- Thế đồng chí còn có giấy tờ nào nữa không? - Alekhin hỏi. - Những giấy tờ này thì sao, vẫn chưa đủ ư? – Viên sĩ quan đứng tuổi đeo lon đại úy ngạc nhiên hỏi lại.

- Trong thành phố thì có thể là đủ, nhưng còn ở đây... không hoàn toàn... Còn thiếu!.. Ở đây, đồng chí biết đấy, rừng đấy những bọn phỉ và những tên đào ngũ lang thang...

- Đồng chí nghĩ thế nào mà lại coi chúng tôi như những tên đào ngũ hoặc thậm chí như những tên phỉ được? – Viên đại úy thăm dò, bộc lộ rõ sự bực bội, nhưng ngay lúc đó hẳn lại mỉm cười, nghĩ đến cái giả định quá phi lý ấy.

– Hoàn toàn không phải... - Alekhin bối rối. - Chẳng qua, đồng chí biết đấy, như mọi người thường vẫn nói, hãy kiểm tra kỹ bảy lần rồi hãy tin!.. Tính cảnh giác không bao giờ làm hỏng công việc đâu!

- Rõ! - viên đại úy nói. - Xin thứ lỗi cho, nhưng đồng chí thì kiểm tra chúng tôi, thế mà chính đồng chí là ai thì tôi không hề được biết.

- Chúng tôi cũng đều trong Ban quân quản cả, – Alekhin vừa cho biết về bản thân mình bằng lời xưng hô của số nhiều, vừa mỉm cười vẻ rất hồn nhiên. - Là phó chỉ huy trực ban... Còn cũng là bí thư chi bộ nữa, - đồng chí nói thêm đầy ý nghĩa, rồi tỏ vẻ nghiêm nghị. - Đây, xin cứ...

Alekhin rút trong túi ngực áo quân phục ra tấm chứng minh thư của mình ở Ban quân quản cho phép được kiểm tra mọi quân nhân và cả các công dân thường qua lại trên khu vực mặt trận, rồi đưa cho viên đại úy xem. Hắn cầm lấy tấm giấy, mở ra, chăm chú xem xét gần nửa phút, đoạn trả lại Alekhin rồi rút trong túi quần ra một chiếc ví da đã mòn, nhẵn lì. Hắn mở ví, dò hỏi:

- Đồng chí cần biết cái gì?.. Số lương... vật dụng... phiếu lương thực... thẻ đảng... chứng nhận huân chương...

- Đưa đây... – không trả lời vào đúng ngay vấn đề, Alekhin với vẻ như biện minh cho sự quan tâm bắt buộc của mình đối với các giấy tờ của người đang bị kiểm tra, giải thích ngay. - Luật lệ trật tự đòi hỏi... Công vụ trên hết!

Alekhin cầm lấy các giấy tờ do viên đại úy rút trong ví ra đưa cho. Anh nhăn trán, bắt đầu đọc từng tờ, sau khi đã đưa bớt một số cho Anikushin xem.

Alekhin đã có dụng ý tự giới thiệu mình là bí thư chi bộ cũng là để, nếu họ chịu xuất trình giấy tờ, anh sẽ có đầy đủ lý do xem xét các tấm thẻ đảng và mặt khác làm như vô tình bộc lộ cái duyên cớ vì sao mình lại chủ động tích cực đến như vậy. Bởi vì, sau khi đã đọc và biết được nội dung những giấy tờ chính yếu của những người bị kiểm tra, Anikushin trái với điều đã quy ước, tỏ ra quá tiêu cực, không đúng với thái độ cần phải có trong lúc này, vì vậy Alekhin thực tế đã phải làm thay phần việc của cả anh ta nữa.

Và chẳng, lần này trợ lý trưởng Ban quân quản lại tỏ ra có hảo tâm, chỉ kiểm tra qua loa các giấy tờ vừa nhận, rồi trả lại ngay cho Alekhin. Đến lượt mình, Alekhin lại chìa ra cho anh ta xem cuốn số lương của viên đại úy.

Anikushin cầm lấy nó mà chẳng có vẻ gì là tha thiết cả. Phải cầm lấy cũng là vì sự cần thiết thôi: cuộc kiểm tra vẫn tiếp tục!

Nhận thấy lẫn dưới tấm thẻ đảng có một chiếc phong bì gấp đôi hơi nát, Alekhin mở ra và thấy đó là một bức thư, liền trả lại viên đại úy, vừa nói với một giọng nghiêm khắc:

- Cầm lấy... chúng tôi không có phận sự...

- Sau đó vừa xem xét tờ phiếu lương thực, Alekhin vừa dò hỏi viên đại úy:

- Đồng chí đã nhận được khẩu phần lương thực tăng thêm ở đâu?

- Ở đơn vị.

- Thế còn thuốc lá?

- Tôi ấy à?.. Khi còn ở y viện.

- Tại Lida chứ?

- Không phải, tại Vyazma, viên đại úy bình thản nói. - Người ta đã không cho xe chở chúng tôi, những sĩ quan vừa khỏi bệnh đến Lida, mà cho xuất viện ngay tại Vyazma...

-

- Còn các đồng chí... có giấy tờ gì khác nữa không? – Alekhin hướng về hai viên sĩ quan kia, hỏi.

Viên thượng úy chẳng nói nửa lời, chậm chạp mở khuy túi áo ngực, rút ra các giấy tờ của mình rồi chìa ra trước mặt Alekhin. Tiếp sau, viên trung úy cũng làm các động tác như vậy. Các giấy tờ của viên sĩ quan này, Alekhin đưa lại ngay cho Anikushin xem, anh cầm lấy, nhưng nhận thấy tẩm thẻ đoàn viên thanh niên cộng sản đặt bên trên xấp giấy tờ của viên trung úy nên cũng chẳng buồn mở ra xem nữa mà trao lại ngay cho Alekhin.

- Mở rộng mành giấy gặp tư – chứng chỉ thương tích – Alekhin mỉm cười nhận xét với viên thượng úy:

- Thế ra tôi với đồng chí, như người ta thường vẫn nói, là... đồng hương đấy... Chúng ta cũng đã nằm cùng một y viện... Chính tôi cũng ở đó... gần tháng trời... vì bệnh...

Alekhin lại nhìn tờ chứng chỉ và chậm rãi, vẻ tin cậy, cho biết:

- Ở y viện đó, tôi có quen một phụ nữ là... “Chị nuôi ... Đẹp gái, mũm mỉm, tóm lại là phổng phao lắm! mà lại cũng thật là đô chắc, chẳng khác nào một bậc nữ tướng ấy? Chà!.. - Alekhin đưa hai tay ngang đùi khoát rộng một cái, diễn tả vóc người lớn chắc của chị nuôi, và vẻ mặt của anh trở nên mơ màng, thỏa mãn. - Thế mới thật xứng đáng là đàn bà chứ!.. Đồng chí biết chưa, có thể Lizaveta là hạ sĩ thì phải?

- Không, tôi không biết, – sau một quãng dừng kéo dài, có lẽ quá thừa thải, viên thượng úy khó chịu nói. – Tôi chưa hề quan tâm đến các cô nấu bếp bao giờ cả!

- Quả như thế... đúng đúng... – Alekhin thở dài, tỏ vẻ hiểu biết và lại cúi nhìn chăm chú vào các giấy tờ.

Một lúc sau, xem tấm thẻ đoàn viên thanh niên cộng sản, Alekhin mỉm cười hỏi viên trung úy:

- Thẻ đồng chí có phải là... bà con họ hàng gì... với trung tá Vasin trong ban tham mưu mặt trận không nhỉ?

- Không đâu, – viên trung úy đáp rành rọt và hơi đỏ mặt lên.

- Nhưng trông đồng chí giống trung tá quá! Tôi đã nghĩ thế này: có lẽ hai người là anh em hoặc là chú cháu gì thôi! Trung tá cũng có cùng một phụ danh – Sergeevich! Một người cự phách đấy! Đồng chí biết không, cái đầu óc của trung tá thì đúng là thuộc tầm cỡ cấp tướng! Hồi ở Smolensk tôi và trung tá đã nhiều lần cùng ngồi với nhau... – Alekhin khoe khoang, ngón tay búng búng vào cổ (nghĩa là đánh chén) với nhau. - Cứ hễ gặp tôi, trung tá lại hỏi: “Tình hình công tác ra sao hả, Ban quân quản?... Còn tôi thì đáp lại: Đang còn thọ!” Thế là trung tá, đồng chí hiểu không, nhất thiết lại cứ tuôn ra cái câu này: Cậu thì sao mà có thể khác đi được chứ? Súng đại bác cũng không tài nào với tới được những con chuột chũi hậu phương như các cậu!... Thật là một tay chúa hay bông lơn giễu cợt!

Alekhin cười thoải mái, rồi sau, dường như sực nhớ đến công vụ của mình, đồng chí tỏ vẻ nghiêm nghị và chúi mũi ngay xuống, lại bắt đầu xem xét các giấy tờ.