- Chúng ta đã đến nơi rồi, – Alekhin dừng chân, nói. - Tuyệt chứ, hả?

Trước mặt họ, mở ra một khu rừng lớn thưa cây, chan hòa ánh nắng; viền theo bìa rừng là một hàng cây bạch dương còn non, thân thẳng tắp. Một con đường nhỏ rậm cỏ chạy xuyên qua chính giữa khu rừng thưa. Những cây sồi mới lớn, xanh tươi mơn mởn, rụt rè nhô lên khỏi đám cỏ ngưu bàng cao ngọn. Ngay gần trung tâm, phía bên phải con đường, kéo dài những bụi cây dẻ mọc ken dày thành từng khóm ba “cù lao nhỏ” một.

Xa xa phía trước, cách chừng hai kilômét, ở bên kia con đường đất lớn chạy xuyên tách dãy núi ra làm hai phần, có một dải rừng, nơi đây, Alekhin nhận ra bãi đất sét pha cát sạch quang. Có thể cho rằng chính tại đó, ở dải rừng ấy, đang ẩn giấu điện đài hoạt động bí mật!

Cái ô rừng đó, cách đây bốn ngày, Tamantsev đã xem xét kỹ. Anh đã đề nghị chọn khu rừng thưa, coi đó như một địa điểm hết sức thuận lợi cho việc phục kích. Hôm nay, sau khi quan sát, Alekhin nhận thấy không thể không đồng ý với đề nghị của Tamantsev được.

- Đẹp tuyệt! - Andrei suy nghĩ, vừa đưa mắt nhìn bao quát khu rừng thưa, ở hai bên ven mọc xen giữa các bụi gai, những cây bạch dương còn non gợi nên cái cảm giác vui nhộn, trẻ trung. Anh đang mê mải lùng sục mọi chỗ trong rừng. Tâm trí anh tập trung cả vào việc tìm kiếm các dấu vết và tang vật đến nỗi lúc này, sau câu nhận xét của Alekhin về cảnh đẹp, anh mới chú ý đến sắc hình thiên nhiên xung quanh mình.

- Đợi một chút nhé, - Alekhin nói và lẩn mình vào trong một bụi cây.

Và Andrei cuối cùng đã quyết định lên tiếng hỏi đại úy trợ lý:

- Thưa... đồng chí đại úy, đồng chí thử... lỗi cho, đồng chí đã ở Mátxcơva?

- Có, ở Mátxcơva. Thế thì sao? - Đại úy ngước nhìn nhanh Blinov, hỏi lại.

- Hình như... tôi đã gặp đồng chí ở đâu đó, - Andrei mỉm cười mừng rỡ. - Có lẽ là ở Mátxcơva thì phải. Nhưng chính thật ở đâu thì tôi không sao nhớ ra nữa!

- Mátxcơva rộng lớn lắm, - đại úy lạnh lùng nhận xét và lại nhìn Blinov lần nữa, nói chắc nịch: - Riêng cá nhân tôi mới gặp đồng chí lần đầu tiên thôi!

- Có thể, đồng chí giống một người... - Andrei bối rối, khe khẽ nói.

- Mỗi người chúng ta đều giống một người nào đó, - đại úy nói, giọng lạnh nhạt và nghiêm nghị, rồi quay người bỏ đi.

Andrei bẽ bàng thầm tự rủa mình. Thế mới đáng thân mày! Đừng có dính vào mọi người... Biết cái gì sẽ đến với mày... không được dính vào nữa!

Có tiếng người nói nhỏ vẳng ra từ sau bụi cây: Alekhin đang nói chuyện với một ai đó. Một lát sau đã thấy Alekhin xuất hiện, Andrei nhìn anh, chờ đợi, nhưng bộ mặt gầy gò và bất động của anh, như thường lệ, chẳng biểu lộ ra điều gì.

Alekhin đứng giữa hàng cây, ngay ở phía rìa khu rừng thưa, ra hiệu cho đại úy trợ lý và Blinov đi theo mình, rồi sải những bước dài đều đặn thẳng tiến theo con đường trước mặt.

- Một trăm mười, đúng... – Alekhin dừng bước nói, khi họ tới ngang gốc cây mục, đối diện với bụi cây dẻ không to lắm, một lần nữa anh lại đo khoảng cách. – Còn tới đây, – anh chỉ tay về phía trước, – một trăm bốn mươi bảy... Chính tại đây, chúng ta sẽ đón chúng... Tất nhiên nếu chúng đi về phía chúng ta...

- Nhưng ngộ chúng không đến? – Đại úy trợ lý châm chọc hỏi.

- Điều đó cũng có thể xảy ra... Dĩ nhiên, trong việc này chẳng có sự bảo đảm nào cả... Chúng ta hãy hy vọng... Đứng cẩn thận, đừng làm nhàu nát cỏ, kẻo để lại dấu vết, – Alekhin nhắc Blinov.

Câu nhận xét có ý khiển trách đó cũng là để nói, với cùng một mức độ, với cả đại úy trợ lý, nhưng một lát sau, Alekhin mới quay nhìn anh ta.

- Trong thời gian kiểm tra, chúng ta hãy ở vị trí so le với nhau: người này ở phía bên và hơi lùi về đằng sau người kia... Ví dụ, ở đó là đồng chí, còn ở đây là tôi... Hoặc giả ngược lại, – Alekhin lanh lẹ chuyển chỗ và đã đứng cách sau vai bên phải đại úy một mét. - Ngoài ra, người đằng sau yểm hộ cho người đằng trước... Ở chỗ đồng chí... theo điều lệnh chỉ huy, cũng bố trí như vậy. Có điều, trong thành thị điều đó thường không được tuân hành, nhưng ở đây lại cần thiết... Đồng thời, các tay súng trong tổ phục kích sẽ yểm hộ cho chúng ta nữa, – Alekhin khoát tay chỉ các bụi cây dẻ. - Hãy tỏ ra thoải mái và vững tin... Trong trường hợp kẻ bị kiểm tra không chịu phục tùng hoặc có tình trạng khẩn trương, gay go, đòi hỏi một sự... sẵn sàng chiến đấu cao nhất, – Alekhin nói, cố tránh cái danh từ “tính cảnh giác”. - Và phải giữ kín khẩu Walter ở trong túi quần này. Nhưng cũng được bắn khi cần thiết, chỉ được bắn vào tay hoặc chân thôi!.. Còn một điều kiện nhất thiết phải ghi nhớ: tuyệt đối không được đứng che lấp những tên bị kiểm tra trước tổ phục kích. Rõ chứ? Có thể các đồng chí có những câu cần hỏi, có gì không rõ nào? Cứ việc...

- Chúng ta sẽ ở đây tới mấy giờ?

- Tôi không biết nói thế nào được, vì chính tôi cũng không biết, – Alekhin thú nhận, vừa chăm chăm nhìn các bụi cây dẻ. - Nhưng có chuyện gì?

- Tôi nhất thiết phải trở về thành phố trước tám giờ, - đại úy trợ lý chậm rãi bày tỏ ý kiến.

- Trước tám giờ... Rõ... – Vừa suy nghĩ về một điều gì đó khác hẳn, Alekhin vừa kéo dài giọng, vẻ không dứt khoát, nói: - Xin vui lòng đứng ở đây một phút... Đi nào! - Alekhin bảo Blinov.

Tránh có dấu vết để lại, Alekhin đi vòng một vòng lớn rồi chỉ cho Andrei chỗ nấp trong một bụi cây dẻ; còn Tamantsev thì phải phục ở một nơi cách chỗ của Andrei quá về bên tay trái khoảng chừng mười bước chân.

Và thế là, rải rác đây đó, theo cùng một chiếu nằm ngang, đã có những đài quan sát bí mật, hoàn toàn không thể bị phát hiện, chỉ để hở một kẽ nhỏ hẹp độ bằng chiếc lá cây và có nơi rộng ra một chút, hướng về phía con đường đất.

- Vừa đúng theo tầm người cậu đấy, - Alekhin kiễng gót chân lên, nói. - Nhìn đại úy cậu thấy thế nào?

- Bình thường... Từ đầu đến đ...ùi ạ.

- Đặt chân rộng bằng hai bả vai. Và chủ yếu là cậu đừng có dận mạnh quá đấy!

Sau đó, bọn họ cùng với đại úy trợ lý quay hướng đầu rìa khu rừng thưa và Alekhin rẽ qua một bụi cây dẻ, rồi dẫn cả đội đi vào một bãi cỏ nhỏ. Một bụi gai lớn ngăn cách hẳn bãi cỏ này với khu rừng thưa như thể đánh dấu.

Trên tấm áo bạt vừa dùng làm lều vải khi cần thiết, trải rộng ra dưới bóng mấy cây bạch dương, Tamantsev đang ngủ say li bì, tiếng ngáy vang đều đều. Phía bên, một bộ điện đài đặt trên một gốc cây lớn bị đốn cụt. (Andrei cũng đã biết đôi chút công việc điện đài, đã gọi được ám hiệu: “Phương bắc”.) Ngồi gần điện đài là một chuẩn úy có bộ tóc xoăn tít, óng ả. Cũng tại chỗ đó, trên một chiếc áo mưa, nằm lăn lóc mấy vỏ chai, một cái ba lô căng phồng và một chiếc mũ lưỡi trai đã cũ. Cứ trông màu sắc dải vải quần quanh chiếc mũ lưỡi trai đó cũng đủ biết chuẩn úy vốn là lính biên phòng, thuộc các đơn vị bảo vệ hậu phương của mặt trận.

- Đó là phương tiện liên lạc vô tuyến điện cá biệt của chúng tôi, – Alekhin bông đùa, giải thích thêm với đại úy.

Nhìn thấy đại úy bận bộ quần áo trịnh trọng như khi dự lễ duyệt binh cùng với vẻ mặt trang nghiêm, lạnh lùng, oai vệ, chuẩn úy hiệu thính viên đứng bật dậy, ưỡn thẳng người cứng đờ trước đại úy, anh không kịp bỏ cả đôi ống nghe ra khỏi tai nữa.

- Ngồi xuống... - Alekhin khoát tay nói, rồi quay lại đề nghị với đại úy: - Chúng ta ăn đôi chút gì chứ. Bây giờ chính là lúc bồi bổ lại sức khỏe đây.

- Cảm ơn đồng chí. Tôi không muốn ăn, – đại úy từ chối, mặc dầu buổi sáng chỉ mới lót dạ chút đỉnh, và nhịn cho đến tận bây giờ; anh vốn không thích và đặc biệt trong trường hợp này anh lại càng không muốn mang ơn, phiền hà một ai.

- Sao lại không muốn ăn?.. Đồng chí đã ăn bữa trưa đâu... - Alekhin vừa cởi nắp ba lô vừa nói. - Hoàn toàn đầy đủ thực phẩm kia mà. Cũng xin nói luôn thể khẩu phần đây dùng cho năm người, nghĩa là trong đó có cả đồng chí nữa đấy!

- Đồng chí đã nhập tôi vào số quân lương của đơn vị mình rồi sao?.. - Đại úy trợ lý nhếch mép cười. - Nực cười thật! Có lẽ đồng chí cũng đã ghi cả tên tôi vào biên chế của mình nữa chắc? Thôi xin cảm ơn, tôi không muốn thế chút nào đâu!

Đương nhiên là vẫn có thể thay đổi được tình huống, vì rằng, họ đã nhận xuất ăn cho anh, nhưng đã chót nói ra là không muốn ăn, thì, với cái khái tính riêng cố hữu của mình, anh không thể chấp nhận đề nghị của Alekhin được nữa.

Alekhin lôi từ trong ba lô ra rồi đặt xuống tấm áo mưa hai cái bánh mì tròn lớn, mấy hộp vừa thịt bò, vừa thịt lợn, mấy gói bánh bích quy và đường viên. Một phút sau, Alekhin và chuẩn úy hiệu thính viên đã cùng nhau ăn uống rất ngon lành. Andrei thì chỉ cắn miếng bích quy và lại buồn rầu nhớ đến cốc ca-cao sáng nay mà anh đã không kịp uống lấy một ngụm. Đại úy trợ lý lánh xa ra một nơi, chắp hai tay sau lưng – đó là điệu bộ, là thói quen ưa thích nhất của anh, – đi dạo dưới bóng mấy cây bạch dương, dọc theo đường rìa bãi cỏ nhỏ.

- Đồng chí đại úy, - Alekhin lên tiếng, - thật chẳng hay đâu... bất tiện quá. Không ra kiểu người Nga với nhau! Người thì ăn, kẻ lại nhìn. Tại sao lại bất tiện?.. Đồng chí chẳng đã mời tôi rồi... Nhưng nếu như tôi, xin lỗi nhé, không muốn!..

- Có lẽ đồng chí uống một chút gì chăng? - Alekhin nhắc ngay một cái bình lên. - Nước suối chính cống! Nó mát lạnh và có hương vị tuyệt diệu lắm! Loại này ở thành phố đồng chí chưa nếm thử đâu.

- Cám ơn, – đại úy trợ lý vẫn một mực từ chối.

Ăn uống xong, Alekhin ngà ngà say. Anh khoan khoái nằm duỗi dài người ra trên tấm áo mưa trải gần ngay bộ điện đài. Bây giờ đây, khi mọi việc đặt dưới quyền anh đã được thực hiện và việc phục kích cũng đã chuẩn bị xong, anh mới cảm thấy mệt nhọc ghê gớm, hơn thế nữa – một sự tàn phá hủy hoại, dường như con người anh có bao nhiêu sức lực thì đã bị ép vắt, bị dốc ra hết tất cả rồi! Và lập tức những ý nghĩ đau đớn, nặng nề về đứa con gái, về nhà cửa, về đời sống và lao động của anh suốt cả mười năm ròng rã trước chiến tranh, đã bị xóa bỏ uổng phí đi cũng chỉ vì mọi sự phi lý, ngốc nghếch đến man dại, vì cái cảnh đưa cho người ta xay toàn loại lúa mì hảo hạng, xâm chiếm tâm hồn anh!

“Phải, nó làm mòn các khớp xương và gặm nhấm trái tim...” Tất cả những cái đó thật khủng khiếp, nhưng bây giờ đây ta không thể làm gì khác được. Và cũng không nên nghĩ tới chuyện đó nữa, – anh tự nhủ mình. - Hãy quên đi tất cả! Ta cần có sức, vậy phải chợp mắt ngủ đi một chút!...

Trong hai ngày vừa qua anh chỉ ngủ tất cả có mấy giờ và lúc này lại càng cảm thấy rõ điều đó một cách không cưỡng được. Nhưng trước khi chợp mắt...

- Đồng chí đại úy, – Alekhin nói với đại úy trợ lý, – đừng đứng tại chỗ. Ai mà biết còn phải ở đây bao lâu... Tôi đề nghị, – Alekhin chỉ tay vào tấm áo mưa, - hãy ngả lưng cùng với tôi... Hoặc nếu đồng chí không muốn nằm, thì ngồi xuống... Andrei, cậu thu xếp cho đại úy. Lấy tờ báo phủ lên gốc cây đốn ấy.

Alekhin hiểu rõ tâm trạng Blinov và thấy rằng, nhất thiết cần phải làm cho anh ta bận bịu công việc nên đã đề nghị:

- Nếu cậu không định nghỉ ngơi thì hãy đến vị trí của mình ở tổ phục kích mà làm quen dần với công việc, hãy luyện tập chịu đựng. Chú ý một điều: không được làm nát cỏ và để lại dấu vết đấy!

Sau đó, anh cho chuẩn úy hiệu thính viên là nhận được báo cáo như thế nào thì phải lập tức đánh thức anh dậy ngay. Anh học theo phương pháp của Tamantsev, để cho các bắp thịt trong cơ thể chùng mềm ra và bằng sức mạnh của ý chí tự ép buộc mình phải ngừng hết mọi hình thức hoạt động. Điều đó quả đã thành công, song vất vả, nhưng ngay lúc đó anh đã phải bật nhổm ngay người lên khi vừa nghe thấy giọng nói rành rọt của chuẩn úy:

- Báo cáo đồng chí đại úy!.. Đồng chí đại úy... số một truyền đi: một nghìn bảy trăm... số một nhắc lại với mọi người: một nghìn bảy trăm...

“Số một”, theo bảng quy ước là ban tham mưu của đội tác chiến. Và cái tin báo đó có nghĩa là chiến dịch sẽ bắt đầu vào mười bảy giờ ngày hôm nay. Sau một giờ thì những đội quân chuyên càn quét sẽ có mặt tại khu rừng thưa này, và tổ phục kích của anh sẽ không còn cần thiết nữa. Mà nó, cũng như tâm tổ phục kích khác, có thể trở nên không còn tác dụng sớm hơn nữa là đằng khác: vào đúng cái lúc các phân đội đã bao vây chặt cả khu rừng...

Như vậy có nghĩa là trung tướng và Polyakov đã không hoãn được chiến dịch lại hai mươi bốn tiếng. Đồng chí thứ trưởng Bộ dân ủy quốc phòng, có tính cách của người vùng Caucasus ấy, đã tỏ ra là có lý. Những người ở thủ đô hầu như bao giờ cũng nói đúng: họ nắm được chắc tình hình mà các địa phương không thể biết được... Ông thứ trưởng sôi nổi reo lên: “Không phải ở đây thêm ngày mai nữa đâu!”

“Chẳng vui thú gì... Ồ, không được thế – mình không được tưởng tượng tồi tệ đi!.. Nhưng tất cả những gì tùy thuộc quyền mình thì mình đã làm trọn rồi và có thể... mình phải ngủ một giấc đi đã!.. Hãy mềm người ra và chợp mắt đi nào. – Alekhin tự nhủ thầm. – Mình đang buồn ngủ, mi mắt đã trĩu nặng rồi, hãy quên hết, mềm người ra và ngủ đi. Phải... mình có nhiệm vụ phải ngủ...”