“Mẹ thân yêu!

Đã một tháng tròn con không biên thư cho mẹ, vì hoàn toàn không có lấy một lúc rỗi rãi. Mong mẹ hãy tha lỗi cho con. Nhưng hôm nay con cố gắng dành thời gian viết thư thăm mẹ.

Chúng con đang tiến xa về phía Tây và hiện đang ở trên đất Ba-lan. Như vậy là con đang ở nước ngoài.

Nhân dân ở đây phần lớn là người Ba-lan và Belarus, nhưng tất cả họ đều tự gọi là người “phương Tây”. Họ là những người bị bỏ rơi, có vẻ lạc hậu không giống như người bên ta. Suốt một tháng ở trong một làng quê, con chưa gặp được một người nào học hết lớp ba hoặc lớp bốn. Về mặt văn hóa, con thấy người Nga chúng ta có trình độ cao hơn.

Bề ngoài, họ ăn mặc nói chung khá hơn chúng ta. Đồ đạc trong nhà có vẻ như ở thành phố, phần lớn đều có bàn, ghế tựa chứ không có ghế dài. Con gái thường mặc váy lụa đen đấu gối, áo khoác thường là vải hoa tốt. Đàn ông, kể cả nông dân, phần lớn mặc quần áo dạ-len, sơ mi cổ bẻ và đội mũ giống mũ lưỡi trai. Người nào cũng đeo thánh giá, và ở mỗi làng đều có cây thánh giá lớn trên có tượng chúa Giê-su. Trong các nhà đầy rệp, bọ chó và gián. Chúng con thường cố tránh không ngủ đêm ở nhà họ.

Đời sống không đồng đều. Người giàu thì ở những ngôi nhà gạch hai tầng với những cửa sổ lắp kính, đồ gỗ sang trọng, sàn gỗ hoặc trải thảm, tường treo tranh khung mạ vàng. Nhưng ngay cạnh đấy là những ngôi nhà tối tăm, nền bằng đất nện, trần thấp đầy mạng nhện. Trên những chiếc giường hoặc nôi gỗ bần thỉu là những em bé ốm yếu, vàng vọt. Ruồi nhặng đầy nhà, đấy là chưa nói đến các loại côn trùng, sâu bọ khác.

Nhân dân ở đây nói chung, có vẻ ích kỷ, bủn xỉn. Ở đâu cũng gặp một câu nói: “Ồ, nếu các ông đến đây sớm vài ba ngày thì – có thể chúng tôi sẵn sàng tiếp đón tốt hơn!” Tiếng nói đầu lưỡi là chữ – “kepsko” tức là tồi tệ quá.

Rừng ở đây rất đẹp, rậm và rất nhiều chim. Đồng ruộng thì lại khác hẳn – nhiều mảnh con, giống như ruộng đất bên ta trước cách mạng. Vườn nhà nào cũng trồng táo và lê, nhưng chả bao giờ mời ăn, mua thì không bán.

Giữa tháng tám mà nóng như tháng sáu bên ta. Mùa đông không rét bằng bên ta nhưng nghe nói cũng ướt át, bùn lầy lắm. Đúng là từ con người, thiên nhiên và khí hậu đều có những cái gì đó rất khêu gợi, thú vị, nhưng lại rất xa lạ. Ở chúng ta khá hơn. Nhưng mẹ có thể hình dung được là chúng con thèm một cái gì đó của quê hương, của Mátxcơva trước chiến tranh: một bát cháo lúa mạch đen pha bơ hay là một cốc vại nước kvass, hoặc là một nắm kem tuyết. Thèm nghe cả tiếng tàu điện quen thuộc nữa.

Con đã dần quen với đơn vị mới và dần dần dễ chịu hơn. Thật ra thì con rất ít ngủ, vì luôn phải một mình chạy khắp nơi, người bổ sung chưa có. Nhưng anh em chung quanh là những con người tuyệt diệu và đồng chí chỉ huy quả là một con người khác thường.

Mẹ ạ, mẹ đừng lo lắng vô ích. Con rất khỏe, và chỉ khi nào nhận thư mẹ, con mới nhớ là mình đã bị thương, chứ hàng ngày hầu như con đã quên nó. Nếu gửi được ít báo chí hoặc vài quyển sách gì đó thì hay quá, mẹ ạ. Thảng hoặc có ít phút rỗi rãi, nhưng chả có gì mà đọc cả.

Con gửi lời thăm sức khỏe mọi người. Hôn mẹ và bà.

Hướng hành quân của chúng con – miền Đông Phổ.

Con của mẹ Andrei.

Nếu mẹ vẫn còn hộp kẹo như mẹ viết trong thư trước, xin mẹ hãy gửi cho con.”

“Andryushenka, con yêu quý của mẹ!

Mẹ và bà viết cho con mỗi tuần một lần, thế mà tựa như ném cọng rơm xuống biển, con vẫn bặt vô âm tín. Sao con im lặng, sao con lười viết thư trả lời mẹ thế? Bao giờ con có gia đình, có con đi xa, con sẽ hiểu sự im lặng đó tàn ác biết dường nào.

Mỗi buổi tối mẹ và bà đều đánh dấu điểm tiến quân của bộ đội ta và tự thầm đoán xem con đang ở đâu.

Hình như đây là lần thứ năm, mẹ và bà yêu cầu con cho biết về tình hình sức khỏe ra sao. Con thân yêu, sức khỏe ra sao? Con có hay bị nhức đầu, và vết thương ở chân bây giờ ra sao rồi?

Con ăn có đủ no không? Anna Petrovna bảo rằng khi chiến đấu xe nhà bếp thường hay bị tụt lại sau và bộ đội cứ phải nhịn đói. Có phải như vậy không? Có lẽ, nếu con cần, mẹ sẽ gửi ngay cho con một số thức ăn khô, có được không? Ở nhà bây giờ thừa thãi rau, và không có thực phẩm bán theo phiếu cũng được. Con viết cho mẹ rõ, đừng ngại gì cả. Mặc dầu ban đêm vẫn phải che đèn, nhưng lòng mọi người đều hân hoan vì các con đã vượt qua biên giới, và nước Đức đang ở trong tầm tay. Hàng ngày, ở Mátxcơva đều bắn súng mừng thắng lợi, hôm kia bắn tới ba lần và trước đấy mấy hôm tròn năm loạt.

Nhưng chung quanh thì còn nhiều chuyện không vui... Hôm qua mẹ gặp cô Masha Terekhova ở ga Belarus, mẹ và cô ấy cả hai cùng khóc. Bạn bè cùng lớp với con đã hai người nữa hy sinh: Seryozha Kuznetsov hy sinh ở Sevastopol còn Milochka Panina ở Belarus.

Về Seryozha thì mẹ biết còn ít, Milochka thì mẹ nhớ nó từ hồi còn học lớp một đã mách mẹ rằng, con kéo búi tóc nó và nói chung đã làm cho cô bé không bằng lòng. Lúc đó mẹ đã cười và cho rằng con không thể hợp với nó được nên đã đề nghị cô giáo cho ngồi riêng ra. Khi con bị xếp ngồi chỗ khác, con có vẻ buồn hẳn đi và mẹ hiểu rằng, việc làm đó của mẹ là có căn cứ. Hình như, nó cùng ở một mặt trận với con. Như vậy là đến nay, lớp con đã mất chín người, những đứa con hy sinh đã làm cho những bà mẹ đau khổ!..

Bà đã đan xong cho con một đôi tất dài, rất ấm, đặc biệt chiếc tất ở bên chân bị thương. Mùa đông sắp đến rồi, mẹ và bà chỉ lo không gửi được cho con. Nếu như con có hoàn cảnh thuận lợi, ví thử như có ai về Mátxcơva hoặc đi qua Mátxcơva, con có nhờ họ ghé vào lấy thì tốt nhất. Có thể mẹ còn gửi được cả thức ăn nữa. Gửi tay thì chắc hơn.

Con yêu của mẹ, Andryushenka của mẹ! Mẹ khẩn khoản xin con: chớ có quá liều lĩnh trước những việc không cần thiết. Con hãy nhớ rằng, con là đứa con duy nhất còn lại của mẹ và đứa cháu duy nhất còn lại của bà, bà và mẹ không còn ai thân thích hơn con... Hãy có giữ mình. Viết thư luôn cho mẹ và bà.

Hôn con.

Mẹ”.

“Thưa bà Ecaterina Ivanovna kính mến!

Tôi đã nhận được thư bà.

Con trai bà, trung úy cận vệ Blinov Andrei Stepanovic, đúng là đã được chuyển về công tác tại đơn vị do tôi chỉ huy. Tôi báo tin bà rõ là theo biên bản ngày 30 tháng năm vừa qua của Hội đồng bác sĩ quân y viện 1135, nơi anh ấy đã điều trị sau khi bị thương ở chân, thì hiện nay, con trai bà có đầy đủ điều kiện để tiếp tục phục vụ ở đơn vị chiến đấu không phải hạn chế gì.

Tôi rất thông cảm với nỗi đau khổ của bà và rất hiểu nguyện vọng chính đáng của bà, nhưng quả là rất tiếc, trong điều kiện đơn vị chiến đấu hiện nay, việc tạo một điều kiện hoặc biện pháp đặc biệt, ưu tiên nào đó để bảo đảm cho con bà sống, như bà đã yêu cầu trong thư gửi cho tôi, thì không phải lúc nào cũng có thể thực hiện được.

Xin bà yên tâm rằng, không một ai trong đơn vị này kể cả con bà và bạn bè của anh ấy, biết được bức thư bà gửi cho tôi.

Tôi xin gửi lại bà bản sao ba giấy báo tin ông nhà, con gái và em trai của bà đã hy sinh ở mặt trận.

Xin gửi bà lời chào kính trọng.

Chỉ huy đơn vị hòm thư 19360

Egorov.”