đôi lứa, xin cứ việc đòi hỏi; vì ta xin thề trước vị ái khanh xa vắng ngọt ngào ấy sẽ đáp ứng ngay tức khắc, dẫu cho nàng có đòi ta một lọn tóc của Medusa vốn toàn rắn rết, hay thậm chí là chính những tia nắng mặt trời được nhốt trong một chiếc lọ thủy tinh.
– Chủ nhân của tôi chẳng cần thứ gì loại đó đâu, thưa ngài hiệp sĩ, – Maritornes bèn xen vào.
– Thế thì, hỡi giai nhân khôn ngoan, tiểu thư của cô muốn điều gì? – Don Quixote đáp.
– Chỉ là một trong những bàn tay ngọc ngà của ngài thôi, – Maritornes nói, – để nàng có thể trút lên đó nỗi niềm cuồng nhiệt, thứ tình cảm đã đưa nàng đến ô cửa sổ nhỏ này dẫu phải đánh đổi bằng cả danh dự; vì nếu người cha lãnh chúa của nàng mà nghe thấy, hình phạt nhẹ nhất ngài dành cho nàng cũng là cắt đứt tai đấy.
– Ta rất muốn xem thử liệu lão có dám làm thế không, – Don Quixote tuyên bố; – nhưng tốt hơn hết là lão nên cẩn thận, nếu không muốn chuốc lấy kết cục bi thảm nhất mà bất kỳ người cha nào trên đời từng gặp phải vì dám cả gan động đến những cành vàng lá ngọc của một ái nữ đang đắm chìm trong yêu đương.
Maritornes chắc mẩm rằng Don Quixote sẽ chìa bàn tay ra theo yêu cầu, bèn nhanh chóng hạ quyết tâm. Ả trèo khỏi ô trống xuống chuồng ngựa, lấy sợi dây cương của con lừa thuộc về Sancho Panza, rồi hộc tốc quay lại cái lỗ đúng lúc Don Quixote đã kiễng chân đứng lên trên yên ngựa Rocinante để với tới ô cửa sổ có chấn song — nơi mà ông hằng đinh ninh là vị tiểu thư đang thổn thức vì tình yêu đang đứng. Ông chìa tay ra và nói:
– Hỡi phu nhân, hãy nhận lấy bàn tay này, hay nói đúng hơn là ngọn roi trừng trị những kẻ gian ác trên trần thế; hãy nhận lấy, ta xin nhắc lại, bàn tay chưa từng bị bất kỳ người phụ nữ nào khác chạm vào, thậm chí ngay cả bàn tay của vị chủ nhân đang ngự trị toàn bộ thân xác ta. Ta dâng nó cho nàng, không phải để nàng hôn lên, mà để nàng quan sát cấu trúc của những gân cốt, mạng lưới cơ bắp đan xen khít khao, cùng bề rộng và sức chứa của các mạch máu, từ đó nàng có thể suy luận ra sức mạnh của cánh tay sở hữu bàn tay này lớn nhường nào.
– Chút nữa thôi là chúng tôi thấy rõ ngay ấy mà, – Maritornes vừa nói vừa thắt một nút thòng lọng vào sợi dây cương, luồn nó qua cổ tay ông rồi trèo tụt xuống khỏi ô trống, buộc chặt đầu kia vào chốt cửa của căn gác xép đựng rơm.
Cảm nhận được sự ráp ráp của sợi thừng siết chặt trên cổ tay, Don Quixote kêu lên:
– Có vẻ như ý ngài là đang cọ sát chứ không phải vuốt ve bàn tay ta; xin đừng đối xử quá khắc nghiệt như thế, bởi bàn tay này chẳng có tội tình gì trong việc khước từ quyết định của nàng, và cũng thật bất công khi trút hết mọi căm phẫn lên một phần nhỏ nhoi nhường ấy; hãy nhớ rằng một kẻ yêu sâu sắc thì không nên trả thù tàn nhẫn đến thế.
Thế nhưng lúc này chẳng còn ai lắng nghe những lời của Don Quixote nữa, bởi ngay khi vừa trói chặt ông xong, Maritornes cùng mụ kia liền chuồn mất, cười đến mức suýt ngất đi, để mặc ông bị treo lơ lửng theo cách chẳng tài nào tự cởi trói nổi.
Như đã thuật lại, ông đang đứng trên lưng Rocinante, với một cánh tay luồn qua ô trống và cổ tay bị buộc chặt vào chốt cửa. Trong lòng ông dâng lên nỗi sợ hãi tột cùng rằng mình sẽ bị treo thõng cánh tay xuống nếu Rocinante dịch chuyển dẫu chỉ sang một bên; thế nên ông chẳng dám cựa quậy dù chỉ một chút, mặc dù với tính tình kiên nhẫn và điềm tĩnh vốn có của Rocinante, ông hoàn toàn có lý do để kỳ vọng con vật sẽ đứng im re suốt cả thế kỷ. Nhận thấy bản thân đã bị vô hiệu hóa, và hai vị tiểu thư đã lui đi, ông bắt đầu tưởng tượng rằng tất cả những chuyện này lại là do ma thuật gây ra, hệt như lần trước ở chính tòa lâu đài này, khi mà gã Moor cải trang làm kẻ đánh xe đã nện cho ông một trận nhừ tử; và trong thâm tâm, ông nguyền rủa sự thiếu khôn ngoan và phán đoán của chính mình vì đã cả gan bước chân vào lâu đài này một lần nữa sau khi đã chịu đựng một cú ngã đau đớn trong lần đầu tiên; bởi đó là một nguyên tắc đinh ninh của giới hiệp sĩ giang hồ rằng khi họ đã thử thách một cuộc phiêu lưu mà không thành công, thì đó là dấu hiệu cho thấy nó không dành cho họ mà dành cho kẻ khác, và do đó họ không cần phải thử lại lần nữa. Dẫu vậy, ông vẫn kéo cánh tay để xem có tự giải thoát được không, nhưng nút thắt đã quá chặt khiến mọi nỗ lực của ông đều trở thành công cốc. Quả thực ông chỉ kéo rất nhẹ để tránh làm Rocinante động đậy, nhưng dù có cố gắng cách mấy để ngồi thụp xuống yên ngựa, ông cũng chẳng còn cách nào khác ngoài việc đứng thẳng người hoặc giựt đứt luôn bàn tay. Chính lúc ấy, ông ao ước có được thanh gươm của Amadis — thứ vũ khí mà bất kỳ phép thuật nào cũng phải bó tay; lúc ấy ông nguyền rủa vận mệnh đen đủi của mình; rồi ông phóng đại nỗi mất mát mà thế gian sẽ phải gánh chịu do sự vắng bóng của ông trong lúc bị yểm bới ở nơi này, bởi ông tin chắc rằng mình đã bị phù phép vượt qua mọi nghi ngờ; rồi ông lại chìm đắm trong suy nghĩ về nàng Dulcinea del Toboso kính yêu; rồi ông gọi lớn tên người giám mã trung thành Sancho Panza — kẻ đang chìm đắm trong giấc ngủ say sưa và nằm vắt vẻo trên chiếc yên thồ của con lừa, hoàn toàn quên mất cả người sinh thành ra mình vào khoảnh khắc ấy; rồi ông cầu cứu các bậc hiền triết Lirgandeo và Alquife đến giải cứu; rồi ông khẩn khoản người bạn hiền Urganda ra tay che chở; và cuối cùng, buổi sáng đã tìm thấy ông trong trạng thái tuyệt vọng và bối rối đến mức ông rống lên như một con bò đực, bởi ông chẳng mảy may hy vọng ngày mới sẽ mang lại sự giải thoát cho nỗi thống khổ của mình — thứ mà ông đinh ninh sẽ kéo dài mãi mãi vì cho rằng bản thân đã bị trúng bùa phép; và ông càng thêm phần quả quyết khi thấy Rocinante cứ đứng yên bất động chẳng mảy may dịch chuyển dù chỉ một tấc, khiến ông tin chắc rằng cả ông và con ngựa sẽ phải duy trì trạng thái này mãi, chẳng ăn chẳng uống cũng chẳng ngủ nghỉ, cho đến khi ảnh hưởng tà khí của các vì sao tiêu tan, hoặc cho đến khi một vị pháp sư thông thái nào khác đến giải phép cho ông.
Thế nhưng ông đã lầm to trong phán đoán ấy, bởi khi ánh ngày vừa hé rạng thì có bốn kỵ mã xuất hiện trước quán trọ, trang bị vũ khí tận răng và đeo súng hỏa mai vắt ngang yên ngựa. Họ cất tiếng gọi và đập cửa ầm ĩ vào cánh cổng quán trọ vẫn đang đóng kín; chứng kiến cảnh đó, dẫu đang ở tình cảnh oái oăm kia, Don Quixote vẫn không quên làm nhiệm vụ canh gác, bỗng cất giọng sang sảng và đầy quyền uy:
– Hỡi các hiệp sĩ, hay giáp sĩ, hoặc bất kể các người là ai, các người chẳng có quyền gì mà đập phá cổng của tòa lâu đài này; bởi ai cũng thấy rõ những kẻ ở bên trong hoặc là đang ngủ, hoặc vốn không có thói quen mở toang pháo đài cho đến khi ánh nắng tơi bời trải khắp bề mặt trái đất. Hãy lùi ra xa và chờ cho đến khi trời hửng sáng hẳn, rồi chúng ta mới tính xem có nên mở cửa đón các người hay không.
– Cái quái gì mà pháo đài với chả lâu đài thế này, – một kẻ cất giọng, – lại bắt chúng ta phải tuân theo mấy thứ lễ nghi rườm rà ấy chứ? Nếu ngươi là chủ quán thì bảo người ta mở cửa ra mau; chúng ta là những vị lữ khách chỉ muốn cho ngựa ăn rồi đi tiếp, vì đang vội.
– Các ngươi nghĩ ta trông giống chủ quán lắm sao, hỡi các hạ? – Don Quixote hỏi vặn.
– Tao chẳng biết mày trông giống cái gì, – kẻ kia đáp; – nhưng tao thừa biết mày đang nói nhảm nhí khi gọi cái quán trọ này là lâu đài.
– Nó chính là lâu đài đấy, – Don Quixote đáp trả, – thậm chí còn hơn thế nữa, là một trong những tòa lâu đài xuất sắc nhất trong cả vùng này, và bên trong nó đang có những con người từng cầm vương trượng trên tay và đội vương niệm trên đầu.
– Sẽ tốt hơn nếu mọi chuyện ngược lại, – vị lữ khách nọ châm chọc, – vương trượng trên đầu và vương miện trên tay; nhưng nếu đúng thế, có lẽ bên trong là một gánh hát tuồng nào đó, vì với bọn họ thì việc có mấy cái vương miện với vương trượng ấy là chuyện thường ngày ở huyện; chứ trong một cái quán trọ nhỏ bé thế này và tĩnh mịch thế kia, tao chẳng tin có nhân vật nào đủ tư cách đội vương miện hay cầm vương trượng lại ghé vào trọ lại đâu.
– Các ngươi quá ư hiểu biết ít ỏi về thế gian, – Don Quixote đáp, – nên mới mù tịt trước những gì thường xảy ra trong thế giới hiệp sĩ giang hồ.
Thế nhưng những kẻ đồng hành của gã phát ngôn nọ đã tỏ ra chán ngấy cuộc đối thoại với Don Quixote, liền giáng những cú đập mạnh mẽ và cuồng nộ hơn nữa vào cánh cổng, khiến chủ quán và không chỉ lão mà tất cả mọi người trong quán đều giật mình thức giấc. Lão ta vùng dậy hỏi xem kẻ nào đang gõ cửa. Đúng lúc ấy, một trong những con ngựa của nhóm bốn vị khách muốn tiến lại gần ngửi hơi Rocinante — chú chiến mã đang cúi đầu ủ rũ, buồn rầu và đứng bất động để gồng gánh người chủ đang bị kéo căng cơ thể một cách đau đớn; và suy cho cùng thì nó cũng làm bằng da bằng thịt, dẫu thoạt trông có vẻ như được làm bằng gỗ, nên chẳng thể kìm lòng được mà cũng cúi đầu ngửi lại con ngựa vừa tiến đến bày tỏ sự thân thiện. Thế nhưng vừa mới dịch chuyển dù chỉ một chút là Don Quixote liền mất trụ; trượt khỏi yên ngựa, ông suýt chút nữa đã rơi thịch xuống đất nếu không bị vướng lại bởi cánh tay đang treo lơ lửng, tạo ra một cơn đau đớn dữ dội đến mức ông có cảm giác cổ tay mình sắp đứt lìa hoặc cánh tay sắp rứt khỏi khớp; và cơ thể ông bị treo gần sát mặt đất đến độ hai bàn chân vừa chạm tới nền — điều này càng khiến tình cảnh của ông tồi tệ hơn bội phần; bởi khi nhận thấy chỉ cần một chút nữa là có thể đặt chân vững chãi xuống đất, ông bắt đầu vùng vẫy và rướn người hết cỡ để tìm điểm tựa; hệt như những kẻ đang chịu hình phạt tra tấn kiểu strappado khi bị treo ở lửng lơ giữa "chạm và không chạm", họ càng tự chuốc lấy thêm đau đớn bằng những nỗ lực vùng vẫy rướn người, bị đánh lừa bởi niềm hy vọng khiến họ ảo tưởng rằng chỉ rướn thêm một tí nữa thôi là sẽ chạm tới mặt đất.
