Alekhin không nghe tiếng ô tô tới gần; anh bừng tỉnh dậy vì có ai đó lay vai anh. Mở mắt và anh hiểu ngay rằng: trung tá Polyakov đang đứng cạnh và chiếu đèn pin vào giường anh nằm.

Treo chiếc áo khoác lên cửa sổ, Alekhin châm đèn và mặc vội quần áo ngoài, liếc nhìn đồng hồ: ba giờ kém năm phút – như vậy hoàn toàn có thể ngủ được khoảng hai giờ...

- Xin lỗi cậu, các cậu có tìm thứ gì ăn tạm được không? - Polyakov hỏi. Ông bỏ mũ, cởi áo khoác, đặt chiếc xà cột không quân nhồi căng lên bàn, vừa đi dạo trong phòng vừa vuốt hai cánh tay lông lá của mình.

Alekhin đã tìm được một hộp thịt hầm, mấy miếng khoai tây ninh và bánh mì. Lúc Polyakov ngồi ăn, anh ngồi nhổm trên giường kể lại những công việc đã làm trong một ngày đêm vừa qua, về cuộc gặp gỡ với Grolinskaya, với Okulich, về các cuộc tìm kiếm trong thành phố và về cuộc nói chuyện báo cáo với trung tướng qua máy bộ đàm.

Trung tá vừa ăn, vừa lắng nghe, thỉnh thoảng lại hỏi thêm vài câu, nét mặt không lộ vẻ gì thay đổi. Mãi đến lúc nghe Alekhin báo cáo về những gói túi bằng chất xen-lô-pan lượm được ở bếp nhà bà Grolinskaya, ông mới có vẻ vui hơn và đề nghị cho xem. Ghé sát đèn ông nhìn, đưa lên mũi ngửi rồi nói:

– Tháng sáu năm bốn tư... Số liệu sản xuất cũng vậy... Khớp lắm.

Polyakov chính là người mà Alekhin đang mong chờ những ý kiến và chỉ thị cần thiết trong quá trình truy lùng này so với bất cứ nhân viên nào khác. Ở người trung tá này nổi bật một khả năng hiếm có là từ những tin tức ít ỏi nhất mà ông tổng hợp được, ông cũng có thể đưa ra những kết luận và nhận định rất đúng. Vừa nghiền ngẫm chứng cớ, ông thường đưa ra những kết luận rất bất ngờ, nhưng thường rất ít khi lầm lẫn. Vì vậy, nên Alekhin đã báo cáo hết sức tỉ mỉ, từng chi tiết nhỏ nhất cho ông nghe và trình bày rõ những nghi vấn và giả thuyết của mình đối với Nikolaev và Sentsov và, cuối cùng anh yêu cầu trung tá cho ý kiến.

Trong lúc đó, Polyakov cũng vừa ăn xong miếng khoai tây cuối cùng, vừa hút thuốc lá và rút trong xà cột ra hai chiếc phong bì một phong bì thư, còn chiếc kia lớn hơn một chút, và lấy tấm bản đồ ra trải lên bàn.

Im lặng một lát, ông mới nói, giọng trầm trầm và thong thả; nhưng ông không nói tới điều mà Alekhin mong đợi. Polyakov cũng kể lại rõ ràng về trường hợp chiếc “Dodge” bị cướp và trung sĩ Gusev. Alekhin im lặng ngồi nghe với vẻ hết sức căng thẳng: vì chính trường hợp này có liên quan tới vụ Neman anh cũng đã thoáng nghĩ như vậy khi mới nghe nói đến tên chiếc xe – hoặc là không có liên quan gì đi nữa nhưng rõ ràng Polyakov cũng muốn được nghe ý kiến của anh – của Alekhin – về sự việc này.

- ...Khi vừa ra khỏi thành phố và dừng lại ở trạm kiểm soát thì có hai người – một thượng úy và một trung úy – xin đi nhờ xe anh ta. Chúng đều mặc áo khoác ngoài; viên thượng úy khoảng bốn mươi tuổi, thân hình mập khỏe có bộ râu thưa thớt... đội mũ lưỡi trai bộ binh. Tên trung úy trẻ hơn nhiều, nhưng Gusev không nhớ kỹ lắm hình dáng anh ta.

- Họ có mang hành lý gì không? - Alekhin hỏi nhanh.

- Có, theo như cậu ta nhớ lại thì, hai tên này có mang một chiếc va-li đã cũ và khoác túi dết chiến lợi phẩm, nắp màu nâu... Chúng nói tiếng Nga sành sỏi và, theo giọng phát âm thì viên thượng úy có vẻ là người Ukraine. Cậu ta đồng ý cho đi và chúng leo lên ngồi hàng ghế sau lưng. Lúc đi qua làng Ozera, tên thượng úy đề nghị dừng lại chốc lát theo như hắn nói để đi tiểu. Chỗ này không có người qua lại, hai bên đường là rừng. Gusev dừng xe lại và định châm thuốc hút, – chúng đã mời cậu ta từ trước, – nhưng ngay lúc đó cậu ta bị một vật cứng giáng mạnh vào đầu ngất lịm đi, sau đó xảy tiếp chuyện gì, cậu ta không nhớ được nữa... Lúc đó cậu ta đang ngồi sau tay lái, nhưng vết đánh ở trên tai trái.

- Kẻ đánh là người thuận tay trái...

- Đúng, cú đánh này do kẻ thuận tay trái hoặc có thể là do một kẻ thuận cả hai tay như nhau đánh. Điều này chưa hẳn chắc chắn lắm. Lúc tỉnh lại, cậu ta thấy mình nằm trong bụi rậm và xa xa có tiếng xe vọng tới. Cậu ta cố bò ra đường cái rồi ngất lịm và người ta đã tìm thấy ở đấy. Thế tức là, bọn chúng, sau khi đánh ngất đã kéo cậu ta vào bụi rậm đấy, và sợ bị chú ý nên đã không dám bắn và đã dùng dao đâm hai nhát sau lưng. Chúng nhằm vào tim, nhưng có lẽ do vội nên không đúng, rồi bỏ chạy ra xe. Và chính vì vậy nên Gusev đã thoát chết... Chúng cướp chứng minh thư quân nhân, giày công lệnh và tiền rúp. Có điều đáng chú ý là, chúng lấy của cậu ta hộp đựng thuốc lá tự làm bằng nhôm, nhưng lại không lấy chiếc đồng hồ tay đáng tiền hơn. Chúng lấy gần bốn mươi viên đạn từ hộp đạn tiểu liên treo trong xe...

- Chúng nó mặc áo choàng vậy sao cậu ta lại biết được cấp bậc của chúng?

- Cậu ấy thấy cầu vai trên áo sĩ quan của tên thượng úy, khi hắn bước lên xe, áo choàng không gài cúc ngực hở ra. Cậu ấy nhớ là trông thấy rõ quân hàm ba sao và còn thấy cả phù hiệu pháo binh.

- Thế ngộ như bốn sao thì sao?

- Cậu ta nhớ kỹ là ba sao và quân hàm pháo binh. Màu sắc đường viền quân hiệu cậu ta không thấy rõ, nhưng cậu ta vẫn khẳng định là phù hiệu pháo binh. Có thể đây là cảm giác hoàn toàn do linh tính thôi. Khi lên xe, tên thượng úy gọi tên trẻ hơn: Lên xe đi, trung úy. Trong xe chúng không nói chuyện gì với nhau và nói gì thì cậu ta cũng không để ý... Cậu ta khẳng định rằng, vóc dáng chúng cao, nhưng tôi cho rằng, đây cũng là cảm giác chủ quan thôi, vì cậu ta vốn dáng thấp nên có cảm giác ai cũng cao lớn, nhưng theo miêu tả thì tôi cho rằng, chúng chỉ vào loại tầm thước thôi. Cậu ta nói còn nhớ mặt cả hai tên, nhưng tả lại kỹ càng thì không được. Cậu ta nói trông giống những sĩ quan bình thường!.. Tại sao tôi lại muốn kể tỉ mỉ như vậy? Anh hiểu không ?.. – Polyakov rút trong phong bì lớn ra hai bức ảnh và đặt trước mặt Alekhin. - Đây là vết bánh chiếc xe “Dodge” bị cướp... Còn đây – vết bánh xe do các anh phát hiện được ở trong rừng gần Stolbtsy....

Ngắm nhìn những bức ảnh, Alekhin vừa đưa tay rút một điếu trong bao thuốc lá “Biển trắng” để trên bàn.

- Có vẻ... hoàn toàn giống nhau, - Alekhin nói và rít một hơi thuốc để giấu vẻ hồi hộp.

- Đúng thế, các đặc điểm đều trùng nhau, thí dụ, vết nứt ở lốp xe sau bên phải... giờ đây chúng ta hầu như có thể xác định rõ được rằng những tên lạ mặt định giết Gusev để cướp chiếc “Dodge” chính là những tên các anh đang truy lùng điện đài của chúng. Sau khi cướp được xe, chúng đã phóng đến Stolbtsy, – Polyakov vừa nói vừa chỉ vào bản đồ, – lẩn vào rừng và đánh điện lên không trung. Hôm ấy đúng vào ngày mồng bảy tháng tám – đúng ngày ta bắt được sóng đầu tiên. Cả ngày tháng, giờ và địa điểm phát sóng đều khớp, trùng nhau. Sau đó, khi đã chạy về Zabolotye, chúng đánh xe vào rừng và ngụy trang giấu đi, để có thể là, lúc cần thiết, chúng lại sử dụng lần nữa. Chiếc xe đã được tình cờ tìm thấy trong khu rừng rậm vắng vẻ – ấp trại gần nhất cũng cách đấy hai kilômét.

Tôi đã ra lệnh bố trí phục kích tại chỗ, mặc dầu ít tin tưởng chúng sẽ xuất hiện một lần nữa...

Polyakov nói nhỏ và thong thả đến nỗi, hình như ông cho rằng, ngày và đêm không phải chỉ có hai mươi bốn mà tới ba mươi sáu giờ. Vừa phân tích những tin tức thu lượm được, theo thói quen, ông vừa suy nghĩ và đặt ngược lại vấn đề đối với từng sự việc mà ông được biết và đòi hỏi người nghe cũng phải phân tích, phát biểu ý kiến suy nghĩ riêng của mình. Ông không thích cái kiểu cứ hùa theo ý kiến cấp trên mà không chịu suy nghĩ gì, vì nguyên tắc của ông là các cấp dưới cần phải được nói lên ý kiến của họ và nếu không đồng ý thì cứ việc tranh luận, chống lại hoặc bác bỏ một cách độc lập, thẳng thắn.

Trong ba năm làm việc với ông, Alekhin đã nắm rõ nghệ thuật thảo luận của ông, đã hiểu rõ giá trị và lợi ích của nó và biết rằng, giờ đây, trung tá đang chờ những ý kiến khác những phản ứng của anh, nhưng quả thực trường hợp hôm nay, anh hơi bí, vì chưa có cơ sở gì xác đáng để tranh luận cả.

- Thế tức là sau khi cướp được xe, chúng đã đến Stolbtsy... vừa nhìn bản đồ, Alekhin vừa nói, chặng đường gần hai trăm kilômét...

Nếu như chỉ để đánh điện không thôi thì việc gì chúng phải chạy một chặng đường xa như vậy... Sao chúng lại quay về phía tây, đúng ngay khu vực ấy...

Cậu đã nắm bắt được ý nghĩa rồi đấy à? – Polyakov sôi nổi hẳn lên.

- Tôi mới đoán thôi... có thể điện đài đặt gắn đâu đó ở vùng Stolbtsy, hoặc cũng có thể chúng có cơ sở liên lạc ở đấy... Thật quý giá, nếu như ta có được bản dịch hai bức điện mới bắt được gần đây... Còn điện đài, có thể, chúng đã mang tới một nơi nào đó không xa khu rừng Shilovychi và cũng có thể, chúng giấu ngay trong rừng ấy...

- Tôi cũng nghĩ vậy! Đây là một chi tiết rất thực tiễn: vì chiếc xẻng con trong xe đã bị lấy mất.

- Để đào hầm bí mật chăng?

- Gần như thế! - Polyakov mỉm cười hài lòng với những ý kiến của Alekhin cũng hợp với suy nghĩ của ông. - Chiếc xẻng lớn, chiếc rìu con vẫn còn trong xe, các dụng cụ khác cũng vậy, chỉ mất chiếc xẻng con thôi. Trước khi đi công tác một ngày, Gusev đã nhận ở kho, còn mới. Cậu ấy còn khắc lên cán hai chữ đầu họ và tên N và G, tức là Nikolai Gusev, để các cậu lái xe khác khỏi phải cằn nhằn... Khi xem xét chỗ giấu chiếc “Dodge”, không tìm thấy xẻng, mặc dầu người ta không có ý tìm riêng nó. Việc chiếc xẻng này bị mất, mãi về sau tôi mới biết. Có lẽ, để xác định giả thuyết về hầm bí mật nào đó, ta phải tổ chức lùng soát khu rừng một lần nữa.

- Khu rừng không phải là vấn đề lớn. Thế nhưng tìm một cái hầm bí mật nhỏ trong khu rừng như Shilovychi, thì lại là việc khó đấy! - Alekhin nói, vẻ không vui lắm. - Nó cũng chả dễ gì hơn việc xác định vị trí hoạt động của đài bí mật.

- Đúng, ở đây cần phải suy nghĩ kỹ hơn, - Polyakov tán thành. - Việc tìm hầm bí mật, anh hãy nghĩ xem, cũng là một nửa vấn đề cần giải quyết. Hiện giờ tôi chưa có ý kiến gì rõ rệt lắm, nhưng ngay hôm nay, tôi đề nghị anh một vấn đề cụ thể gì đó... - Polyakov hứa vậy. - Còn bây giờ, anh Pavel Vasilyevich ạ, chúng ta bàn về Nikolaev và Sentsov... Tôi tán thành ý kiến nghi ngờ của anh. Dù là đáng buồn, nhưng nó cũng giống như đi cày trên sa mạc vậy. Không ít những chi tiết mâu thuẫn... Một bên thì hoạt động dưới dạng đổi chác, thu mua, còn một bên thì... thí dụ như, chúng làm sao có được hàng chục thùng dầu hỏa? Chúng cần gì nhiều gia súc thế? Khó hiểu lắm... Hoàn toàn khó hiểu! Trong khi đó lại có một chữ nhưng nặng nề đè lên những ý kiến nghi ngờ và mâu thuẫn đó...

Polyakov rút từ trong một phong bì bé ra hai túi bằng chất xen-lô-pan nhàu nát rồi đưa cho Alekhin xem.

- Đây là mấy cái túi ở chiếc “Dodge”.

Cầm hai túi nhỏ xem xét, Alekhin xát mạnh lòng bàn tay vào túi và thấy nong nóng – anh đưa lên ngửi và ghé sát đèn rồi rút hai cái túi mà anh nhặt được ở nhà bà Grolinskaya ra so với nhau.

Tất cả đều trùng nhau – nhãn hàng, ngày tháng sản xuất và số hiệu đợt ra xưởng, – Polyakov nói tiếp. – Cả Gusev và các sĩ quan khác trong đoàn xe đều chưa bao giờ thấy loại túi đựng mỡ này, thậm chí họ cũng không biết được, đây là túi gì. Hơn thế nữa, trước khi đi công tác, cậu ta đã lau rửa xe sạch sẽ. Vậy rõ ràng chỉ có hai tên sĩ quan giả dạng kia, những tên định giết Gusev, cướp xe, những tên đang bị chúng ta truy lùng – vất lại thôi.

- Thế tức là một tên trong bọn thuận tay trái, còn tên già hơn kia, căn cứ theo giọng nói có thể là người Ukraine. Alekhin cười. - Trong thực tế cứ hai mươi người có một người thuận tay trái, còn trong bộ đội thì cứ sáu người – có một người gốc Ukraine.

- Đúng vậy, nói thẳng ra, không phải là nhiều, – Polyakov tán thành. Ông gập bản đồ lại, bỏ hai túi bằng giấy bóng vào phong bì, cho vào xà cột, rồi hỏi thêm: thế bà Grolinskaya có phát hiện ra giọng Ukraine của Nikolaev không?

- Không. Tôi có hỏi về giọng nói của cả hai. Bà ta khẳng định Nikolaev vẻ như người Siberia.

- Về hình dáng bên ngoài của Nikolaev và Sentsov nói chung, có những nét giống những kẻ mà chúng ta cần tìm... những nét chung đều gắn giống như: một đứa lớn tuổi và mập mạp, đứa thứ hai trẻ hơn, cao và lù đù hơn...

- Và những người mà Vasyukov trông thấy cũng có những nét giống như vậy.

- Vâng, cả hai sĩ quan này, về nhiều điểm, có những nét giống với những tên mà chúng ta đang truy lùng. Tất nhiên là cũng có những điểm khác nhau rõ rệt mặc dầu chỉ là chi tiết... chẳng hạn như cấp bậc, mũ, đồ dùng cá nhân, ria mép tất cả những cái đó thì dễ hóa trang lắm... còn cái chính là bản chất... – Polyakov nói, vẻ trầm ngâm, thì lại quá dồi dào như những điều ta đã thấy – đó là tư cách hành động và công việc cụ thể... – ông bỗng nhìn đồng hồ và đứng bật dậy. – Còn cậu, xin lỗi, có lẽ không thể ngủ tiếp được nữa đâu... Chúng ta cùng đến Cục xem, có thể, ở đấy có tin gì mới chăng.