Không khí trước cơn dông trở nên oi nóng, khó chịu. Mọi người vội vã trở về nhà. Đường phố vắng hẳn và yên tĩnh, và toàn thành phố dường như nén lòng chờ đợi một cái gì đó.

Chế độ phòng không ban đêm được thi hành nghiêm chỉnh: không một ánh lửa, không một vệt đèn nào lộ ra ngoài. Bóng đêm bao phủ dày đặc đến nỗi, ngoài những bóng đen lờ mờ của các ngôi nhà cao ra, người ta khó mà nhận ra những gì chỉ cách trước mặt mình ít bước. Andrei đi qua cầu rồi bò nhẹ nhàng và nấp sau bụi cây cách cửa hàng rào khoảng hai mươi mét.

Lát sau, khi anh đã yên chí với nơi quan sát thuận tiện này, thì từ trong nhà có một bóng người đi ra sau khu vườn con và mặc dầu Andrei đã cố căng mắt ra nhìn, nhưng vẫn không thể thấy rõ được là ai.

Bỗng từ trong nhà, một con mèo khá to đi ra, lững thững tới chỗ bụi cây, nơi Andrei đang nấp. Con vật đứng sững lại khi gặp người và dương đôi mắt tròn xanh biếc nhìn con người xa lạ đó đến hơn một phút rồi ngoáy đuôi, lững thững vào nhà. “Chà, hắn đã trinh sát xong và về báo cáo đây, Andrei vui vẻ thầm nghĩ. Cũng may không phải là con chó!”

Gió nhẹ nhàng lay động cành lá rồi lại lặng ngay. Mấy phút sau những giọt mưa nặng hạt, thưa thớt rơi lách tách trên cỏ, trên lá cây và lộp bộp trên áo khoác của Andrei. Andrei khoác lại áo mưa cho kín, nhưng ngắn quá nên chẳng mấy chốc quần anh đã bị ướt.

Mưa to dần, những tia chớp lóe lên, vạch những đường ngoằn ngoèo sáng rực phía chân trời xa xa.

Mưa, sấm chớp bỗng xối xả trút xuống mạnh hơn và có vẻ giận dữ chứ không phải đùa giỡn nữa.

Bầu trời đen kịt, không gian tối sầm, thỉnh thoảng lại lóe lên những ánh chớp chói chang và tiếng sấm gầm oai vệ làm rung chuyển cả mặt đất. Mưa xối xả, ào ào như có ai từ trên trời sao đang dốc thùng nước khổng lồ dội xuống mặt đất oi nồng mấy lâu nay. Áo khoác vải bạt đã thấm nước, lát sau người Andrei cũng ướt đầm đìa, nước lên cả vào áo lót và không hiểu bằng cách nào, nước chảy cả vào trong ủng. Cái nóng nực ban ngày không còn vương lại hơi hướng gì nữa. Toàn thân ớn lạnh.

Andrei không chịu được nữa, anh cảm thấy lạnh hơn và run lẩy bẩy. “Trong bất cứ điều kiện nào cũng không được lơ là và không thể để cho mình bị hẫng lần nữa”. Andrei tự động viên mình và anh bỗng nhớ lại một trường hợp tương tự đã xảy ra với Tamantsev ở Smolensk.

Dạo ấy là mùa đông sau ngày thành phố được giải phóng. Một tổ trinh sát bí mật đang đặt trạm quan sát gần ngôi nhà, vì theo các nguồn tin cho biết thì trong đó có một căn phòng bí mật của bọn tình báo Đức. Khi đến thay phiên trực, Tamantsev đã chọn một chỗ mà anh cho là thuận tiện hơn cả – một nhà xí bỏ hoang ở cuối sân. Đến gần sáng anh bò vào phía trong và người anh thay dùng tấm gỗ che cửa lại cho anh như trước.

Trời rét tới hai mươi độ dưới không. Rét quá, Tamantsev tìm cách vận động cho ấm người. Anh chạy tại chỗ và anh thấy ấm hơn, nhưng không ngờ cái nhà xí cũ kỹ, làm bằng gỗ này bắt đầu kêu cót két, đu đưa chực đổ. Ngoài sân người vẫn không ngớt đi lại.

Để cho khỏi bị phát hiện, Tamantsev đành đứng im chịu rét mười giờ liền. Tin tức về căn phòng bí mật nào đó không được xác định và anh đã mỉm cười nhớ lại cuộc phiêu lưu, mặc dù đêm quan sát đó đã mang lại cho anh một kết quả đáng buồn: chân anh bị tê cóng đến nỗi sau đó phải nằm quân y mất gần hai tháng và suýt nữa phải cưa mất bàn chân.

Thỉnh thoảng mưa hơi tạm ngừng rồi sau đó lại trút xuống tàn nhẫn hơn. Chớp liên hồi lóe lên và ngay trên đầu, những tiếng sấm inh tai gầm thét kéo dài như một tràng cười của người khổng lồ man rợ.

Andrei có cảm giác như cơn phẫn nộ của thiên nhiên sẽ không bao giờ chấm dứt. Nhưng vào khoảng mười giờ tối, cơn giông tố đột nhiên ngừng hẳn, bất ngờ như nó ập đến lúc ban đầu. Cơn giông chuyển xuống phía Nam, tuy vậy, bầu trời vẫn đùng đục, không một ánh sao. Những hạt mưa thưa thớt vẫn không ngừng rơi. Phía xa xa, chớp vẫn lóe lên đủ soi sáng trong chốc lát bóng ngôi nhà và vườn cây để rồi sau đó lại chìm ngập trong màn đêm dày đặc.

Lúc có ánh chớp lóe lên, Andrei bỗng nhìn thấy một bóng người trùm áo mưa vải bạt đang lúi húi đi trong mưa nhẹ hạt rồi lại nhòa trong đêm. Khi ánh chớp thứ hai soi rõ bóng người đã gần hơn, Andrei liền nhận ra đó là Alekhin. Anh đã đến đây và đang đi tìm Andrei.

Phải làm sao ra hiệu cho anh ấy biết mình ở đâu. Andrei chỉ biết được hiệu mật gọi nhau trong rừng còn mật hiệu gọi nhau ở đây thì anh chưa rõ ra sao. Anh im lặng nhìn người đại úy chỉ huy của mình mò mẫm, tìm kiếm như vậy đến mười phút và chờ khi anh đến gần, mới ra hiệu gọi lại.

- Thế nào, chúng vẫn đang ở trong nhà đấy chứ? - Alekhin hỏi ngay câu đầu tiên như vậy.

- V... vâng... - Cố nén khỏi run lập cập vì quá lạnh, Andrei trả lời lắp bắp, chưa có ai ra khỏi nhà cả.

- Tốt lắm... Thế thì được, Alekhin vừa nói, vừa thở dài nhẹ nhõm, tay vuốt vuốt nước ở áo mưa rồi ngồi xuống đất tướt ngay cạnh Andrei. Chiếc kim đồng hồ dạ quang chỉ mười giờ kém mười lăm. Chả lẽ cứ nằm lì ở đây cho đến sáng, run rẩy trên mặt cỏ ướt sũng này hay sao? Andrei thầm nghĩ, băn khoăn, hoài nghi về quyết định bí mật theo dõi ngôi nhà này trong bóng đêm như vậy.

Thời gian có vẻ thờ ơ và hết sức chậm chạp trôi qua; Andrei có cảm giác như kim đồng hồ đã ngừng chạy, chốc chốc anh lại ghé tai nghe những tiếng tích tắc đều đều vẫn nhỏ nhẹ vọng vào tai, rồi lại ngước nhìn bầu trời sâu, đen sẫm: “Thế đấy, - anh rầu rĩ thầm nghĩ, - chúng nó đang ngủ ngon lành, còn mình thì chết cóng ở đây!”

Alekhin vẫn nằm im lặng, cách anh độ một mét. Qua ánh chớp, Andrei thấy rõ nét mặt anh có đôi gò má cao, anh đội một chiếc mũ trùm đầu xuống đến tận mắt.

Andrei có vẻ không chịu đựng được nữa, cất tiếng run run vì lạnh, ngập ngừng sẽ hỏi:

- Đồng... đồng chí đại... đại úy.

Alekhin quay sang, thì thào hỏi: - Gì thế?

- Đồng... đồng chí cho... cho rằng chúng nó sẽ đi ra chăng?

- Mình nghĩ rằng, cứ phải tiếp tục quan sát.

Nghe đại úy nói vậy, Andrei thầm nghĩ trách mình là đã ngớ ngẩn đưa ra câu hỏi vừa rồi.

- Nhưng ban đêm đã có lệnh cấm đi lại trên đường phố cơ mà, - Andrei vẫn còn thăm dò.

- Thế tối qua cậu cũng đi lùng sục như vậy có ai giữ cậu lại không? Đêm nay lại mưa thế này thì càng dễ lẩn hơn... Cậu vận động cho ấm người lên! - Đại úy nói vẻ thông cảm. - Nhưng đừng làm ồn đấy.

Andrei nằm im một lát rồi trở mình, bỏ áo mưa ra vận động cho nhanh chân tay, nhưng cũng chả thấy ấm hơn.

- Im lặng! - Alekhin khẽ nắm lấy vai Andrei.

Trong nhà bỗng lóe lên ánh đèn vàng nhạt rồi một lát lại tắt ngay. Qua ánh chớp mờ nhạt và mưa thưa thớt, trong nháy mắt đó, đại úy đã phát hiện ra hai bóng người trên sân – có ai đó đã ra khỏi nhà.

Alekhin khẽ bóp tay Andrei. Cả hai người căng mắt nhìn trong bóng đêm dày đặc, nhưng quá ba bước, họ chả thấy gì được. Qua tiếng mưa rơi tí tách, họ thoáng nghe tiếng bước chân đi và tiếng nói chuyện rì rầm không rõ: có người nào đó đang đi ra cửa hàng rào – Alekhin bóp chặt tay Andrei làm cho Andrei cảm thấy đau tay; tiếng bước chân đã gần hơn.

- Kịp đấy. Đến ga chỉ độ một giờ thôi. - Họ nghe rõ giọng đàn ông khẽ nói.

- Nếu không thì tôi sẽ đi tàu hàng vậy, – một giọng khác đáp lại, giọng lơ lớ như người Ba-lan.

Tiếng cửa kêu cót két.

- Chúc may mắn.

- Tạm biệt.

Qua khoảnh khắc, cơn chớp nguồn từ chân trời loé sáng, hai người cùng kịp nhìn thấy một bóng đen quay vào nhà và một bóng khác đi ra đường. Đó là một người lùn tịt, khoác chiếc áo mưa vải bạt và đội mũ lưỡi trai to đen, tay cầm gậy, người đó vừa đi vừa kéo cổ áo mưa lên.

- Bám sát hắn. - Alekhin nói thầm vào tai Andrei. Từ đây đến ga đừng động gì đến hắn. Chờ khi hắn đã lên tàu thì phải kiểm tra giấy tờ xem. Phải báo cáo với chỉ huy khu ga và nói rằng tôi yêu cầu đồng chí ấy giúp đỡ việc kiểm tra... Phải kiểm tra toàn toa chứ không phải mình hắn đâu, hiểu chưa?.. Dù thế nào chăng nữa phải tìm cách nhanh chóng xác minh lý lịch hắn! Nhưng tất nhiên là đừng làm huyên náo lên đấy. Hắn ta có lẽ là người Ba-lan và hình như là nhân viên đường sắt. Hãy cẩn thận đấy! Đi đi!

Andrei đứng dậy, gửi áo mưa lại cho Alekhin rồi thận trọng đi theo bóng kẻ lạ mặt. Anh đi mò mẫm, run lên vì rét, bộ quần áo ướt sũng dính sát vào người, nước trong ủng kêu ì ọp. Mỗi lần có ánh chớp loé lên, anh vội cúi khom người lại, gần như sát đất và nhìn phóng lên phía trước dõi theo bóng người mặc áo mưa, đang lầm lũi đi trước độ năm mươi mét.

Andrei bỗng nghe tiếng chân bước loạng choạng, có lẽ người đó bị vấp hoặc sa vào ổ gà đầy nước trên đường, nghe hắn ta làu bàu gì đó bằng tiếng Ba-lan; sau đó một lát, anh lại nghe tiếng bước chân xa dần...

Andrei rảo bước đuổi theo, nhưng ngay đấy anh lại bị hẫng, hai tay chới với giơ cao, mất thăng bằng và ngã xuống một rãnh nước. Gò má và mu mắt phải va mạnh vào bờ rãnh, mặt bị một nắm bùn bắn vào. Anh nguyền rủa cái đêm vất vả này và vừa làu bàu vừa vội rửa mặt và dùng tay áo lau mặt.

Mưa đã tạnh hẳn, xa xa phía trước vang lên tiếng còi tàu, và chỉ có thể.

Không nghe tiếng bước chân phía trước nữa.

Andrei dừng lại giây lát, lắng nghe và vội chạy phóng lên, vẻ lo lắng hồi hộp.

Một mảng trời quang đãng, hửng sáng. Bóng các dãy nhà hai bên đường phố hiện rõ. Bỗng anh nghe thấy từ phía trước, hơi chệch về bên phải, có tiếng bước chân lạo xạo trên đất ướt vọng lại. Nó quay lại! Andrei thầm nghĩ và rảo bước đi về phía góc phố, rẽ sang phải, nơi đang có tiếng chân người bước đi, cứ như vậy anh theo tới năm phút, cò đi nhẹ nhàng giữ đúng khoảng cách và hai lần dừng lại, nghe ngóng tiếng cát lạo xạo dưới chân kẻ đi trước để định hướng.

Một ánh chớp lóe lên bất chợt và – thật kỳ lạ, – lạy Chúa! Andrei đã nhận ra dáng người đi trước, cao cao khoác áo va rơi. Chả kịp suy nghĩ gì hơn anh chạy lao lên đuổi theo.

- Ra ga đi đường nào? - Andrei hỏi như thét lên.

- Đi thẳng, – tiếng trả lời – gần như ngay cạnh và, thật quả hoàn toàn bất ngờ đối với anh – đó là giọng đàn bà. “Phụ nữ!” Anh thoáng nghĩ.

- Bà... bà là ai? - Andrei lắp bắp hỏi và vì bà ta không trả lời nên anh đã hỏi lại:

- Sao lại đi ra phố vào ban... đêm?

- Thế tại sao ông cũng đi như vậy?

- Tôi có quyền! Tôi là sĩ quan.

- Còn tôi là chuẩn úy! – Bà ta đã đột nhiên bấm đèn pin vào mặt Andrei. Anh thoáng thấy tay phải bà ta lăm lăm khẩu súng lục.

- Nom anh thật kinh khủng! - Bà ta hốt hoảng. - Xin mời đi lên trước đi!

- Đi đâu? Sao... sao lại phải lên trước.

- Tôi không chịu được cái kiểu ban đêm lại có người lạ lẵng nhưngẵng đi theo sau lưng! Ông đi trước đi! Nhanh lên, – bà ta nói như ra lệnh, – tôi sẽ muộn tàu vì ông mất!..