Thuộc về khu trang ấp bề thế ấy là một khu vườn đẹp đẽ, được chăm sóc vô cùng chu đáo, với những loài cây và hoa quý hiếm; khách khứa của chủ nhân không ngớt lời ca ngợi; người dân ở vùng lân cận, từ cả thị trấn lẫn thôn quê, cứ đến Chủ nhật và các ngày lễ là lại xin phép được vào tham quan vườn; quả thực, từng đoàn học sinh cũng thường xuyên tới đây ghé thăm.
Bên ngoài khu vườn, sát hàng rào dọc bên đường cái, mọc lên một bụi cây Kế to lớn và hùng vĩ, vươn những nhánh rộng ra từ gốc đến mức người ta có thể gọi nó là một bụi kế thực thụ. Chẳng một ai thèm liếc nhìn nó, ngoại trừ con lừa già vẫn kéo chiếc xe chở sữa cho cô thôn nữ. Con lừa ấy thường vươn cổ về phía cây Kế và cất tiếng: "Mày thật đẹp làm sao; ta thèm được ăn mày quá!" Nhưng sợi dây cương của nó lại không đủ dài để với tới và ăn được cây Kế.
Hôm ấy có một buổi tiệc lớn tại trang ấp—gồm toàn những nhân vật rất quý phái đến từ kinh đô; những thiếu nữ trẻ trung, xinh xắn, và trong số đó có một tiểu thư cất bước từ phương xa tới. Nàng đến từ Scotland, thuộc dòng dõi cao quý, sở hữu điền trang và vàng bạc muôn vàn—một người vợ đáng để rước về, hơn một vị công tử trẻ tuổi đã thì thầm như vậy; và các vị phu nhân mẫu thân của họ cũng đồng tình với điều đó.
Đám thanh niên vui đùa trên bãi cỏ và chơi trò ném bóng; họ lang thang giữa những khóm hoa, và mỗi thiếu nữ lại ngắt một bông hoa giắt lên khuyết áo của một chàng trai. Riêng vị tiểu thư người Scotland ném ánh mắt ngập ngừng quan sát xung quanh một hồi lâu. Không một loài hoa nào lọt vào mắt xanh của nàng. Rồi ánh nhìn của nàng lướt qua hàng rào—bên ngoài chính là bụi kế to lớn với những đóa hoa màu đỏ tía rực rỡ và cứng cáp; nàng nhìn thấy chúng, mỉm cười và nhờ cậu quý tử của chủ nhà ngắt giúp một bông.
"Đó là loài hoa của xứ Scotland," nàng nói. "Nó nở rộ trên huy hiệu quê hương tôi. Hãy hái cho tôi bông hoa đằng kia."
Và chàng trai liền mang lại bông hoa đẹp nhất, để rồi bị gai đâm vào tay đau nhói chẳng khác nào vừa chạm phải cành hồng sắc nhọn nhất.
Nàng cài bông hoa kế lên khuyết áo của chàng trai trẻ, và anh cảm thấy vinh dự vô cùng. Hẳn là bất kỳ vị công tử nào khác cũng sẵn lòng dâng hiến bông hoa lộng lẫy của chính mình để đổi lấy vinh dự được diện chiếc cài hoa do chính bàn tay ngọc ngà của thiếu nữ xứ Scotland trao tặng. Và nếu như người con trai của chủ nhà cảm thấy vinh hạnh đến thế, thì thử hỏi cõi lòng bụi Kế lúc bấy giờ đang dạt dào những cảm xúc gì? Nó có cảm giác như sương mai và ánh nắng mặt trời đang tuôn trào qua từng thớ thịt.
"Ta vốn cao quý hơn những gì ta từng biết," cây Kế tự nhủ với lòng mình. "Chắc chắn chỗ đứng đích thực của ta phải là ở bên trong hàng rào kia, chứ không phải chốn phơi mình ngoài này. Ở cõi đời này, con người ta đôi khi hay bị đặt nhầm chỗ một cách kỳ lạ; nhưng giờ đây ít nhất ta cũng đã đưa được một đứa con cháu của mình lọt vào trong rào, và hơn thế nữa, lại còn được ngự trên khuyết áo!"
Cây Kế liền khoe khoang câu chuyện này với từng nụ hoa đang hé nở, và chẳng mấy ngày trôi qua, cây Kế đã nghe ngóng được—không phải từ con người, cũng chẳng phải từ tiếng chim ríu rít, mà chính từ làn gió trời vốn là kẻ chuyên gom góp những âm thanh rồi mang chúng đi muôn ngả, vút qua tận những lối mòn thanh vắng nhất trong vườn cho đến các căn phòng có cửa sổ và cửa ra vào để ngỏ—rằng chàng trai trẻ vừa nhận bông hoa kế từ tay vị tiểu thư xứ Scotland nay cũng đã chiếm trọn được trái tim và cái gật đầu thành hôn của vị tiểu thư danh giá nọ. Họ quả là một đôi trai tài gái sắc—một mối lương duyên vô cùng xứng đôi vừa lứa.
"Chính tay ta đã se duyên cho họ đấy!" cây Kế tự đắc tuyên bố; và nó hoài niệm về bông hoa mình từng hiến dâng cho chiếc khuyết áo kia. Mọi đóa hoa vừa chớm nở đều được nghe kể về sự kiện lẫy lừng này.
"Rồi ta nhất định sẽ được bứng vào trong vườn," cây Kế tự nhủ, "và biết đâu sẽ được đặt vào một chiếc chậu cảnh, dẫu điều đó có hơi gò bó đi chăng nữa. Người ta vẫn bảo đó là vinh dự lớn lao nhất cơ mà."
Và cây Kế cứ thế mường tượng ra viễn cảnh ấy một cách say sưa đến mức cuối cùng nó tự khẳng định với một niềm tin chắc nịch: "Ta sắp được chuyển vào chậu rồi."
Thế là nó hứa hẹn với từng nụ kế nhỏ bé đang hé nở rằng chúng cũng sẽ được đặt vào chậu, và thậm chí có thể được gài lên khuyết áo—vinh quang tột đỉnh mà một loài hoa có thể đạt được. Nhưng rốt cuộc chẳng có nụ nào được bước chân vào chậu, huống chi là được lên khuyết áo. Chúng cứ hồn nhiên uống lấy ánh nắng và khí trời; sống nhờ ánh dương ban ngày và giọt sương ban đêm; khoe sắc—được bầy ong và đám tò vè ghé thăm để hít hà thứ mật ngọt vốn là của hồi môn của loài hoa, rồi sau đó lũ côn trùng hút sạch mật và bỏ mặc bông hoa trơ trọi tại chỗ.
"Quân trộm cắp khốn kiếp!" cây Kế nghiến răng. "Giá mà ta có thể đâm chết tươi từng đứa một! Nhưng ngặt nỗi ta lại chẳng thể làm thế."
Những bông hoa cúi gục đầu rồi tàn lụi; nhưng rồi chẳng bao lâu sau, những đóa hoa mới lại mọc lên.
"Các ngươi đến thật đúng lúc," cây Kế cất lời. "Ta đang từng giờ mong mỏi được bước qua chiếc hàng rào kia."
Vài bông cúc dại ngây thơ cùng một cây bồ công anh gầy guộc, dài ngoẵng đứng nghe với vẻ ngưỡng mộ tột cùng, và tin sái cổ mọi điều chúng được nghe kể.
Con lừa già kéo xe chở sữa đứng ở ven đường đất, ngước nhìn sang bụi kế đang độ khoe sắc; nhưng ngặt nỗi sợi dây cương của nó quá ngắn nên chẳng tài nào với tới được.
Và cây Kế cứ mải miết tơ tưởng về loài hoa kế xứ Scotland—họ hàng của nó theo như lời nó tự nhận—đến mức cuối cùng nó thực sự tin rằng mình vốn sinh ra ở Scotland, và tổ tiên của nó từng được vinh dự xuất hiện trên quốc huy xứ ấy. Đó là một hoài bão lớn lao; nhưng suy cho cùng, một cây kế vĩ đại thì có quyền nuôi dưỡng những hoài bão lớn lao, phải không nào?
"Đôi khi chúng ta mang dòng dõi quá đỗi cao sang mà chính bản thân ta cũng chẳng hề hay biết," cây Tầm Ma mọc ngay bên cạnh cất lời góp chuyện. Bản thân nó cũng nhen nhóm một ý niệm mơ hồ rằng nếu được xử lý đúng cách, biết đâu nó sẽ được dệt thành những thước vải lanh mịn màng.
Rồi mùa hè trôi qua, mùa thu cũng lặng lẽ qua đi. Lá trên cây rụng tả tơi, và những bông hoa hiếm hoi sót lại thì mang màu sắc thâm trầm hơn cùng hương thơm nhạt nhòa hơn. Cậu bé làm vườn cất tiếng hát vẩn vơ bên kia hàng rào:
Lên đồi vượt lũng chúng ta đi,
Đó chính là đời từ bước khởi đầu đến phút chung quy.
Những cây thông non trong rừng bắt đầu thổn thức mong chờ Giáng Sinh, dẫu cho khoảng thời gian ấy vẫn còn rất xa.
"Ta vẫn đang phải chôn chân ở đây này!" cây Kế là nhằn. "Cứ như thể chẳng một ai mảy may nhớ đến ta, vậy mà chính ta mới là kẻ se duyên cho mối tình ấy đấy. Họ đã đính ước, và giờ thì họ đã tổ chức cưới xin xong xuôi; tính ra cũng được một tuần rồi. Ta chẳng buồn bước đi một bước nào đâu—vì có muốn cũng chẳng được."
Vài tuần nữa lại trôi qua. Cây Kế vẫn sừng sững đứng đó với bông hoa đơn độc cuối cùng nở to và mãn khai. Bông hoa này vươn lên từ phần sát gốc; những cơn gió lạnh thổi buốt qua nó, sắc thắm phai nhạt dần, bông hoa ngày một phình to ra và trông hệt như một đóa hướng dương được mạ bạc.
Một ngày nọ, đôi uyên ương trẻ tuổi, giờ đã nên vợ nên chồng, bước ra khu vườn. Họ dạo bước dọc theo hàng rào, và người vợ trẻ đưa mắt nhìn sang phía bên kia.
"Kìa, cây kế lớn vẫn còn đang mọc kìa," cô nói. "Bây giờ nó chẳng còn bông hoa nào nữa rồi."
"Ồ có chứ, bóng ma của bông hoa cuối cùng vẫn còn ở đó kìa," anh chồng đáp lời. Và anh chỉ tay về phía tàn tích lấp lánh ánh bạc của bông hoa, bản thân chúng trông chẳng khác nào một đóa hoa thực thụ.
"Công nhận là đẹp thật," cô nói. "Hẳn một đóa thế này phải được chạm trổ lên khung tranh của chúng ta mới phải."
Và thế là chàng trai trẻ lại phải trèo qua hàng rào một lần nữa để bẻ lấy phần đài hoa của cây kế. Gai đâm vào tay anh rướm máu, nhưng bù lại anh vừa gọi nó là một bóng ma cơ mà. Và đài hoa kế ấy đã được mang vào vườn, mang vào nhà, rồi tiến thẳng vào phòng khách. Nơi đó đang treo một bức tranh mang tên—"Đôi Uyên Ưong". Một bông hoa kế được vẽ nổi bật trên khuyết áo của chú rể. Họ trò chuyện rôm rả về điều này, và nhắc lại cả bông hoa kế mà họ vừa mang về—bông hoa kế cuối cùng nay đang ánh lên sắc bạc, với hình ảnh được chạm khắc tinh xảo trên khung viền bức tranh.
Và cơn gió thoảng đã cuốn trôi những lời thì thầm ấy đi mãi, đi mãi đến chốn xa xôi.
"Những gì mà một đời cây có thể trải qua mới kỳ diệu làm sao!" bụi Kế thốt lên. "Đứa con đầu lòng của ta từng được gác lên khuyết áo, còn đứa con út nay lại được ngự trị trên khung tranh. Chuyến hành trình tiếp theo của ta sẽ trôi dạt về đâu đây?"
Và con lừa vẫn đứng thừ bên lề đường, đăm đăm hướng ánh nhìn sang cây Kế.
"Lại đây với ta nào, cục cưng ngọt ngào của ta!" nó cất tiếng gọi. "Ngặt nỗi ta chẳng thể bước qua rào để sang với ngươi được."
Nhưng cây Kế chẳng buồn đáp lời. Nó chìm đắm vào những nghĩ suy sâu thẳm—cứ mải miết tư lự hết điều này đến điều khác cho tận đến giáp ngày Giáng Sinh, và rồi một đóa hoa của tư duy đã bừng nở.
"Miễn là lũ con ngoan ngoãn, thì dẫu cha mẹ có phải đứng ngoài hàng rào vườn đi chăng nữa cũng chẳng mảy may bận lòng."
Tia Nắng chiếu rọi xuống và thì thầm: "Đó là một suy nghĩ thật đáng trân trọng. Ngươi cũng sẽ xứng đáng nhận được một chốn dừng chân tốt đẹp."
"Liệu đó là trong một cái chậu hay trên một khung tranh?" cây Kế ngây thơ gặng hỏi.
"Nằm trong một câu chuyện," Tia Nắng dịu dàng đáp lời.
