- Tôi không thể hiểu... - Alekhin nói ra cái câu đã quy ước. - Ở đây các đồng chí đang làm gì?.. Tham mưu trưởng tiểu đoàn... - Alekhin nhìn các thứ giấy tờ, – đại đội trưởng và trung đội trưởng, vậy hả?.. Thế còn quân đâu?.. Không có các cấp dưới của mình thì các đồng chí có thể thực hiện được nhiệm vụ gì nào?.. Tôi không thể hiểu!.. – Vừa đưa năm ngón tay lên vuốt mớ tóc phía sau gáy, Alekhin vừa nhắc đi nhắc lại và nhìn sang phía Anikushin.

- Tôi cũng hoàn toàn không hiểu. Đồng chí làm sao có thể nghi ngờ chúng tôi điều gì đó? - viên đại úy hướng về Anikushin nói. Hiển nhiên hắn đã thấy rõ Anikushin là sĩ quan cao cấp nhất tại đây; còn cái việc quấy rầy của Alekhin, một con người hẹp hòi, thiển cận, ít học và ương bướng quá rõ rệt, không nghi ngờ gì nữa, đã bắt đầu làm cho hắn phát bực đến độ nổi khùng lên đây. - Chuyện gì nào? Tại sao lại có cuộc kiểm tra và hỏi cung này?

- Có việc đó là do cần thiết thôi, - Anikushin đưa ra lời nhận xét với một vẻ thông cảm hầu như khó mà nhận thấy được.

- Cần thiết thế nào?

- Có nghĩa là cần! - Alekhin nghiêm khắc nói. – Thế nào là “hỏi cung”?.. Chúng tôi đang thừa hành... nhiệm vụ, cần phải hiểu như vậy!.. Và các đồng chí đừng có xúc phạm chúng tôi!.. - Alekhin đưa mắt nhìn Anikushin thật nhanh và đầy ngụ ý. - Công vụ trên hết! Như người ta thường nói, pháp luật đòi hỏi sự tuân thủ!.. Tôi hỏi: đơn vị đồng chí đang ở đâu?

- Ở Tân Vilna, – viên đại úy trả lời với một sự dễ dàng không ngờ và không hề chậm trễ, chùng chình nữa.

- Đồng chí thuộc trung đoàn bộ binh trừ bị ư? - Anikushin sôi nổi hỏi.

- Vâng.

- Quân thường trực?

- Không, cơ động.

Anikushin gật đầu tỏ vẻ thông hiểu và quay nhìn đi nơi khác.

Alekhin đợi chờ, sau cuộc kiểm tra các giấy tờ loại thứ yếu, đại úy trợ lý như đã quy ước sẵn, sẽ đề nghị các sĩ quan cho xem ba lô, nhưng Anikushin lại chấp hai tay ra sau lưng và dường như đã quên hết mọi sự, với vẻ mặt lơ đễnh, nhìn sang phía bên và im lặng.

- Thế... sau một lát ngừng lặng, Alekhin lên tiếng, sau khi đã gập lại những giấy tờ, nhưng lại không đưa trả họ. - Còn bây giờ, thưa các đồng chí sĩ quan, tôi yêu cầu cho xem xét ba lô của các đồng chí...

- Vì lý do gì? - Viên đại úy cất tiếng hỏi, nhưng giọng hắn nói khá gay gắt. - Có chuyện gì vậy?!

- Kiểm tra đồ vật cá nhân, - Alekhin giải thích với vẻ biểu lộ trên nét mặt: “Chúng tôi thi hành phận sự của mình thôi, vậy các anh có thể kêu ca chúng tôi về cái gì?”

- Kiểm tra đồ vật cá nhân có nghĩa là thế nào?! Chúng tôi không phải là binh nhì và trung sĩ, còn đồng chí thì cũng chẳng phải là một thượng sĩ! Ai đã cho các đồng chí được quyền khám xét các sĩ quan?!

- Nhưng chúng tôi, cái... này... và chúng tôi cũng không định khám các đồng chí... Tôi yêu cầu tự các đồng chí cho xem trong ba lô các đồng chí có những gì. Đồng chí hiểu cho đây là một cách tự nguyện!

- Nghĩa là theo cách tự nguyện như thế nào? Nhưng nếu chúng tôi không có nguyện vọng ấy?! Tôi ở trong quân đội đến nay đã hơn bốn năm rồi, nhưng cũng chưa lần nào phải chịu một cuộc kiểm tra tương tự thế này bao giờ cả!

- Thế mà tôi đã từng phải như thế đấy! - Alekhin vừa bực bội nói, vừa khịt khịt mũi.

- Đó là việc của đồng chí. Còn chúng tôi không muốn!

- Không muốn nghĩa là thế nào? - Alekhin ngạc nhiên. - Thôi... ta hãy thu xếp ổn thỏa với nhau... Tôi sẽ nói với các đồng chí... như với các sĩ quan... Có điều, các đồng chí hiểu đấy, như ta vẫn thường nói, là không được cho ai biết!

Alekhin rút lấy trong xấp các giấy tờ ra tờ phiếu lương thực và chỉ tay vào cái dấu đóng của trạm cung cấp quân lương:

- Vậy là ngày mười sáu các đồng chí đã ở Lida?

- Phải! Thế thì sao?

- Thảo nào! - Alekhin kéo dài giọng và với một vẻ mặt buồn rầu bí mật, thì thào cho biết: - Vào ngày mười sáu, ở Lida... e hèm... tại kho pháo binh bỗng biến mất hai hòm ngòi nổ!

- Nhưng chúng tôi thì dính dáng gì vào cái chuyện đó?!

- Có một chỉ thị... rằng kẻ gian đã bỏ các thứ đó vào ba lô đưa đi, các sĩ quan, các đồng chí hiểu đây... – Alekhin nói tiếp. – Và chúng đã đưa ra khỏi thành phố... Nhưng để làm gì thì không biết nữa! Không có chỉ thị nào! - Alekhin bối rối, bàng hoàng dang rộng hai tay. – Có lẽ, muốn đánh bắt cá mà người ta sẽ cho nổ mìn sập cả cầu cũng nên!

- Thật hết sức vô lý! – Viên đại úy nhún vai, bực tức thốt lên. – Hôm đó chúng tôi chẳng có mặt tại một cái kho nào sất cả!

- Ai mà biết được điều đó?.. Nhưng pháp luật đòi hỏi sự tuân thủ.... Alekhin thở dài. - Ta hãy thu xếp ổn thỏa với nhau... Đã có chỉ thị... và thi hành nhiệm vụ, tôi yêu cầu... cho xem ba lô của các đồng chí...

- Tôi phải tuyên bố với đầy đủ tỉnh thần trách nhiệm, - viên đại úy rắn rỏi nói, – rằng, chúng tôi khi ở Lida đã không có mặt tại bất kỳ một cái kho nào, không lấy và không biết gì về thứ chất nổ đó, và không muốn để ai khám chúng tôi cả! Dứt khoát không!

- Nếu như vậy thì phải đi cùng chúng tôi đến Ban quân quản, - Alekhin tuyên bố, giọng cả quyết. – Cả chính các đồng chí cũng vậy... đi bằng xe đến Lida... Ở Shilovychi chúng tôi có ô tô. Các chiến sĩ đứng trong thùng xe, nhưng chắc chắn cũng sẽ có chỗ cho đồng chí... Vậy, tôi yêu cầu... – Alekhin quay đầu lại, giơ tay chỉ về phía Shilovychi, đề nghị cả ba viên sĩ quan tiến lên và nói rành rọt cái câu đã quy ước: - Xin làm ơn!

- Không dám! - Viên đại úy im lặng trong chốc lát, vẻ cau có và suy nghĩ căng thẳng, dường như đang quyết định một điều gì đó. Trong toàn bộ dáng người, vẻ mặt và giọng nói của viên sĩ quan đó toát lên cái ý thức tự chủ đúng mức, lòng tin chắc vào hành vi và sự đúng đắn của mình. – Thôi được... nếu cái đó quá hệ trọng với đồng chí, thì xin mời!.. Đồng chí hãy cứ việc khám!.. Nhưng đồng chí hãy chịu khó thân hành khám lấy!.. Đáng tiếc là không có thời giờ để có thể cùng đi với đồng chí. Chúng tôi còn bận công việc tại vùng này, – viên đại úy diễn giải cái quyết định bất ngờ đó của mình. Nhưng rồi tôi sẽ khiếu nại! Việc này đối với đồng chí sẽ không vô ích đâu!.. Nào!..

Viên đại úy bước vòng ra sau lưng viên trung úy và giúp người này tháo chiếc ba lô xuống. Đồng thời hắn đưa bàn tay nắm lấy không phải là chiếc quai đeo ba lô và cũng chẳng phải phía bên dưới ba lô, mà lại nắm lấy sợi dây buộc nắp ba lô một cách khéo léo đến nỗi sức nặng bản thân cái ba lô thít chặt thêm cái nút dây đó lại!

Alekhin giả bộ không nhận thấy cái mánh khóe đó. Anh lặng lẽ chia xập giấy tờ trả lại viên đại úy; hắn cầm lấy và chẳng đưa lại cho các đồng chí của mình, bỏ luôn tất cả vào túi áo.

Ngồi xổm ngay xuống, Alekhin bắt đầu gỡ mỗi thất quai đeo lưng ra và ra sức tháo cái nút đã bị thít chặt lại ở sợi dây buộc nắp ba lô.

Trong khi đó, viên thượng úy cũng bỏ ba lô của mình xuống. Hắn cũng nắm đúng cái sợi dây buộc nắp ba lô, bỏ rơi thõng cái vật nặng đó xuống mặt cỏ ngay bên cạnh chiếc ba lô của viên trung úy. Rồi lập tức, dường như vô tình, thong thả chuyển chỗ, bước sang bên trái hai bước ở đúng nơi xen giữa Alekhin và tổ phục kích. Một lát sau viên trung úy cũng đã di chuyển sang bên phải. Như vậy, bọn họ đã hình thành một vành cung bao quanh Alekhin và đại úy trợ lý. Đó là hành động chủ động đầu tiên, không do sáng kiến hiển nhiên hoặc mệnh lệnh của viên đại úy, trong suốt thời gian kiểm tra.

- Xin làm ơn... – từ phía dưới ngước lên nhìn, Alekhin một lần nữa lại nói ra cái câu đã quy ước, hãy đứng vào chỗ!

- Sao?.. Chỗ nào?

- Xin làm ơn, - Alekhin một lần nữa lại nhắc, - hãy đứng vào chỗ! - dướn thẳng người lên, anh chỉ tay vào đám có cách trước mặt mình một mét.

Dưới cái nhìn nghiêm khắc, cương nghị của Alekhin, viên trung úy trù trừ một lát rồi đứng vào chỗ cũ.

- Có chuyện gì? – viên đại úy quay hỏi Anikushin, nhưng đại úy trợ lý dường như không nghe thấy, vẫn nhìn xuống mấy cái ba lô và thậm chí cũng chẳng ngẩng đầu nhìn lại nữa.

- Có lẽ đồng chí lại còn đặt chúng tôi đúng theo tư thế đứng nghiêm nữa ư? - Viên thượng úy bực tức hỏi và vẫn tiếp tục đứng nguyên tại chỗ mà hắn vừa chuyển sang.

- Nếu cần thiết thì tôi cũng đặt! - Alekhin nghiêm giọng, mắt gườm gườm nhìn thọc vào mặt hắn. - Chúng tôi là sĩ quan Ban quân quản... hiểu chứ... đang thi hành nhiệm vụ! – anh quát lên, vẻ giận dữ, bên má phải thấy rõ một cái cục tròn tròn đang động đậy. – Tôi nói – đứng vào chỗ!

Và vì viên thượng úy không chịu phục tùng, Alekhin liền bằng một động tác kiên quyết bật ngay khuy bao súng gài bên bụng và rút luôn khẩu “TT” ra.

- Đứng đúng chỗ đã đứng! – Đột nhiên viên đại úy ra lệnh cho viên thượng úy bằng một giọng nói rắn rỏi nhưng nhỏ nhẹ, và viên thượng úy miễn cưỡng bước sang phải, đứng nguyên tại chỗ cũ.

Alekhin chần chừ mấy giây, với một vẻ mặt giận dữ, rắn đanh, rồi mới nhét khẩu súng vào bao, bắt đầu lại ngồi xổm xuống.

...Sau hết, trong trường hợp này có thể chỉ việc dùng dao cứa phăng cái dây thít chặt nắp ba lô là xong, nhưng Alekhin quyết định cố gắng dùng móng tay hoặc thậm chí cả răng nữa mà tháo cái mỗi nút ra bằng được: vị trí dưới thấp anh với nửa người khom xuống, đầu áp sát trên ba lô thật hết sức phù hợp với cái việc mà hiện giờ cần phải chờ đợi...

Nấp sau mấy bụi cây dẻ, Blinov làm theo Tamantsev, nâng khẩu “TT” của mình lên, nòng súng để chếch cao ngang tầm với cái khe ánh sáng lọt qua giữa đám lá cây dày rậm, rồi đặt ngón tay vào cò súng.

Đã đến phút giây cuối cùng của cái vẫn thường được gọi trong những người tầm nã truy lùng thuộc ngành phản gián quân sự là cuộc phục kích có bảo hiểm cho mục tiêu còn sống nguyên lành.