Mười ba năm trước đây, lúc còn là sinh viên khoa cây ăn quả, bản sưu tập về các giống dưa chuột của anh được coi là bản sưu tập khá nhất trong công tác nghiên cứu của sinh viên. Mười ba năm trước đây, anh biết rất rõ (và có lẽ đến ngày hôm nay dường như cũng chưa quên) các đặc điểm và tính chất từng loại dưa chuột, nhưng lần này anh không thể xác định được những quả dưa chuột do Tamantsev nhặt được ở khu rừng thưa là loại gì.

Sáng sớm anh đã ra chợ, đến khu bán quả, ở đây la liệt dưa chuột đựng trong thùng gỗ, bao tải, rọ xách, tất cả đều một loại dưa Dolzhik, là loại dưa vùng phía tây nước Nga.

Hai quả dưa chuột do Tamanxép tìm được đều khác với loại dưa này đôi chút về hình dáng và mẫu sắc nhạt hơn.

Tại trụ sở công an thành phố, người ta giới thiệu Alekhin đến gặp một người trồng vườn nổi tiếng, vốn người địa phương đây và đã từng là cựu sĩ quan quân đội Nga cũ, cụ Ivan Semenovich Shorokhov.

Khoảng năm phút sau, Alekhin đã tìm thấy ngôi nhà của cụ và dừng xe ở góc đường.

Trong đường phố này ai cũng biết Shorokhov nên không cần phải hỏi rõ địa chỉ cũng có thể tìm được. Khu vườn của cụ nổi bật hẳn lên giữa các khu vườn khác với nhiều loại cây quả khác nhau. Chủ nhà mà Alekhin đã nhận ra từ xa là một ông già vóc nhỏ nhắn, tóc bạc phơ. Ông đang bào cái gì đó trên chiếc bàn mộc đặt dưới mái che phụ.

- Cụ là cụ Ivan Semenovich phải không ạ?

- Vâng, Ivan Semenovich là tôi đây! - ông cụ vui vẻ đáp lại.

- Tôi được biết cụ là một chuyên gia về trồng cây ăn quả, - Alekhin mỉm cười, lễ phép. - Muốn xin ý kiến cụ về một vài loài dưa chuột.

- Để nhắm à? - ông già hỏi đùa. - Đâu phải. - Alekhin đặt lên bàn năm quả dưa chuột trong đó có hai quả đã bị cắt hai miếng ở cuống. Ông già xem qua và lanh lẹn chia ra làm hai loại.

- "Dolzhik", "Trakai", "Dolzhik", "Dolzhik và quả này là loại "Trakai".

- Cũng là giống ở đây?

- “Dolzhik” là giống vùng này, còn “Trakai” ở tận Vilnius, gần vùng ven biển Baltic... xuất xứ ở huyện Trakai... Ở đây người ta không trồng loại này.

- Đúng thế chứ cụ?

- Đúng thế. Chính xác đấy!

- Thế cụ phân biệt chúng theo màu sắc, hình thù hay là theo kinh nghiệm?...

- Đúng thế đấy. Thế ông là ai? - Nhà trồng vườn à? - ông già vui vẻ hỏi.

- Nghiệp dư thôi, cụ ạ, - Alekhin cười đáp và vừa chỉ vào mấy quả dưa vừa hỏi. - Cụ có thể xác định là chúng được hái từ bao giờ không?

- Mấy quả loại “Dolzhik” này hái hôm qua, và có thể là sáng nay. Chúng còn tươi lắm. Anh vừa mua ngoài chợ phải không?... Còn hai quả “Trakai” này... - Ông già cầm lên ngắm nghía một lúc rồi khẳng định. - Tất cả đều còn phụ thuộc vào điều kiện bảo quản nữa... hai quả này thì ít nhất là ba ngày đêm rồi nếu như không phải là bốn. Nhưng anh cần điều này để làm gì?

- Cảm ơn cụ, cụ Ivan Semenovich ạ. Alekhin nhặt mấy quả dưa chuột bỏ vào túi và nói đùa: - Có lẽ phải nuôi loại "Dolzhik" thôi...

Trong căn phòng làm việc, vàng rực ánh nắng ban mai, ngoài thiếu tá trưởng ban an ninh thành phố ra còn có một trung úy có nước da rám nắng, tóc để dài.

- Anh đang cần tìm hiểu lão Pavlovsky, - thiếu tá nói và xoè một mẫu giày đưa cho Alekhin. - Đây, mẫu giày này chúng tôi phát hiện được trong ruột chiếc bánh ngọt mà họ định chuyển cho lão già trong phòng giam.

- Ai?

- Em gái lão ta... Đây, lời dịch từ tiếng Ba-lan đây.

Alekhin cầm lấy mẫu giày xem qua, rồi lại cầm mẫu giấy ghi tiếng Nga, đọc nhanh:

“Józef!

Cầu chúa phù hộ cho anh. Hôm qua Yulia về. Con gái vẫn khỏe. Chúng em đang cầu nguyện cho anh.

Em gái anh - Zofia."

- Yulia là ai? - Alekhin hỏi.

- Tạm thời chúng tôi chưa biết rõ... - Thiếu tá trả lời và ra lệnh cho trung úy. - Anh hãy điều tra rồi báo cáo ngay cho tôi. Nhanh lên đấy.

Trung úy cầm cả hai mẫu giày bỏ vào cặp rồi đi ra.

- Đồng chí cho biết, nếu như đi từ phía Shilovychi về Kamenka thì cái trại ấp đầu tiên mà ta gặp phía tay trái là của ai vậy?

- Từ Shilovychi về Kamenka trại ấp đầu tiên bên trái... - thiếu tá vừa suy nghĩ vừa lẩm bẩm và ông hất đầu hỏi luôn trung úy cũng vừa bước vào phòng... - Này, chúng mình hình như đã đến nhà này và được ông ta cho uống rượu thì phải?

- Ông Okulich, trung úy nói, và vừa nhìn Alekhin vừa hỏi tiếp: - Đồng chí cần gì về ông ta?

- Ông này đã liên hệ với du kích, - thiếu tá nói, mở cặp lấy tờ giấy gì đó rồi hạ lệnh cho trung úy: - Anh hãy báo cáo với đại úy tất cả những gì anh nắm được về ông ta...