Sống trong giai đoạn xã hội chuyển mình, tâm hồn con người đang trải qua những biến chuyển dồn dập và to lớn, vừa dữ dội lại vừa tinh vi. "Thể dục tâm hồn" ra đời với mong muốn khuyến khích mọi người tập luyện những bài thể dục cho tâm trí, để tâm hồn luôn giữ được sự lành mạnh và thuần khiết. Lưu Tâm Vũ chia sẻ rằng, những bài tản văn này trước hết là viết cho chính bản thân mình: "Nói một cách thẳng thắn, cũng giống như mọi người, sâu thẳm trong lòng tôi cũng có những vùng xám xịt rộng lớn. Chẳng hạn như trước năm năm mươi tuổi, tôi từng nảy sinh lòng đố kỵ với các nhà văn cùng thế hệ, sợ họ vượt qua mình; sau năm sáu mươi tuổi, tôi lại ngưỡng mộ tài năng của thế hệ nhà văn trẻ, lo sợ họ sẽ lấn át ánh hào quang của thế hệ chúng tôi. May sao những năm qua tôi đã kịp thời 'tập thể dục', nhờ đó mới xua tan đi bóng tối tích tụ trong lòng, để tâm thế trở nên khỏe khoắn và rạng rỡ hơn."...
