Việc bắt giữ chẳng gây ra tiếng vang nào, thậm chí hầu như chẳng ai hay biết và hầu như không làm gián đoạn dòng chảy của các sự kiện. Phái đoàn được thông báo một cách chính thức rằng hoàng thái hậu sẽ tiếp đón họ.

Theo đó, họ được diện kiến Anna. Vẫn trầm mặc và kiêu hãnh như mọi khi, bà lắng nghe những lời phát biểu và khiếu nại của các đại biểu; nhưng khi họ dứt lời, không một ai có thể đoán biết – vì nét mặt bà vẫn điềm tĩnh lạ lùng – liệu bà có nghe thấy những gì họ nói hay không.

Trái lại, Mazarin, người có mặt trong buổi diện kiến đó, lại nghe rất rõ những gì các đại biểu yêu cầu. Đó đơn thuần và rành rọt là việc truất phế ông, bằng những lời lẽ rõ ràng và chính xác.

Khi bài diễn văn kết thúc, hoàng thái hậu vẫn giữ sự im lặng.

Mazarin cất lời: “Thưa các ngài, tôi hoàn toàn đồng tình với các ngài trong việc khẩn khoản xin hoàng thái hậu chấm dứt những nỗi thống khổ của thần dân. Tôi đã làm mọi cách có thể trong khả năng để cải thiện tình hình, thế nhưng, như các ngài nói, dư luận lại cho rằng tất cả những điều đó xuất phát từ tôi, một kẻ ngoại tộc khốn khổ, kẻ đã không tài nào làm vừa lòng người Pháp. Than ôi! Tôi chưa bao giờ được thấu hiểu, và điều đó cũng dễ hiểu thôi. Tôi kế vị một con người có thiên tài siêu việt nhất từng gìn giữ chiếc vương trượng của nước Pháp. Ký ức về Richelieu bóp nghẹt tôi. Thật vô ích – giả sử tôi là một kẻ tham vọng – nếu tôi cứ phải chống lại những hoài niệm mà ông ấy để lại; nhưng tôi không phải là kẻ tham vọng, và tôi sắp sửa chứng minh điều đó cho các ngài thấy. Tôi xin nhận phần thua cuộc. Tôi sẽ tuân theo ý nguyện của nhân dân. Nếu Paris có những tổn thương để oán trách, thì nào có ai lại không có những oan ức cần được đền bù? Paris đã bị trừng phạt quá đủ rồi; máu đã đổ quá nhiều, và biết bao sự khốn cùng đã làm nhục một thành phố bị tước đoạt nhà vua cùng công lý. Không đến lượt tôi, một cá nhân tầm thường, lại đi gây chia rẽ giữa một vị nữ vương và vương quốc của bà. Vì các ngài đòi hỏi tôi từ chức, vậy thì tôi xin lui.”

Aramis liền thì thầm vào tai người bên cạnh: “Thế là các cuộc đàm phán đã chấm dứt. Chẳng còn việc gì làm ngoài việc tống cổ ngài Mazarin đến biên giới xa xôi nhất và canh chừng để hắn không thể quay lại bằng con đường đó, hay bất kỳ lối nào khác vào nước Pháp.”

Người mặc áo dài thụng mà hắn vừa nói chuyện đáp lại: “Khoan đã, thưa ngài! Lạy Chúa tôi! Sao ngài vội vàng thế! Người ta có thể nhận ra ngay rằng ngài là một người lính. Vẫn còn điều khoản về việc bồi thường và đền bù cần phải được thảo luận và thu xếp ổn thỏa nữa chứ.”

Hoàng thái hậu quay sang Séguier, người quen cũ của chúng ta, và nói: “Thưa đại pháp quan, ngài sẽ khai mạc các cuộc đàm phán. Chúng có thể diễn ra tại Rueil. Hồng y vừa nói một vài điều khiến tôi vô cùng xúc động, vì thế hiện tại tôi chưa thể nói sâu hơn được. Còn việc ngài ấy đi hay ở, tôi mang ơn hồng y quá nhiều nên không thể không để ngài ấy được tự do trong mọi hành động; ngài ấy muốn làm gì tùy ý.”

Một nét tái nhợt thoáng qua trên khuôn mặt đầy biểu cảm của vị thủ tướng; ông lo lắng nhìn hoàng thái hậu. Nét mặt bà phẳng lặng đến mức cả ông lẫn những người có mặt đều không thể đọc được suy nghĩ của bà.

Hoàng thái hậu nói thêm: “Nhưng, xin các ngài vui lòng chờ đợi quyết định của hồng y và chỉ thỉnh thị một mình nhà vua mà thôi.”

Các đại biểu cúi đầu rồi rời khỏi phòng.

Khi người cuối cùng đã khuất dạng, hoàng thái hậu liền thốt lên: “Sao cơ! ngài lại nhượng bộ trước những kẻ cầm bút luật pháp ấy – những tên biện hộ đó ư?”

Mazarin đăm đăm nhìn hoàng thái hậu bằng ánh mắt sắc bén, đáp: “Thưa bệ hạ, vì sự thịnh vượng của hoàng triều, chẳng có sự hy sinh nào mà tôi không thể làm.”

Anna cúi đầu chìm đắm vào một trong những nỗi mông lung vẫn thường quen thuộc với bà. Ký ức về Athos bỗng ùa về trong tâm trí. Phong thái bất khuất của ông, những lời nói vừa kiên quyết lại vừa đường hoàng, cùng những bóng hình mà chỉ qua một lời ông đã triệu hồi, đã gợi lại cho bà quá khứ với tất cả sự say đắm của thi ca và lãng mạn, của tuổi trẻ, sắc đẹp, ánh hào quang của tình yêu thuở đôi mươi, cái chết đẫm máu của Buckingham – người đàn ông duy nhất mà bà thực sự yêu thương, cùng sự anh dũng của những chiến sĩ vô danh ấy đã cứu bà khỏi mối hận thù kép của Richelieu và nhà vua.

Mazarin quan sát bà, và trong lúc bà đinh ninh rằng mình chỉ có một mình, được giải thoát khỏi thế giới của những kẻ thù luôn rình rập để dò thấu những bí mật thầm kín, thì ông lại đọc được suy nghĩ của bà qua nét mặt, tựa như người ta nhìn thấy những đám mây lướt qua trên một mặt hồ trong vắt – những phản chiếu, tựa như những ý nghĩ, của bầu trời.

Anna xứ Áo cất lời hỏi: “Phải chăng chúng ta buộc phải nhượng bộ cơn bão tố, dùng tiền mua lấy hòa bình, rồi kiên nhẫn và thành kính chờ đợi những thời khắc tươi đẹp hơn?”

Mazarin mỉm cười đầy châm chọc trước câu nói này, bởi nó cho thấy bà đã xem đề xuất của vị bộ trưởng là hoàn toàn nghiêm túc.

Đầu Anna cúi gằm – bà không nhìn thấy nụ cười của gã người Ý; nhưng thấy câu hỏi của mình bỏ ngỏ không lời đáp, bà ngước lên.

“Sao thế, ngài hồng y không trả lời tôi à, ngài nghĩ thế nào về chuyện này?”

“Thưa bệ hạ, tôi đang nghĩ đến sự ám chỉ mà gã quý tộc ngạo mạn kia – kẻ mà bệ hạ đã ra lệnh bắt giữ – đã nhắm vào Công tước xứ Buckingham – người mà bệ hạ đã dung túng cho vụ ám sát – nhắm vào Nữ công tước de Chevreuse, người mà bệ hạ đã đày ải – và nhắm vào Công tước de Beaufort, người mà bệ hạ đã tống giam; nhưng nếu hắn có ám chỉ đến tôi đi nữa, thì đó là vì hắn không hiểu rõ mối quan hệ giữa tôi và ngệ hạ.”

Anna ngẩng cao đầu, như bà vẫn thường làm mỗi khi lòng tự ái bị động chạm. Bà đỏ bừng mặt, và để kiềm chế không đáp lời, bà siết chặt đôi bàn tay đẹp đẽ của mình đến mức những chiếc móng tay nhọn hoắt suýt đâm thủng da thịt.

“Con người đó rất khôn ngoan, có lòng tự trọng và sự sắc sảo, chưa kể hắn còn là một kẻ có bản lĩnh kiên định không phải bàn cãi. Bệ hạ cũng biết chút ít về hắn phải không? Do đó, tôi sẽ nói cho hắn biết – và qua việc đó, tôi sẽ ban cho hắn một ân huệ cá nhân – rằng hắn đã lầm tưởng về tôi như thế nào. Những gì người ta đề xuất với tôi thực chất chẳng khác nào một sự thoái vị, và một cuộc thoái vị đòi hỏi phải được suy tính thật kỹ lưỡng.”

Anna lặp lại: “Thoái vị ư? Tôi tưởng rằng chỉ có các vị vua mới thoái vị chứ, thưa ngài!”

Mazarin đáp: “Thế ư, và chẳng lẽ tôi lại không gần như là một vị vua hay sao – quả thực là vua của nước Pháp ấy chứ? Vắt ngang qua chân chiếc giường hoàng gia, chiếc áo thụng của tôi trông cũng chẳng khác nào chiếc áo choàng mà các vị vua vẫn mặc, thưa bệ hạ.”

Đây là một trong những sự nhục nhã mà Mazarin bắt Anna phải chịu đựng thường xuyên hơn bất cứ ai khác, và chính nó đã khiến bà phải cúi đầu vì hổ thẹn. Nữ vương Elizabeth và Nữ hoàng Catherine II của Nga là hai vị quân vương duy nhất trong lịch sử từng được ghi chép lại vừa là tối cao vừa là tình nhân. Anna xứ Áo nhìn với vẻ kinh hãi trước dáng vẻ đe dọa của vị hồng y – phong thái của ông trong những khoảnh khắc như vậy cũng không thiếu đi một nét vĩ đại nhất định.

Bà đáp: “Thưa ngài, chẳng phải tôi đã nói, và chẳng phải ngài đã nghe tôi nói với những kẻ đó rằng ngài cứ làm những gì mình muốn đấy thôi?”

Mazarin liền nói: “Nếu vậy, tôi nghĩ điều tôi muốn nhất có lẽ là ở lại; không chỉ vì lợi ích của riêng tôi, mà còn vì sự an toàn của bệ hạ.”

“Vậy thì ngài hãy ở lại, thưa ngài; chẳng có gì làm tôi vừa lòng hơn thế; chỉ xin đừng để tôi bị lăng mạ.”

“Bệ hạ đang ám chỉ những yêu sách của phe nổi loạn cùng giọng điệu mà họ dùng để bày tỏ chúng ư? Hãy kiên nhẫn! Họ đã chọn một chiến trường mà tôi là một vị tướng tài ba hơn họ – đó là bàn đàm phán. Không, chúng ta sẽ đánh bại họ chỉ bằng cách kéo dài thời gian. Bọn chúng đã bắt đầu thiếu lương thực rồi. Chỉ một tuần nữa thôi, tình cảnh của chúng sẽ tệ đi gấp mười lần.”

“Ồ, phải! Lạy Chúa nhân từ! Tôi biết mọi chuyện rồi sẽ kết thúc theo hướng đó; nhưng những kẻ buông lời lăng mạ tôi cay đắng nhất đâu phải là bọn chúng, mà là……”

“Tôi hiểu; bệ hạ muốn nhắc đến những ký ức cứ mãi bị khơi gợi bởi ba vị quý tộc kia. Tuy nhiên, chúng ta đã giam giữ họ an toàn trong ngục, và tội trạng của họ vừa đủ để chúng ta tiếp tục nhốt họ bao lâu tùy theo sự tiện lợi của chúng ta. Chỉ có một kẻ vẫn chưa rơi vào tầm kiểm soát và đang thách thức chúng ta. Nhưng, quỷ tha ma bắt hắn đi! Chẳng mấy chốc chúng ta cũng sẽ tống cổ được hắn đi đoàn tụ với đám chiến hữu chí cốt của mình thôi. Chúng ta đã hoàn thành được những việc khó khăn hơn thế nhiều. Trước hết, để cẩn trọng, tôi đã tống giam tại Rueil, ngay gần tôi, dưới chính mắt tôi, trong tầm tay với của tôi, hai kẻ cứng đầu nhất rồi. Hôm nay, kẻ thứ ba cũng sẽ ở đó.”

Anna nói: “Chừng nào bọn chúng còn ở trong ngục thì mọi chuyện sẽ ổn thôi, nhưng thể nào cũng có ngày chúng trốn thoát.”

“Vâng, nếu bệ hạ thả chúng ra.”

Anna thốt lên, bị cuốn theo dòng suy nghĩ miên man của chính mình trong những khoảnh khắc như vậy: “Than ôi, người ta lại thấy nhớ Paris làm sao!”

“Sao lại thế?”

“Thưa ngài, vì ở đó có ngục Bastile, nơi vô cùng kiên cố và an toàn.”

“Thưa bệ hạ, những cuộc đàm phán này sẽ mang lại cho chúng ta hòa bình; khi có hòa bình, chúng ta sẽ giành lại được Paris; và cùng với Paris, ngục Bastile sẽ là nơi bốn tên côn đồ kia phải mục xương ở đó.”

Anna khẽ cau mày khi Mazarin cúi xuống hôn tay bà để cáo biệt.

Sau cử chỉ nửa khiêm nhường nửa hào hoa đó, Mazarin bước đi. Anna dõi theo bóng ông, và khi ông lùi bước, qua mỗi bước chân của ông, một nụ cười khinh miệt lại hiện lên rồi dần lan tỏa trên đôi môi bà.

Bà lẩm bẩm: “Có lần tôi từng khinh miệt tình yêu của một tên hồng y chưa bao giờ thốt lên câu ‘Ta sẽ làm’, mà luôn là ‘Ta đã làm thế này thế khác’. Con người đó thừa biết những chốn dung thân còn an toàn hơn cả Rueil, tăm tối và tĩnh mịch hơn cả ngục Bastile. Quả là một thế hệ suy đồi!”