Đã trôi qua không phải là mười, mà có lẽ là đến hơn mười phút, nhưng vẫn không thấy một ai xuất hiện tại khu rừng thưa cả. Tamantsev và Blinov im lặng và kiên nhẫn đứng yên tại vị trí của mình trong bụi rậm, người này cách người kia chừng bảy sải chân, đang tập trung lắng nghe từng tiếng động xung quanh mình.
Mặt trời hãy còn treo lơ lửng trên khu rừng, tỏa ánh sáng nóng bức. Và bầu không khí thẩm đượm hơi thơm bốc lên từ mặt đất ướt sũng nước mưa, đang chao đảo như một ảo ảnh đậm nét nhất. Gió đã bắt đầu ngừng thổi, mấy con dế nấp trong bụi cỏ kêu rít lên từng hồi dài không dứt. Và một lần nữa, mãi tít trên tầng mây cao lại vẳng xuống những tiếng sếu kêu như thay cho lời chào tạm biệt. Nhưng Tamantsev và Blinov vẫn không thể thu nhận được một tiếng động nào của bước chân người đi đến gần, mặc dầu cả hai đều gắng tập trung hết sức lắng nghe.
“Chẳng lẽ chúng ta cứ kéo dài mãi cái công việc hão huyền vô ích này?...” –Andrei buồn rầu suy nghĩ và ngay lúc đó trông thấy Tamantsev giơ cánh tay lên như báo trước điều gì; một lúc ngay sau đó chính Andrei cũng phân biệt được những giọng nói nhỏ đằng xa vẳng lại, phải hết sức lắng tai mới nghe thấy được.
Tamantsev đưa mắt nhìn đồng hồ để báo cáo, anh nhẹ nhàng lắc lư tay, hàm ý là: “Thôi, không cần phải tập trung dõi nghe nữa, rồi sờ ngay vào bao súng. Cả hai người đều rút súng ra: Andrei, khẩu “TT”, còn Tamantsev, khẩu “Nagan”, không có gì đáng ngại trong khi bắn trong những trường hợp như thế này Tamantsev ra dùng khẩu “Nagan” hơn bất kỳ kiểu súng nào khác. Nhân tiện cũng nói luôn là anh hầu như không bao giờ nói rút súng ra hoặc giật khẩu súng ngắn mà thường là nói lột trần nòng súng. Anh kéo bao khẩu “Nagan” thứ hai, trễ xuống bên đùi trái lên phía bụng, rồi cởi khuy bao súng.
Andrei khẽ gạt, không để phát ra tiếng động, nấc cò khẩu “TT” của mình từ bên an toàn sang bên sẵn sàng rồi đứng im trong tư thế chờ đợi.
Những giọng nói nhỏ nghe thấy rõ dần khi chân người càng đi đến gần. Nấp trong bụi cây nên cả Tamantsev lẫn Blinov đều không thể nhìn thấy rõ ai cả. Nhưng Alekhin, đứng cách họ khoảng chừng chín chục mét, có hàng cây to che khuất, đã nhận ra ba người mặc quân phục từ trong rừng rậm đi sang phía bên kia khu rừng thưa, và anh chăm chú đếm từng bước chân của ba kẻ lạ mặt đó.
Đợi cho họ đến vừa đúng quãng cách dự tính, Alekhin cùng với đại úy trợ lý liền rời chỗ nấp xuất hiện trên mặt đường. Nhìn thấy hai người, cả ba quân nhân đang đi ngược chiều với họ im bặt không nói chuyện nữa. Năm người cứ như vậy tiến sát lại gần, chăm chăm quan sát dò xét lẫn nhau.
Họ gặp nhau, thật chính xác như Alekhin phán đoán, ngay bên cái gốc cây gỗ mục, đối diện với những bụi cây mà Blinov và Tamantsev đang ẩn nấp trong đó. Và họ chào nhau. Đại úy trợ lý tay vẫn để bên mũ lưỡi trai đề nghị:
– Các đồng chí sĩ quan, tôi yêu cầu xuất trình giấy tờ! Đây là đội tuần tiễu của ban quân quản.
– Đồng chí cũng cho xem giấy ủy nhiệm quyền kiểm tra, – một trong ba người đó đề nghị; người đeo lon đại úy, đầu cạo trọc nhẵn thín, nói giọng bình thản, dường như cũng đã biết trước rằng, tại đây, trong khu rừng này, hắn sẽ bị người ta kiểm tra giấy tờ và đó chẳng qua chỉ là một thủ tục hình thức, khá khó chịu và hão huyền vô ích, nhưng không thể tránh được. – Đồng chí là ai?
Bên trái viên đại úy sát gần chỗ phục kích, là viên thượng úy cao lớn, rắn chắc, tuổi chừng ba mươi hoặc hơn một chút, còn phía bên phải là viên trung úy trẻ, cũng là một người khỏe mạnh, mập mạp, đôi vai to rộng. Cả ba đều bận quân phục mùa hè của sĩ quan (bộ quân phục của viên trung úy có mới hơn), đội mũ ca lô và đeo cầu vai bộ binh dã chiến, không có dấu hiệu binh chủng. Trên chiếc áo quân phục viên đại úy, ngay phía trên túi áo bên trái, đeo mấy cái cuống huân chương, còn phía trên túi áo bên phải là mấy cái băng gạch ghi công những lần bị thương tích.
Đại úy trợ lý rút trong túi áo cổ đứng của mình tờ giấy chứng nhận, giơ ra rồi vừa đưa bằng tay trái tờ giấy đó cho viên đại úy đầu cạo nhẵn thín, vừa tự giới thiệu, mấy ngón tay một lần nữa lại khẽ chạm vào chiếc mũ lưỡi trai:
– Trợ lý trưởng ban quân quản số 126, đại úy Anikushin... – Anikushin?... Anikushin!.. Chính là anh trai của Valka rồi! Chỉ mãi lúc này Andrei mới chợt nghĩ ra và anh lập tức nhớ lại đã được gặp đại úy ở nơi nào trước đây...
Dạo ấy đương là mùa xuân, trước chiến tranh không bao lâu. Một hôm, người bạn cùng lớp học, đồng thời vừa là bạn cánh hẩu của Andrei là Valka Anikushin, giơ tay chỉ một thanh niên vóc dáng khỏe đẹp, đang đi dạo cùng với một thiếu nữ dọc theo đại lộ Tverskoy và khoe: “Anh tớ đấy! Sắp tốt nghiệp nhạc viện! Một Chaliapin thứ hai! Một thiên tài tuyệt diệu đấy!...”
Tính nết Valka có nhược điểm là hay nói khoác, vì vậy, Andrei có phần ít tin vào lời nói của cậu ta. Mặc dầu như vậy, Andrei vẫn muốn được nhìn thật rõ cái con người được gọi là thiên tài tuyệt diệu ấy. Andrei với Valka bám theo sau anh của Valka, nhưng chàng thanh niên này tình cờ quay đầu lại đã trông thấy hai cậu nhóc đang lằng nhằng bám gót mình. Có lẽ anh của Valka nghi ngờ Andrei và Valka định giở trò chơi khăm mình, nên đã vòng tay ra phía sau lưng cô bạn gái, giờ một quả đấm đầy ngụ ý hăm dọa, đến nỗi đôi bạn nhóc phải rút lui ngay lập tức.
Sau đó, ở tại nhà Valka, dường như để chứng minh cho những lời nói của mình, Valka đã đem ra một cái tráp, lấy ở trong đó và bày ngay trước mắt Andrei những mẩu tin cất trong các tờ báo hàng ngày. Trong các bài viết ngắn này, nói về những ca sĩ tài năng, nhất là sinh viên của Nhạc viện – những nghệ sĩ danh tiếng như Nezhdanova và Kozlovsky đã dùng những lời lẽ tán dương tốt đẹp nhất để nói về Anikushin anh. Chẳng hạn, Nezhdanova đã gọi anh là niềm hy vọng của nghệ thuật ca hát Nga.
Andrei nhớ lại người bạn cũ Valka, một con người hiếu động, luôn luôn động tay động chân không hề biết mệt mỏi, cứ y như đã được tiếp thêm sức bằng lên dây cót ấy. Valka không còn nữa. Anh đã cùng chết cháy với xe tăng của mình cách đây một năm ở gần Orel. Và ngay trong phút chốc này, đại úy trợ lý không ngờ lại tìm được mối cảm tình mà Blinov vẫn ôm ấp trong lòng mình đối với người em ruột của anh...
Trong khi đó, viên đại úy đầu trọc rút chứng minh thư cá nhân và giấy công lệnh của mình và đưa cho Anikushin xem. Không một phút chậm trễ, hai viên sĩ quan kia cũng xuất trình chứng minh thư cá nhân tiếp sau ngay viên đại úy (rõ ràng viên đại úy này chính là kẻ chỉ huy của nhóm ba sĩ quan này). Alekhin cầm các giấy tờ của họ, mở ra rồi bắt đầu kiểm tra, trán nhăn lại, đôi môi khẽ mấp máy như những người ít học, dốt nát thường vẫn làm vậy mỗi khi vừa đọc vừa phải đánh vần từng chữ một.
Lúc đó, đằng sau các bụi cây, Tamantsev bắt được cái nhìn của Blinov, liền sờ vào cầu vai và giơ hai ngón tay lên cao – theo số lượng các ngôi sao nhỏ ở cầu vai. Điều đó có nghĩa là: “Cậu hãy tóm lấy viên trung úy. Andrei gật đầu đáp lại – tức là đã hiểu rồi. Thu nếp người áp sát vào để nhìn qua cái khe hẹp kéo dài theo chiều nằm ngang giữa đám lá cây dày, anh trông thấy rõ từ đầu tới chân cả ba tên đó và có thể tóm lấy bất kỳ tên nào trong bọn chúng.
Xem lướt qua các giấy tờ nhận từ tay viên đại úy đầu trọc xong, Anikushin chuyển tất cả lại cho Alekhin. Đến lượt mình, Alekhin đưa trả Anikushin giấy chứng minh cá nhân của một trong các sĩ quan, và cuộc kiểm tra cứ tiếp tục.
- Vilnius... Lida... và các vùng kề cận..., – Alekhin đọc to và dường như không hiểu, rời mắt khỏi tờ công lệnh, ngẩng đầu lên. – Thế ở trong rừng đồng chỉ... đang làm gì... với cái này?
- Chắc đồng chí cũng đoán được là chúng tôi không phải đang làm cái việc đi dạo tiêu khiển đâu, – viên đại úy mỉm cười nói.
- Chúng tôi không phán đoán, – Alekhin nói với vẻ mặt hết sức tự nhiên. - Vậy là đồng chí đang làm gì chứ?
- Đồng chí có thể đọc thấy... Ở đây có nói rõ tất cả rồi, – viên đại úy chỉ ngón tay vào tờ công lệnh.
Alekhin lại chăm chú nhìn vào tờ giấy.
- Đơn vị của đồng chí hiện đang ở đâu? - Alekhin, vừa ngáp dài và đưa lòng bàn tay che miệng tỏ vẻ quan tâm hỏi.
- Thưa đại úy, đồng chí phải nhận thấy rằng, rừng không phải là nơi chốn phù hợp lắm với các loại chuyện trò như vậy đâu. Và tôi thiết nghĩ...
- Vì sao?.. Alekhin ngạc nhiên. - Cảnh giác... tất nhiên, phải có...
- Nhưng chúng tôi là sĩ quan của ban quân y, có nghĩa là theo điều lệnh chúng tôi phải... mà ở đây ngoài chúng ta ra, đồng chí biết đấy, không có ai hết. – Như muốn tỏ vẻ tin chắc là đúng như vậy thật, Alekhin đưa nhìn khắp phía xung quanh mình. - Còn có ai có thể nghe thấy được nữa chứ?
- Thế ở quân y viện đồng chí nằm trong bộ phận của ai? - Anikushin bất thần hỏi viên đại úy, mặc dầu lúc đó anh đang xem giấy tờ của viên sĩ quan kia.
- Tức là thế nào, trong bộ phận của ai cơ? – Viên đại úy không hiểu. – Trong phòng nào?
- Phòng giải phẫu số ba. Do thiếu tá Lozovsky... Thế đồng chí có biết y viện đó không?
– Cũng biết đôi chút.
– Hiện nay nó ở Lida, – viên đại úy nói thêm. Anikushin gật đầu tán đồng.
– Đồng chí từ đâu tới? - Alekhin tiếp tục hỏi.
– Từ Kamenka tới, – viên đại úy đáp.
– Đi đâu?
– Bây giờ... đi Shilovychi.
– Rồi đến đâu nữa?
– Đến Lida.
Các câu trả lời mấy câu hỏi cuối cùng này không mâu thuẫn với hướng đi của những kẻ đang bị kiểm tra và đều nói ra một cách hết sức trôi chảy, mạch lạc.
Việc họ không muốn lộ địa điểm đóng quân của đơn vị là điều hoàn toàn có thể hiểu được và không gây nên mối hồ nghi nào, đứng về khách quan mà nói.
Vừa bặm môi với vẻ chăm chú, Alekhin vừa tiếp tục đọc các giấy tờ cầm trong tay.
Tờ công lệnh cấp ngày 11 tháng tám cho đại úy Elatomtsev (“...và có hai sĩ quan nữa cùng đi”) không có gì có thể chê trách được. Trong cái câu đối chiếu tương ứng với từng chữ được sắp xếp thành một nội dung nhỏ: “(cấp bậc, tên họ và những chữ đấu tên người được phái đi công tác)”, sau tiếng “cấp bậc” đáng lẽ phải là dấu phảy thì lại là một dấu chấm, in trong giấy công lệnh đó còn thấy có những dấu hiệu đặc biệt khác nữa.
Trong cột chữ “Nơi đến công tác” có ghi: “các thành phố Vilnius, Lida và các vùng kề cận”; trong cột “mục đích công tác” thấy viết một dòng như loại chữ đúc, ý tứ mập mờ: “Hoàn thành nhiệm vụ của bộ chỉ huy”. “Thời hạn: từ ngày 11 đến hết ngày 20 tháng tám”. Ở mặt sau tờ công lệnh thấy có những dấu thị thực của các Ban quân quản ở Vilnius và Lida.
Thái độ của các viên sĩ quan đó tỏ ra bình thản và tất nhiên trên nét mặt họ cũng không thấy lộ vẻ căng thẳng nào cả. Và tất cả các giấy tờ trọng yếu của họ – không riêng những giấy công lệnh, mà còn cả những giấy chứng minh cá nhân nữa – đều là những loại giấy tờ hoàn hảo, phù hợp hoàn toàn đầy đủ với tình hình thực tế.
