Khó mà tin được, sau bao tháng xa cách giờ lại trở về nơi đây mà Pavlovsky lại định không gặp bà con hoặc bạn bè thân thích nào cả. Nhưng hắn sẽ gặp ai?

Bố hắn ta, theo lời dân địa phương cho biết, hắn rất yêu quý, hiện đang trong tù, ngôi nhà đã bị niêm phong và nhìn từ xa cũng biết chả có ai ở cả. Cũng cần phải dự đoán thêm, có thể Pavlovsky sẽ cố gắng nhờ qua một người nào đó để biết rõ số phận của bố hắn (người gắn gũi nhất mà hắn có thể nhờ và được là bà cô ruột của hắn, Zofia Basiada). Theo như tôi được biết, Basiada là người đàn bà ngoan đạo, không có cảm tình với bọn Đức, là bọn đã cấm cầu kinh bằng tiếng Ba-lan và đã đối xử tàn tệ không những chỉ với những tín đồ bình thường mà còn cả với các cha cố người Ba-lan. Chứng cớ là ở chỗ, bà ta, vừa giả câm giả điếc, không chịu vào quốc tịch Đức như anh ruột và cháu bà ta đã làm và việc đó được khá nhiều điều lợi. Bà ta rất yêu người anh duy nhất của mình, nhưng đối với đứa cháu thì, theo như tôi biết, không hay lắm.

Vừa suy nghĩ về tất cả những điều tôi biết về gia đình Pavlovsky, Svirid, về họ hàng thân thích của họ, và trong hai đối tượng: Zofia và Yulia, tôi dần dần nghiêng sang phía Yulia.

Sự ước đoán nảy ra khi tôi được biết rõ Yulia là ai, khi đọc mẩu thư bí mật giấu trong chiếc bánh nướng ở trụ sở ban an ninh. Tại sao người đàn bà ấy đã khéo nhắc cho một kẻ đang ngồi tù là con gái của cô gái cố nông của lão ta, vẫn mạnh khỏe?

Ý nghĩa có tính chất ước đoán và giả định đó lại càng được củng cố thêm khi tôi đọc được dòng chữ sau một bức ảnh của Pavlovsky, mà Svirid đã đưa cho tôi: “Anh Kazik - Tặng em gái thân yêu. Và ở dưới ghi: 1943”. Chữ ký đã bị tẩy xóa.

Đối với Pavlovsky thì trong nhà Svirid ai là em gái thân yêu? Bức ảnh đã rơi vào tay Svirid như thế nào? Một điều hiển nhiên là bức ảnh đó chính là của Kazimir tặng Yulia. Và rõ ràng là một tháng rưỡi trước đây, sau khi Yulia vội ra đi thì bức ảnh đó cùng với đồ dùng khác của cô ta đã rơi vào tay Svirid. Ai đã xóa chữ ký và xóa bao giờ? Có thể là Yulia đã xóa trước khi bộ đội ta đến, và cũng có thể là Svirid. Điều đáng chú ý là khi tôi đòi ông ta phải đưa tấm ảnh Pavlovsky thì ông ta đã lặng lẽ đi về ngôi nhà gỗ, lách mình vào gian kho và rõ ràng, ông ta đã lấy tấm ảnh giấu trong đó ra.

Thật quý biết bao nếu ai cho tôi biết được sự thật về mối quan hệ của Pavlovsky và Yulia, và biết rõ thêm, bố em bé gái kia là ai.

Nhân tiện tôi cũng cần nói thêm, cái tên Elsa ở vùng này ít có người gọi lắm, và như tôi được biết, theo hồ sơ nghiên cứu, thì mẹ Jozef Pavlovsky là bà nội Kazimir cũng mang tên đó. Suy luận của tôi về tư cách làm bố của Pavlovsky có vẻ là đáng tin cậy, nhưng chưa đủ. Để kiểm tra suy luận này, trước khi Tamantsev đến, tôi đã điều tra về ngày sinh của em bé.

Ngày sinh được đăng ký ở xã trưởng Kamenka là 30 tháng chạp 1942. Trong cột tên bố, dĩ nhiên là chỉ có một nét gạch chéo, người làm chứng trong bản khai sinh là bà Bronislava Svirid.

Ngày sinh đó, quả là đáng tiếc, không đúng với ước đoán của tôi, mà trái lại. Thường vẫn có những trường hợp như thế này, chứng cớ không có mà chỉ có suy luận, chứng minh hoặc bác bỏ những suy luận đó, thực tế đều không được, nhưng công việc lại đòi hỏi phải quyết định ngay. Không được để phạm sai lầm, còn người để xin ý kiến xác minh thì lại không có ai cả.

Thật ra thì tôi vẫn có một lý do ngược với trường hợp về Zofia Basiada: Pavlovsky được thả dù xuống vào khoảng cuối tháng bảy hoặc đầu tháng tám và trong thời gian đó tới nay, hắn có thể gặp cô hẳn không phải là một lần. Còn Yulia vừa xuất hiện cách đây mới hai hôm thôi.

Tôi cũng không loại trừ giả thuyết là chúng nó cho Pavlovsky về đây không phải là chỉ do tình cảm họ hàng. Ở đây có thể có sự kết hợp giữa công việc riêng với công việc chung và có lẽ cái về sau là cần thiết hơn.

Khu rừng Shilovychi hiển nhiên là một vùng lý tưởng để các điện đài bí mật hoạt động, để cất giấu vũ khí, để xây dựng những nơi ẩn náu và để bí mật nhận tiếp tế từ máy bay thả xuống. Pavlovsky nhất định biết rõ vùng này, biết rõ từng con đường mòn, các đường ngang lối tắt; và dĩ nhiên hắn hoạt động ở đây sẽ dễ dàng, thuận tiện hơn là ở một vùng khác, không quen thuộc. Còn chúng ta phải để ý đến một điều, không kém phần quan trọng, để bắt hắn: hắn là một tên dày dạn kinh nghiệm trong hoạt động biệt kích và có thể xuất hiện vụng trộm tại đây vào những lúc hoàng hôn, có lợi hơn vào ban đêm.

Tamantsev, cứ im lặng nghe những điều tôi nói và đề nghị của tôi về chọn đối tượng quan sát, thỉnh thoảng nói vài câu và lúc tôi hỏi ý kiến thì anh ta thở dài và nhướn đôi:

- Hay quá!..

Điều đó, theo như tôi hiểu thì có nghĩa là: “Những ý kiến đề nghị của anh tôi sẽ không phân tích làm gì và tôi có thể bác bỏ. Nhưng tôi sẽ không nói một lời nào và sẽ không tranh luận làm gì để có thể làm cho hai cậu này Fomchenko và Luzhnov – hiểu lầm chúng ta”.

Tôi đã phân tích đúng thái độ của anh: lúc chia tay tôi ở bụi cây gần nhà Pavlovsky, anh đã nói điều mà anh vẫn hay nói trong những trường hợp không hoàn toàn tin lắm vào kết quả.

- Biết sao được, công việc của chúng ta nhỏ bé quá... Và hình như để an ủi tôi, anh vừa đi vừa nói với theo:

- Chúng nó đến thì sẽ không thoát được đâu.

Những suy nghĩ của tôi lại hướng về Lida. Rõ ràng Pavlovsky cũng là “kẻ sinh nhai” của chúng tôi và việc bắt nó cũng là trách nhiệm của chúng tôi. Tuy vậy, trong tay chúng tôi lại không có một tin tức nào về việc hắn tham dự vào hoạt động của nhóm điện đài bí mật mà chúng tôi đang truy lùng. Còn nhiệm vụ chính của chúng tôi, mục đích chủ yếu và mọi cố gắng của chúng tôi – vì nó mà không một phút nào tôi được quên – là lùng cho ra điện đài có mật hiệu gọi KAO.