Một cô nàng công sở, sáng sớm khi đi làm gặp chị Phạn đồng nghiệp trước cửa thang máy, gật đầu chào hỏi xong, chị Phạn liền nhìn cô rồi cất giọng nhọn hoắt nhận xét: "Ôi, hôm nay kiểu tóc của em nhìn sao mà kỳ cục thế! Cái mặt cằm nhọn như em tuyệt đối đừng có quậy phá kiểu đó!" Nói xong liền vỗ tay cười lớn. Hai câu "bình luận cay nghiệt" của chị Phạn khiến cô bực bội trong lòng suốt cả ngày.
Một vị kỹ sư nghỉ hưu, trên đường gặp người hàng xóm vừa tham gia một hoạt động trở về, sau khi chào hỏi nhau, người hàng xóm hỏi ông đi đâu, ông bảo đi xem phim. Người hàng xóm nghe xong tên bộ phim liền "bình luận cay nghiệt" ngay: "Hừ, cái loại thị hiếu tiểu tư dân đó! Không xem cũng chẳng sao!" Sau khi chia tay, vị kỹ sư dù vẫn đi về phía rạp chiếu phim, nhưng trong lòng cứ vướng bận năm chữ "thị hiếu tiểu tư dân". Đến trước cửa bán vé, trong lòng ông lại xuất hiện cảm xúc tựa như có lỗi, cuối cùng đã không mua vé nữa mà chuyển sang đi dạo trung tâm thương mại, nhưng rốt cuộc khó mà khôi phục lại tâm thái thong dong ban đầu.
Mỗi cuộc đời của chúng ta, nhìn từ góc độ tâm lý, thực ra là tồn tại trong những cảm xúc nối tiếp không ngừng. Mà cảm xúc tốt, hay còn gọi là hứng thú, niềm vui, thì giống như những bông hoa nở trên cây tâm trạng. Một bông "tâm hoa" như thế, dù là ở trạng thái nụ hoa hay đã xòe nở rực rỡ, đối với sự tồn tại của cuộc sống mà nói đều vô cùng trân quý, bản thân phải bồi dưỡng nhiều hơn, trân trọng gấp bội. Người khác thì sao, đối với nó mà nhìn mà như không thấy, thờ ơ lạnh nhạt thì cũng không tính là vấn đề gì, vì rất khó yêu cầu người khác thêm hương cho cảm xúc tốt của bạn; nhưng nếu đã nhìn ra cảm xúc tốt của bạn, không những không thổi tới làn gió hòa dịu, mà ngược lại còn làm bạn mất hứng, giống như trận mưa gió ghen tị với hoa, vùi dập nụ bẻ gãy cánh, thì thật thiếu hậu đạo, không đáng để noi theo. Đổi vị trí lại, người khác đang có hứng thú tốt, chúng ta không góp vui mà lại làm tụt hứng, ngẫm kỹ lại, có những việc tưởng như cực kỳ nhỏ nhặt, nhưng những "bình luận cay nghiệt" mà chúng ta trút lên người khác gây ra tổn thương tâm lý, đôi khi dù dùng từ "tàn nhẫn vô cùng" để miêu tả cũng không hề quá đáng.
Tất nhiên, những hành vi xấu xa cố ý làm mất hứng người khác không xuất hiện nhiều trong cuộc sống. Như hai ví dụ nêu trên, vị chị Phạn kia sở dĩ như vậy, đa phần là do tính cách cái gọi là "bộc trực thẳng thắn" gây ra, chị ta hoàn toàn không nhận ra mình đang làm mất hứng của người khác, ngược lại còn tìm thấy khoảnh khắc khoái cảm trong sự bộc phát "có sao nói vậy", khiến người ta khó chịu cả ngày mà chị ta lại chẳng hề hay biết. Còn vị kia thẳng thừng chê bộ phim người khác muốn xem là "thị hiếu tiểu tư dân", tính tự giác trong sự "bình luận cay nghiệt" tương đối mạnh, rõ ràng người này vốn luôn có lòng xem thường vị kỹ sư nghỉ hưu cùng tòa nhà, tức là không mấy coi trọng người ta, luôn cho rằng tầng lớp của mình cao, người khác không có trình độ, cho nên trong cuộc gặp gỡ tình cờ đó, những lời giễu cợt của ông ta vừa chạm là bộc phát. Nhưng nếu bảo ông ta ác độc đến mức nào thì cũng chưa chắc, sau khi hai người chia tay, ông ta cũng quăng chuyện đó ra sau đầu, chứ không hề có ý định lúc nào, việc gì cũng phải gièm pha vị kỹ sư nghỉ hưu kia.
Nói riêng với nhau, sau lưng người ta, chúng ta đưa ra chút bình luận chê bai đối với người khác là điều khó tránh khỏi, cũng không ảnh hưởng gì lớn, nhưng tuyệt đối không được "giáng một đòn đau" vào hứng thú tốt của người khác. Một lần ở trong công viên, tôi và vợ nhìn thấy một cặp tình nhân nắm tay nhau đi tới từ phía đối diện, người nam thấp hơn người nữ một cái đầu, diện mạo hình như cũng không vừa mắt bằng người nữ, tôi và vợ về đến nhà mới nói tới, đều cảm thấy không mấy sóng đôi, nhưng lúc đó chúng tôi không hề trao đổi quan điểm; không ngờ rằng, mấy gã thanh niên khác lại cười cợt biến thái ngay trước mặt cặp tình nhân đó trên đường đi trong công viên, có kẻ còn cố tình gào lên: "Hố, Võ Đại Lang với Phan Kim Liên kìa!" Cặp tình nhân ấy vốn như những bông hoa đang nở rộ, khi trận gió độc vùi hoa dập liễu này ập đến, lập tức tức giận biến sắc, may mà không phát tác, nhẫn nại không tranh cãi với kẻ giễu cợt xấu xa, nhưng bông hoa tâm hồn hạnh phúc trong cuộc đời họ vào lúc đó đã bị chặt gãy thảm hại, cảm xúc u ám sau khi tụt hứng không biết sẽ kéo dài bao lâu.
Chúng ta phải nhận thức một cách sâu sắc rằng, không chỉ việc lựa chọn người yêu nào là quyền riêng tư thần thánh, mà ngay cả việc thay đổi kiểu tóc, mặc quần áo gì, đeo hoa tai ghim cài gì, chọn mua cuốn sách nào trong hiệu sách, thích ăn món ăn vặt nào... đặc biệt là nhờ những việc bình thường, niềm vui nhỏ nhặt trong cuộc sống thường nhật này mà khiến cho tâm hoa của một người xòe mở cánh nụ, ngạt ngào tỏa hương, thì phẩm giá của cuộc sống đó không thể bị xúc phạm. Không chỉ trao cho tâm hoa của chính mình, mà hãy trao cho tâm hoa của người khác làn gió hòa dịu. Sự giáo dưỡng này là điều mà mỗi người đều nên có.
