Song những cuộc bạo loạn trong chính quyền không bộc phát từ những chuyện vặt vãnh, mà bắt nguồn từ chính chúng; bởi nguyên nhân trực tiếp của chúng thường là một vấn đề trọng đại. Nay, những sự cãi vã nhỏ nhặt lại kéo theo những hậu quả vô cùng lớn lao khi chúng xảy ra giữa những nhân vật có vị thế hàng đầu trong quốc gia, như trường hợp của người Syracuse trong một thời kỳ xa xưa; vì một cuộc cách mạng trong chính quyền đã do một cuộc tranh chấp giữa hai thanh niên đang nắm quyền gây ra, xuất phát từ chuyện tình ái; số là một người vắng mặt, người kia bèn quyến rũ người tình của bạn mình; đến lượt mình, cảm thấy bị xúc tổn vì điều này, anh ta thuyết phục vợ của bạn mình đến sống chung với anh ta; và nhân đó, toàn bộ thành phố đã chia rẽ, kẻ đứng về người này, người kia đứng về người nọ, và chính quyền bị lật đổ: do đó, ở điểm khởi đầu của những tranh chấp như vậy, mọi người đều phải cẩn trọng để tránh những hậu quả; và phải dập tắt mọi mối bất hòa có thể nảy sinh giữa những kẻ nắm quyền, bởi tai họa nằm ngay ở thuở ban đầu; vì người ta thường nói khởi đầu là một nửa công việc, để rồi cái lỗi lầm thuở ấy dẫu nhỏ bé đi chăng nữa thì về sau vẫn tương xứng hoàn toàn với những gì diễn ra tiếp theo. Hơn nữa, những tranh chấp giữa các nhân vật danh tiếng liên đới toàn thể thành phố vào hậu quả của chúng; tại Hestiaea, sau cuộc chiến tranh xứ Media: hai anh em có một tranh chấp về tài sản thừa kế của cha để lại; người em nghèo hơn do người anh đã che giấu một phần tài sản và số tiền mà cha họ tìm được, đã lôi kéo phe bình dân về phía mình, trong khi người kia, kẻ vốn giàu có, lại lôi kéo giới quý tộc. Và tại Delphos, một cuộc tranh cãi về một đám cưới chính là khởi đầu của tất cả những cuộc bạo loạn sau đó nảy sinh giữa họ; vì chú rể, bị hoảng sợ bởi một điềm gỡ nào đó khi đến gặp cô dâu, đã bỏ đi mà không làm lễ cưới; thân nhân của cô dâu cảm thấy phẫn nộ vì điều đó, bèn ngầm mưu tính nhét một số tiền thánh vào túi anh ta trong lúc anh ta đang hành lễ tế thần, rồi giết chết anh ta như một kẻ bất kính. Tại Mitylene cũng vậy, một tranh chấp phát sinh liên quan đến quyền thừa kế đã là khởi đầu của những tai họa lớn lao, và một cuộc chiến tranh với người Athens, trong đó Paches đã chiếm lấy thành phố của họ, vì Timophanes, một người giàu có, để lại hai con gái, nên Doxander, kẻ bị cản trở trong việc dắt mối gả họ cho hai người con trai của mình, đã khơi mào một cuộc bạo loạn và xúi giục người Athens tấn công họ, với tư cách là khách quý của quốc gia ấy. Lại cũng có một tranh chấp tại Phocea, liên quan đến quyền thừa kế, giữa Mnasis, thân phụ của Mnasis, và Euthucrates, thân phụ của Onomarchus, điều đã mang lại cuộc chiến tranh thánh cho người Phocea. Chính quyền của Epidamnus cũng bị thay đổi từ một cuộc cãi vã xuất phát từ một cuộc hôn nhân định sẵn; vì có một người nọ đã hứa gả con gái mình, nhưng cha của người thanh niên được hứa hôn với cô gái ấy, với tư cách là chấp chính quan, lại phạt người cha kia, vì lý do đó, cảm thấy bị xúc phạm trước sự lăng mục này, anh ta đã liên kết với những kẻ bị gạt ra ngoài lề quyền lực và gây ra một cuộc cách mạng.

Một chính quyền có thể bị biến đổi thành chế độ đầu sỏ, chế độ dân chủ, hoặc một nhà nước tự do; khi các quan tòa, hoặc bất kỳ bộ phận nào trong thành phố giành được uy tín lớn, hoặc gia tăng quyền lực, giống như hội đồng Areopagus ở Athens, sau khi giành được uy tín lớn trong cuộc chiến tranh xứ Media, đã củng cố sự vững mạnh cho nền cai trị của họ; và mặt khác, lực lượng hải quân, bao gồm tầng lớp bình dân, sau khi giành chiến thắng tại Salamis, nhờ sức mạnh trên biển, đã giành quyền lãnh đạo đất nước và củng cố phe bình dân: và tại Argos, giới quý tộc, sau khi giành được uy tín lớn nhờ trận chiến Mantinea chống lại người Lacedaemonia, đã mưu toan giải thể chế độ dân chủ. Và tại Syracuse, chiến thắng trong cuộc chiến chống lại người Athens là nhờ vào dân chúng, họ đã thay đổi nhà nước tự do của mình thành chế độ dân chủ; và tại Chalcis, nhân dân sau khi lật đổ bạo chúa Phocis, cùng với giới quý tộc, đã lập tức nắm lấy chính quyền; và tại Ambracia cũng vậy, nhân dân sau khi trục xuất bạo chúa Periander cùng phe cánh của hắn, đã thâu tóm quyền lực tối cao về tay mình. Và điều này nói chung cần phải được biết rõ, rằng bất kỳ ai là nguyên nhân khiến một quốc gia trở nên hùng mạnh, dù là tư nhân, hay quan tòa, một bộ lạc nhất định, hay bất kỳ phần tử cụ thể nào của công dân, hoặc đám đông, dù họ là ai đi nữa, cũng sẽ là nguyên nhân gây ra tranh chấp trong quốc gia. Bởi vì hoặc là một số kẻ, vì ganh tỵ với những vinh quang mà họ đã đạt được, sẽ bắt đầu nổi loạn, hoặc chính những kẻ đó, do phẩm giá mà họ đã giành được, sẽ không mãn nguyện với sự bình đẳng trước đây của mình. Một nhà nước cũng dễ bị chao đảo khi những bộ phận dường như đối lập nhau trong đó tiến đến sự bình đẳng, như tầng lớp giàu có và dân chúng; sao cho phần nằm ở giữa hai bên hoặc không là gì cả, hoặc quá nhỏ bé không đáng kể; vì nếu phe này mạnh hơn hẳn phe kia đến mức tỏ ra vượt trội rõ rệt, thì phe kia sẽ không dám mạo hiểm đương đầu: chính vì lý do đó mà những kẻ ưu việt về tài đức sẽ không bao giờ là nguyên nhân gây ra bạo loạn; bởi vì số lượng của họ quá ít ỏi so với số đông khi đem ra so sánh. Nói chung, khởi đầu và nguyên nhân của những cuộc bạo loạn ở mọi quốc gia đều đúng như những gì ta vừa mô tả, và các cuộc cách mạng trong đó được thực hiện theo hai con đường, hoặc bằng bạo lực hoặc bằng mưu trá: nếu bằng bạo lực, thì ngay từ đầu bằng cách ép buộc họ phải khuất phục trước sự thay đổi khi nó diễn ra. Nó cũng có thể được tạo ra bằng mưu trá theo hai cách khác nhau, hoặc khi người dân, thoạt đầu bị lừa dối, đã tự nguyện đồng ý cho thay đổi chính quyền của họ, và sau đó bị buộc phải tuân theo bằng vũ lực; chẳng hạn như khi nhóm bốn trăm người áp đặt lên người dân bằng cách bảo rằng vua xứ Ba Tư sẽ cung cấp tiền bạc cho họ trong cuộc chiến chống lại người Lacedaemonia; và sau khi đã phạm phải sự giả dối này, họ tìm mọi cách để nắm giữ quyền lực tối cao; hoặc khi thoạt đầu họ bị thuyết phục và sau đó đồng ý để cho cai trị; và bằng một trong những phương thức mà ta vừa đề cập, mọi cuộc cách mạng trong các chính quyền đều được thực hiện.