Cổ Long:

Thư bất tận ý.

Sắp đến cuối năm rồi, sau Giáng sinh là năm mới, sau năm mới là Tết Nguyên đán, nhân gian đâu đâu cũng là phong bao dán chữ vàng, pháo hoa chớp nhoáng, những lời chúc sáo rỗng, cùng với thịt mỡ rượu chè liên miên. Cậu ở nơi phi nhân gian, có Tết không? Tết ở đó có nói thật không? Dạo này cậu cũng phải thường xuyên uống đại tửu chứ? Không biết bây giờ cậu ở thiên đường hay địa ngục, không biết rượu thiên đường hợp khẩu vị cậu hơn hay rượu địa ngục hợp khẩu vị cậu hơn? Cậu ở phi nhân gian, thích uống rượu vang, bia, Kim Môn Cao Lương, hay Mao Đài, Ngũ Lương Dịch, Kiếm Nam Xuân, Cổ Việt Long Sơn? Thiên đường và địa ngục không có biên giới, chắc là không có tường lửa, tìm người rất dễ, linh hồn không có trọng lượng, du hành bằng tốc độ ánh sáng, muốn đến là đến. Cậu ở nơi phi nhân gian, thường uống cùng ai thế? Tên lưu manh thời thiếu niên từng đâm cậu hoặc cùng cậu đâm người khác? Tên côn đồ tranh giành một cô gái với cậu? Người phụ nữ ngồi bên cạnh nghe cậu cấu tứ "Sở Lưu Hương"?

Tết ở nhân gian không dễ qua chút nào, tôi nhìn lại lịch trình hai tháng tới của mình, lòng sinh tuyệt vọng. Mỗi ngày ba loại vận động: họp, uống rượu, ngủ. Mỗi ngày hơn mười hai tiếng họp, hơn sáu tiếng uống rượu, chưa đầy sáu tiếng ngủ. Những cuộc họp cần phải họp và những trận rượu cần phải uống, dời tới dời lui vẫn không sao sắp xếp nổi, cảm giác cứ như đường Hoa Dung, chưa làm Tào Tháo mà đã thấm thía bi kịch của hắn, đằng sau mông là Quan Vũ với thanh đại đao, xung quanh là bọn quan lại không tránh nổi, làm Tào Tháo thật chẳng dễ dàng gì. Không có thời gian cắt tóc, thế là tốn mười lăm tệ ra hiệu cạo trọc đầu, lần tới lúc cần cắt chắc Tết đã qua mất rồi. Không có thời gian ốm đau, thế nên mỗi ngày một gam vitamin C, nghe nói tăng cường sức đề kháng, không dễ bị cảm.

Con người ta vốn hèn m kém cỏi, dường như chỉ có phúc là không hưởng nổi, chứ không có tội nào là chịu không thấu. Trải qua ba môn vận động nhảm nhí này thời gian dài, con người ta vậy mà dần thích ứng, mỗi ngày họp đến bốn năm giờ chiều, giống như chú chó của Pavlov, giống như con chuột bạch, cái mũi vậy mà ngửi thấy mùi rượu và đĩa nguội đã bày sẵn trong quán rượu cách đó năm trăm mét, 53 độ, đậu phộng ngâm giấm dấm già, trên mặt thoáng hiện nụ cười nhạt.

Rượu ngấm đến một mức độ nhất định, mặt đất lát gạch bắt đầu mềm nhũn, giẫm lên cứ như tích một lớp bụi dày, tuyết đọng, hoa rơi, chiếc ly thủy tinh trong tay bắt đầu mềm ra, thành ly và rượu hòa làm một, thành ly mềm hơn ngày thường, rượu cứng hơn ngày thường, gắn kết với nhau, vừa chảy vừa có độ dẻo dai. Nghe thấy động mạch đập ở thái dương bên trái, người phụ nữ ở cái bàn bên cạnh xa xôi đẹp hơn ngày thường, trên mặt tỏa ra ánh hào quang như bóng đèn, người đàn ông nói lời sáo rỗng và giả dối cùng bàn với nhau say gục xuống bàn một phần ba, một phần ba nắm tay áo đối phương dốc bầu tâm sự một đối một một cách đầy thành khẩn, một phần ba cuối cùng tiếng nói ngày càng nhỏ dần. Tay tôi ấn chặt đầu gối, cẳng chân móc lấy chân bàn, sợ cơ thể bay lên.

Ở trạng thái này, nghĩ đến án mạng và sắc tình, tự nhiên lại nhớ đến cậu. Cậu từng hỏi trong tạp văn: "Ai sẽ cùng tôi cạn ly?"

Hai mùa hè năm lớp chín và năm lớp mười, liên tiếp hai mùa hè, trời Bắc Kinh không tính là quá nóng, tôi đọc hết toàn bộ tiểu thuyết của cậu. Hai mùa hè ấy, một đôi anh em ruột ở phòng bên cạnh, hai tên tiểu lưu manh, bọn chúng có cách, bọn chúng có trọn bộ Lương Vũ Sinh, trọn bộ Kim Dung, trọn bộ Gia Cát Thanh Vân, trọn bộ của cậu, hai thùng giấy. Thành tích học tập của tôi rất tốt, bọn chúng lớn tiếng nói với người nhà là đến nhà tôi cùng học bài, cứ hai ba ngày lại mang đến một bộ tiểu thuyết của cậu, tôi đọc cậu, bọn chúng thì tự khoác lác, đoán mò cách luyện Thiết Sa chưởng. Tôi thích nhất mấy tác phẩm thời kỳ sau của cậu, "Bảy loại vũ khí", "Đại nhân vật". Bọn chúng nói không rõ mình thích cái gì, sau đó dứt điểm bỏ học, lăn lộn ngoài xã hội, máy bay, thép, dưa hấu, quần dài, cái gì cũng bán. Sau này, lật xem tiểu thuyết ký sự về cậu, bố cậu bỏ rơi cậu và mẹ cậu lúc cậu học trung học, rất nhanh sau đó cậu cũng rời bỏ mẹ, cặp kè với một vũ nữ, có một dạo gia nhập bang hội. Hai mùa hè năm đại học thứ hai và thứ ba, không có tiền chơi bời, không có gái, không có rượu, không về nhà, ở trong ký túc xá cởi trần bắt chước văn phong của cậu viết truyện kiếm hiệp, ký tên, danh tác Cổ Long, cự tác Cổ Long, đổi lấy tiền, đổi lấy rượu, hỏi các cô gái tôi viết có hay không. Hồi đó máy tính rất hiếm, phôtô rất đắt, bản thảo giao cho người gom bài, tay giao tiền, tay giao bản thảo, không để lại chút dấu vết nào, cứ như rượu và cô gái hồi đó, gan ruột tuổi trẻ hoàn toàn không để lại ấn tượng gì, gan sẽ không xơ hóa, ruột sẽ không đứt từng khúc.

Thực ra, ngồi trên máy bay lật lại xem mấy bức ảnh và tiểu thuyết ít ỏi của cậu, trên người cậu có vô số khuyết điểm. Làm người, bề ngoài thật sự rất xấu, giống như một gã mổ lợn nhân từ, sống nát bét, ngủ bừa, uống càn, ngủ bừa xong có con rơi, uống càn xong gây sự bị chém, cuộc đời cậu là một cuộc đời ăn chơi trác táng. Viết văn, một là không nghiên cứu lịch sử, hai là không khảo cứu võ công, ba là không kiêng dè tình tiết, đầu voi đuôi chuột, trước sau mâu thuẫn, logic hỗn loạn, đàn ông đều vì nghĩa khí mà chịu thiệt, phụ nữ đều vì trang sức mà bội bạc, hầu như tất cả tiểu thuyết đều không thích hợp quay phim. Tờ văn ngắn lại càng giống như kẹp bút bằng ngón chân mà viết, không mài giũa chữ nghĩa, thỉnh thoảng có câu hay lẻ tẻ, còn cả bài thì không có bài nào xem được, nhìn chung hoàn toàn không lọt vào lưu phái nào.

Thế nhưng, văn chương cũng giống như con người, rất nhiều khi thứ người ta đọ không phải là sự mạnh mẽ, mà là sự yếu ớt, là sự thật yếu ớt, là sự thật ngắn ngủi, là sự thật ngạo mạn. Thơ hay vĩnh viễn ít hơn lời dối trá, rượu ngon vĩnh viễn ít hơn nước sôi để nguội, lúc trong lòng có linh tính, bay là đà sát mặt đất vĩnh viễn ít hơn lúc ngồi họp. Thế nên, sau trận đại tửu, nhìn thấy phụ nữ chứ không phải nhìn thấy hoa, nhìn thấy mặt trăng chứ không phải nhìn thấy bóng đèn, nhớ đến cậu chứ không phải nhớ đến những người hoàn hảo hơn cậu gấp nhiều lần.

Năm 1985, cậu lại nghiện rượu nặng, dẫn đến vỡ thực quản, cuối cùng mượn rượu để giải thoát. Cậu nói: Tôi nhờ một ngòi bút mà có được tất cả, đến cả những thứ không nên có tôi cũng có, đó chính là sự cô đơn. 25 năm sau dịp cuối năm, làm một bài Kinh Thi tặng cậu:

《Tối hỉ》 (Rất thích): Một đêm mưa có thịt, cùng cậu đầu đuôi không rõ cạn chung rượu.

Phùng Đường