BÁO CÁO
“Gửi Tổng cục trưởng Tổng cục bộ đội bảo vệ hậu cứ Hồng quân.
❀ ❀ ❀
[1] Bắt đầu từ phần này và các phần sau, những con dấu có chữ ký chỉ tính chất mật của các tài liệu lưu trữ, các quyết định của các nhân vật có trách nhiệm và những mệnh lệnh chỉ thị cũng như số thứ tự các tư liệu đều được lược bỏ.Trong các tài liệu dẫn ra trong cuốn truyện này, tôi xin thay đổi tên họ một số tướng tá và sĩ quan và số liệu binh đoàn.
Sao: gửi Cục trưởng Cục phản gián mặt trận “Smersh”[1].
13 tháng tám, 1944.
Tình hình tác chiến ở mặt trận và vùng phía sau mặt trận trong vòng năm mươi ngày đêm kể từ lúc bắt đầu tấn công (tính đến hết ngày 11 tháng tám) được thể hiện qua những nét chính sau đây:
– các cuộc tấn công của quân ta đã giành thắng lợi, nhưng chưa nối được thành các chiến tuyến liên hoàn. Đã giải phóng toàn bộ lãnh thổ Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Xô-viết Belarus và phần lớn lãnh thổ Latvia đã trên ba năm ròng sống dưới ách chiếm đóng của bọn Đức;
– đánh tan các khối tập đoàn quân Trung tâm gồm gần 50 sư đoàn;
– trong các vùng mới giải phóng còn đầy rẫy các nhóm gián điệp và tổ chức không bộ của quân thù, bọn tay sai của chúng, bọn phỉ và bọn phản bội Tổ quốc mà phần lớn bọn chúng, để tránh sự trừng phạt, đã tập hợp nhau lại một cách không hợp pháp, liên kết với bọn phỉ hiện đang lẩn trốn trong rừng và các ấp trại;
– rải rác trong các vùng sau mặt trận có hàng trăm nhóm binh lính và sĩ quan địch;
– rải rác trong vùng giải phóng còn có nhiều tổ chức theo chủ nghĩa dân tộc bị một khác nhau có vũ trang; nhiều nhóm hoạt động như thổ phỉ;
– bọn địch đang cố dò xét chỉ huy sở và nơi tập trung quân đội ta, dò đoán ý đồ bộ chỉ huy Xô-viết để khẳng định xem các đòn tiếp theo sau này sẽ nhằm vào đâu và với lực lượng nào.
Các sự việc tiếp theo:
– phát hiện nhiều khu rừng rậm dùng làm nơi ẩn náu rất tốt cho bọn phỉ, các nhóm tàn quân địch và những tên đang lẩn trốn không chịu động binh;
Một số lớn vũ khí còn lại trên chiến trường chưa thu hết được là nguồn cung cấp vũ khí rất tốt cho các phần tử thù địch;
- Các ủy ban Xô-viết và cơ quan của chính quyền Xô-viết mới khôi phục lại hoạt động rất yếu và chưa đủ người bổ sung, nhất là ở cơ sở;
- Các đường giao thông của mặt trận khá dài và rất nhiều các xí nghiệp và các công trình công cộng cần phải được bảo vệ một cách cẩn thận;
- Các đơn vị trên mặt trận đều thiếu quân số. Điều này sẽ gây khó khăn khi giao nhiệm vụ và phối hợp khi tiến hành các chiến dịch tiễu trừ các nhóm vũ trang trong khu vực hậu cứ.
Các nhóm tàn binh Đức
Nói chung, các nhóm sĩ quan và binh lính địch bị đánh tan từ nửa tháng bảy về trước đều hành động theo một mục tiêu chung là: bí mật hoặc liều lĩnh mở những cuộc tập kích qua các vùng quân ta kiểm soát, chạy về phía tây để bắt liên lạc với các đơn vị của chúng. Nhưng từ 15 đến 20 tháng bảy vừa qua, bộ chỉ huy quân Đức đã nhiều lần đánh điện hạ lệnh cho tất cả các nhóm tàn binh này không được vượt qua chiến tuyến nữa, mà trái lại, phải nằm lại trong vùng hậu cứ của quân ta để làm nhiệm vụ tình báo, thăm dò, phát hiện việc chuyển quân, tình hình các đơn vị Hồng quân, và chuyển về bằng điện đài cho bộ chỉ huy Đức. Để làm được việc này, chúng đã lợi dụng những nơi ẩn náu tự nhiên, bí mật quan sát các hoạt động vận chuyển đường sắt, đường bộ, số lượng xe pháo của ta và cá biệt có lúc tổ chức bắt cóc các quân nhân – đặc biệt là sĩ quan – để khai thác tình hình rồi sau đó thủ tiêu luôn.
Các tổ chức bí mật và đơn vị của các nhóm theo chủ nghĩa dân tộc
❀ ❀ ❀
[1] Smersh – tên viết tắt của các cơ quan phản gián quân đội Liên xô trong những năm 1943-1945, có nghĩa là tiêu diệt bọn gián điệp. Tên gọi đấy đủ của nó là: Tổng cục phản gián “Smersh” của Bộ dân ủy quốc phòng Liên xô. Cơ quan này chịu sự chỉ huy trực tiếp của Tổng tư lệnh tối cao, Bộ trưởng Bộ dân ủy quốc phòng Liên xô – I. V. Stalin. (Chú thích của tác giả.)
1. Theo những số liệu mà chúng tôi hiện có, hiện nay trong khu vực hậu cứ chúng ta đang có các tổ chức bí mật sau đây của “chính phủ” Ba Lan lưu vong ở Luân Đôn hoạt động: “Lực lượng vũ trang nhân dân”, “Quân đội Krajowa”[1] và nhóm "Không khuất phục" vừa thành lập cách đây mấy tuần và – trên lãnh thổ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Xô-viết Latvia, tại vùng thành phố Vilnius có các đơn vị của “Delegation Zhondu”.
Hạt nhân của các tổ chức vũ trang hoạt động bí mật kể ở trên là bọn sĩ quan và hạ sĩ quan dự bị Ba Lan, các phần tử địa chủ – tư sản và một bộ phận trí thức.
Tên tướng Sosnkowski hiện ở Luân Đôn chỉ huy tất cả các tổ chức này, qua các đại diện của lão ta ở Ba Lan là: tướng “Bur” (bá tước Tadeusz Komorowski), các tên đại tá “Grzegorz” (Pelczynski) và “Nil” (Fieldorf).
Như đã được xác định, trung tâm Luân Đôn đã ra chỉ thị cho các tổ chức bí mật Ba Lan tiến hành các hoạt động ráo riết phá hoại trong vùng hậu phương Hồng quân. Để thực hiện chỉ thị này, chúng đã được lệnh duy trì nhiều đơn vị vũ trang bất hợp pháp, vũ khí và các đài thu – phát tin. Tháng sáu vừa qua tên đại tá Fieldorf đã đến vùng Vilna và Novogrudok, thị sát tại chỗ và ra các mệnh lệnh cụ thể, sau khi Hồng quân đến: a) phá hoại ngầm các biện pháp của chính quyền quân sự và dân sự, b) phá hoại các đường giao thông mặt trận và thực hiện các cuộc khủng bố đối với quân nhân, những người lãnh đạo chính quyền địa phương và những người tích cực trong dân chúng, c) thu thập và chuyển các tin tức tình báo cho tướng “Bur” – tức là Kemerovo và chuyển thẳng về Luân Đôn các tin tức về Hồng quân và tình hình ở hậu phương của nó.
Trong bức vô tuyến điện báo bắt được và dịch mã trong ngày 28 tháng bảy vừa qua, trung tâm Luân Đôn chỉ thị cho các tổ chức bí mật không được công nhận Ủy ban giải phóng dân tộc Ba Lan vừa thành lập ở Lublin và phá hoại các hoạt động của nó, đặc biệt là phá hoại việc huy động thanh niên vào quân đội giải phóng Ba Lan. Bức điện này cũng lưu ý phải tích cực tiến hành các hoạt động tình báo quân sự trong vùng hậu phương bộ đội Xô-Viết đang hoạt động và, để thực hiện mục đích đó, chúng hạ lệnh phải thường xuyên theo dõi hoạt động của tất cả các tuyến đường sắt.
Các đội khủng bố và phá hoại lớn nhất là: “Chó Sói” (vùng rừng hoang Rudnitskaya Pushcha), “Rat” (vùng thành phố Vilnius) và “Ragner” (gần 300 tên) ở vùng thành phố Lida đều hoạt động rất mạnh.
2. Tại các vùng mới giải phóng ở nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Xô Viết Latvia có các nhóm phỉ được vũ trang của bọn theo chủ nghĩa dân tộc hoạt động lén lút trong các rừng núi và khu dân cư. Bọn chúng tự xưng là quân du kích Latvia, gọi tắt là bọn “LLA”.
Cơ sở chính của các phe phái bí mật này là bọn “đeo băng trắng” và phần tử tay sai trung thành của bọn Đức khác, bọn sĩ quan và hạ sĩ quan quân đội tư sản Latvia cũ, bọn địa chủ, phú nông và các phần tử thù địch khác của chính quyền Xô Viết. Điều khiển hoạt động của các đội này là Ủy ban mặt trận dân tộc Latvia được thành lập theo sáng kiến của bộ chỉ huy Đức và các cơ quan tình báo của chúng.
Căn cứ theo lời khai của bọn tù binh “LLA” thì, ngoài những cuộc khủng bố dã man đối với các quân nhân và cán bộ chính quyền địa phương, bọn phản động này còn có nhiệm vụ tiến hành tình báo ở hậu phương và các tuyến giao thông của Hồng quân và chuyển ngay những tin tức thu thập được. Để thực hiện những việc này, nhiều nhóm phỉ và biệt kích đã được trang bị đài thu phát sóng ngắn, các bản mật mã và số mở khóa mật mã Đức.
Những hoạt động thù địch nổi nhất thời gian gần đây (tính từ ngày 1 đến hết ngày 10 tháng tám) diễn ra như sau:
Ở Vilnius và các vùng ngoại ô, đặc biệt là ban đêm, đã có 82 quân nhân Hồng quân bị giết và mất tích, trong đó có 7 sĩ quan. Cũng ở đây, chúng đã giết một thiếu tá của quân đội Ba Lan về nghỉ phép ngắn hạn để tìm gặp gia đình.
Ngày 2 tháng tám, chúng đã nổ mìn phá hủy trạm bơm nước ở ga Bastuny.
Hồi 04 giờ sáng mồng 2 tháng tám, một bọn lạ mặt đã ập tới làng Kalitans, tàn sát hết sức dã man gia đình ông Makarevich V. I., một cán bộ du kích hiện đang ở trong Hồng quân, giết chết vợ, con gái và đứa cháu mới sinh năm 1940.
Ngày 3 tháng tám, tại vùng Zhirmuna cách thành phố Lida 20 km về phía bắc, một nhóm phỉ của tên Vlasov đã đánh vào một xe quân sự, giết chết 5 chiến sĩ Hồng quân và làm bị thương nặng một đại tá và một thiếu tá.
Nửa đêm về sáng ngày 5 tháng tám, đoạn đường sắt giữa hai ga Neman và Novelnya bị đứt ba nơi.
Ngày 5 tháng tám, tại làng Turchela (30 km về phía nam Vilnius) chúng đã ném lựu đạn qua cửa sổ giết chết một đảng viên cộng sản, đại biểu Xô Viết xã.
Ngày 7 tháng tám, tại làng Voitovichi, một xe quân sự của quân đoàn 39 bị phục kích, 13 người bị chết, trong đó 11 người bị thiêu cháy trong xe. Hai người bị bọn phỉ bắt vào rừng, vũ khí, quân phục, chứng minh thư quân nhân đều bị tước.
Ngày 6 tháng tám, tại làng Radun, một trung sĩ quân đội Ba Lan ghé qua nghỉ tối đã bị mất tích.
Ngày 8 tháng tám, trên đường sắt Lida-Vilnius, một đoàn tàu quân sự chở vũ khí, đạn dược đã bị trật bánh.
Hồi 4.30 giờ, ngày 10 tháng tám, một nhóm phỉ của bọn theo chủ nghĩa dân tộc Latvia, không rõ số lượng là bao nhiêu, đã tấn công vào trụ sở công an ở gần địa điểm Siesiki, giết chết bốn cán bộ công an và giải thoát sáu tên phỉ đang bị giam ở đây.
Ngày 10 tháng tám, ở làng Soleshniki nhỏ, bọn khủng bố đã giết chủ tịch Xô Viết xã Vasilevsky và vợ cùng đứa con gái 13 tuổi định la lên để cứu bố.
Tổng cộng lại, trong vòng mười ngày đầu tháng tám, trong vùng hậu phương của mặt trận đã có tất cả 169 chiến sĩ và sĩ quan Hồng quân bị giết, bị bắt cóc và mất tích. Phần lớn những người bị giết đều bị tước hết vũ khí, lột quân phục, các chứng minh quân nhân và giấy tờ công vụ khác.
Cũng trong vòng 10 ngày qua đã có 13 cán bộ chính quyền địa phương bị giết, ba trụ sở Xô Viết xã bị đốt.
Chúng tôi đã phối hợp cùng với chỉ huy bộ đội thi hành nhiều biện pháp bảo vệ cần thiết để ngăn ngừa những vụ phá hoại, giết người. Tư lệnh quân đoàn đã hạ lệnh cho tất cả các sĩ quan cũng như chiến sĩ các đơn vị thuộc quân đoàn khi đi ra ngoài phạm vi đóng quân đều phải mang khí tự động và theo tốp ít nhất ba người. Cùng mệnh lệnh đó đã nghiêm cấm mọi sự vận chuyển ô-tô vào buổi tối và nhất là đêm khuya ở ngoài các khu dân cư. Trường hợp hết sức cần thiết thì phải có bảo vệ cẩn thận.
Từ 23 tháng bảy đến 11 tháng tám, bộ đội ta đã tiêu diệt 209 nhóm phỉ vũ trang (không kể những tên đi lẻ) và các nhóm tàn quân khác đang hoạt động trong vùng quân đoàn kiểm soát. Đã thu được: 22 đại bác, 356 trung liên, 3827 súng trường và tiểu liên, 190 ngựa, 46 điện đài, trong đó có 28 đài sóng ngắn.
Tư lệnh bộ đội bảo vệ hậu phương mặt trận thiếu tướng Lobov”.
❀ ❀ ❀
[1] AK (Armia Krajowa = Quân đội Krajowa) – tổ chức vũ trang bí mật của chính phủ lưu vong Ba Lan ở Luân Đôn, hoạt động trên lãnh thổ Ba Lan, miền Nam Latvia, các tỉnh phía Tây Ukraine và Belarus. Năm 1944-1945, thực hiện nhiệm vụ do trung tâm Luân Đôn giao, nhiều đội vũ trang AK đã tổ chức nhiều vụ phá hoại trong hậu phương quân đội Xô-viết; ám sát chiến sĩ và sĩ quan Hồng quân và các cán bộ chính quyền Xô-viết, tiến hành do thám, khủng bố dân thường. Thỉnh thoảng chúng còn cải trang là bộ đội Hồng quân. (Chú thích của tác giả.)
THƯ ĐIỆN[1]
“Khẩn!
Mátxcơva, gửi Matyushin.
Bổ sung thư điện № ..... ngày 7.08. năm 44.
Theo vụ “Neman” một đài phát tin với tín hiệu gọi là KAO đã bị chúng tôi phát hiện sóng (hôm 7-08-1944, chúng tôi đã chuyển ngay tới đồng chí các con số bắt được) khi chúng đang hoạt động. Hôm nay, 13-8, từ trong khu rừng Shilovychi (tỉnh Baranovichi), chúng tôi lại bắt được sóng lạ của đài này.
Chúng tôi xin gửi đồng chí toàn bộ nhóm số bức điện thu được và hết sức yêu cầu đồng chí giúp đỡ cho dịch ngay cả hai bức điện trên và báo ngay cho chúng tôi biết, vì Cục chúng tôi không có chuyên viên giải loại mật mã mới này.
Egorov”.
THƯ ĐIỆN
“Khẩn!
Gửi Tổng cục trưởng Tổng cục phản gián ‘Smersh’
Báo cáo đặc biệt
Hôm nay, 13 tháng tám, hồi 18,05 giờ các đài săn sóng của ta lần thứ hai đã phát hiện một làn sóng ngắn của một đài lạ có tín hiệu gọi là KAO phát lên không trung, trong những vùng hậu phương của mặt trận.
Điểm phát đã xác định là khu vực phía bắc khu rừng rậm Shilovychi. Tần số là 4627 kilôxích. Nhóm chữ số là cụm năm số. Căn cứ theo tốc độ và sự chính xác chuyền sóng, chúng tôi khẳng định là tên hiệu thính viên đài này vào loại rất khá.
Lần trước, ngày 7 tháng tám, chúng tôi cũng bắt được làn sóng lạ của đài KAO này ở khu vực đông nam Stolbtsy.
Cuộc lùng sục đầu tiên ngay sau khi phát hiện ra đài lạ này đã không thu được kết quả thích đáng.
Dự đoán có thể là, các cuộc phát tin này do bọn điệp viên của kẻ thù cài lại sau khi chúng tháo chạy và cũng có thể là do chúng mới thả dù xuống trong vùng hậu phương mặt trận, cũng không loại trừ trường hợp là đài này có thể là của các nhóm vũ trang bí mật của bọn “Quân đội Krajowa”. Cũng có thể đài này là của chính bọn tàn quân Đức đang lẩn trốn trong khu vực quân đoàn.
Chúng tôi đã thi hành nhiều biện pháp tích cực để lùng sục đài mật hiệu KAO này ở khu rừng Shilovychi đúng ngay ô vuông phát hiện sóng và đã tìm thấy dấu vết và tang chứng. Đồng thời chúng tôi đã làm tất cả những gì có thể được để xác minh tin tức và dấu vết nhằm bắt cho được những kẻ tham gia việc phát tin này.
Để có thể phát hiện kịp thời, ở những nơi cần thiết, chúng tôi đã bố trí các tổ trinh sát điện đài của mặt trận.
Ngoài ra, còn phái một tổ truy lùng trực tiếp do đại úy Alekhin chỉ huy.
Các cơ quan phản gián mặt trận, Tư lệnh bộ đội bảo vệ hậu phương mặt trận cũng như các cục phản gián của các mặt trận bạn đều tham gia vào cuộc truy lùng khu vực phát sóng và sẵn sàng phối hợp bắt quả tang bọn nhân viên điện đài này.
Egorov”.
❀ ❀ ❀
[1] Thư công tác, lệnh hoặc thông báo được chuyển nguyên văn trực tiếp qua máy vô tuyến điện thoại cao tần. Loại điện thoại này kẻ địch không thể nghe trộm được. (Chú thích của tác giả.) Từ đây trở đi chúng tôi xin phép dùng chữ thư điện để phân biệt với các loại điện mật mã khác mà tác giả vẫn hay dùng trong những phần sau. (Chủ thích của biên tập viên.)
