Tiểu Đào Chu công tử:

Con người từ nhỏ đến lớn, có mấy vấn đề cơ bản trốn cũng không thoát, ví dụ như: Tình là vật gì? Tính là vật gì? Một đời nên độ qua như thế nào? Con người từ đâu đến? Ngoài thời gian ra là gì? Tại sao luân lý đạo đức lại trưởng thành thành bộ dạng này?

Bởi vì cậu là con trai của Thần Tài, sinh ra trong miệng đã ngậm đầy thẻ ngân hàng, bởi vì số tiền cậu có ngay từ khi sinh ra không phải là số tiền theo nghĩa thông thường thích ăn chút gì thì ăn chút nấy, thích làm gì thì làm nấy, mà là số tiền có thể khiến rất nhiều người muốn ăn gì thì người ta phải ăn nấy, muốn bọn họ làm gì thì người ta phải làm nấy, thế cho nên so với những người bình thường khác, từ rất sớm cậu đã gặp phải một vấn đề khác, trốn cũng không thoát: Tiền là thứ đồ gì?

Ta nghĩ nhất định cậu đã hỏi cha Thần Tài của cậu rồi, ông ấy nhất định có lý lẽ của ông ấy, bây giờ ta cũng lải nhải với cậu vài câu, tiện cho cậu so sánh. Cậu nên biết rằng, tất cả những vấn đề trốn cũng không thoát này, đều không có đáp án tiêu chuẩn. Sau này nếu cậu gặp những kẻ khăng khăng chỉ có một đáp án tiêu chuẩn, tuyệt đại đa số là đồ ngốc, cực số ít là đại gian đại ác, đem đại não của cậu ra giặt như quần lót, biến cậu thành đồ ngốc. Tóm lại, đối với những vấn đề này, cậu có thể hiểu thêm một loại thuyết pháp mới, tiểu vũ trụ của cậu sẽ càng cường tráng hơn một chút.

Xét ở một mặt, tiền không phải là cái thá gì, cậu có tiền cũng chẳng có gì là ghê gớm cả.

Rất nhiều thứ ghê gớm chẳng có chút quan hệ nào với tiền cả.

Ví dụ như từng có một nhà thơ, có một tối thức dậy đi tiểu, thấy trăng mà động lòng, liền viết ra hai mươi chữ: "Sđầu minh nguyệt quang, nghi thị địa thượng sương. Cử đầu vọng minh nguyệt, đê đầu tư cố hương." Hai ngàn năm sau, hàng vạn hàng tráng học sinh tiểu học thức giấc đi tiểu đêm, nhìn thấy mặt trăng, đều nhớ đến hai mươi chữ này. Điều này, rất ghê gớm, nhưng chẳng có chút quan hệ nào với tiền cả.

Ví dụ như từng có một tiểu thuyết gia, bị trầm cảm nặng, bình thường ở lại vùng ngoại ô xa xôi của New York thưa thớt bóng người. Thực sự ăn ngấy cơm tự mình nấu, thực sự chán ngấy tay trái và tay phải dùng để tự sướng, liền bắt xe suốt dọc đường tới New York, tìm thấy số điện thoại của nữ minh tinh đang nổi trong trang vàng điện thoại, gọi tới, nói, tôi là Salinger viết cuốn "Bắt trẻ đồng xanh", tôi muốn ngủ cô. Sau đó, anh ta liền ngủ với nữ minh tinh đó. Điều này, rất ghê gớm, nhưng chẳng có chút quan hệ nào với tiền cả.

Ví dụ như từng có một họa sĩ, lúc trẻ đã quyết chiến sống chết với người xưa, phàm là những danh gia cổ đại đáng để bắt chước đều đã bắt chước qua một lượt, tự tin tranh giả mình làm ra có thể qua mắt tất cả chuyên gia trong vòng năm trăm năm. Sau đó ông ấy đến Nhật Bản, nhìn thấy người được xưng tụng là đệ nhất sưu tầm Thạch Đào ở Nhật Bản, chỉ vào bộ sơn thủy sách Thạch Đào mà người này trân quý nhất, nói đó là tác phẩm luyện tập của ông ấy từ hai mươi năm trước. Nhà sưu tầm kiên quyết không tin, vị họa sĩ này liền nói, ông tìm thợ đóng khung bóc góc dưới bên phía tay phải trang thứ tư ra, mặt sau có tư ấn Trương Đại Thiên của tôi đấy. Điều này, rất ghê gớm, nhưng chẳng có chút quan hệ nào với tiền cả.

Ví dụ như từng có một người làm kinh doanh, sau khi điện thoại di động bị các doanh nghiệp khổng lồ như Nokia, Motorola, Ericsson rước bán lũng đoạn sản xuất gần hai mươi năm, đã lãnh đạo một doanh nghiệp máy tính chưa từng làm điện thoại bao giờ làm ra chiếc iPhone. "Tại sao tôi lại nghĩ đến chuyện làm điện thoại? Nhìn lại điện thoại trong tay các bạn xem, chúng ta làm sao có thể dung túng bản thân sử dụng những sản phẩm tồi tệ như thế này chứ?" Điều này, rất ghê gớm, nhưng không có quan hệ trực tiếp với tiền.

Ví dụ như ta từng thấy một người xa lạ vào một ngày mưa, ở Bắc Kinh, đang lái xe. Một người qua đường băng qua ngã tư, trong lúc vội vàng một bói đào trong tay rơi xuống giữa đường, vương vãi ngay trước xe của người này. Người này bật đèn chớp khẩn cấp, nhảy xuống xe, giúp người qua đường nhanh chóng nhặt lại chỗ đào. Điều này, rất ghê gớm, nhưng chẳng có chút quan hệ nào với tiền cả.

Một luận chứng ngắn gọn hơn là, cho dù có tiền là rất ghê gớm, nhưng cậu có tiền cũng chẳng có gì là ghê gớm cả, bởi vì tiền của cậu không phải do cậu kiếm ra.

Xét ở mặt khác, tiền là thứ tốt, tiền là một loại sức mạnh, sử dụng cho tốt, cậu có thể trở nên ghê gớm.

Ví dụ như nuôi dưỡng những âm thanh lạnh lẽo ít người biết đến. Ở khắp nơi trên thế giới lựa chọn một trăm nơi có phong tục dân gian phi chủ lưu, đời sống phong phú, mỗi nơi thuê một căn nhà, cung cấp ba bữa ăn, internet và một chiếc giường. Mỗi năm tìm mười nhà thơ, mười tiểu thuyết gia, mười họa sĩ, mười người chụp ảnh, mười nhà thiết kế nhà cửa, mười nhà soạn nhạc, mười ca sĩ, mười người khiêu vũ, mười vị hòa thượng, mười người suy ngẫm về thời gian không gian quy luật đạo đức. Không tìm người quá ăn khách, không tìm người thành danh quá lâu, không tìm người có chức vụ chủ lưu trong xã hội. Một trăm người này sống ở một trăm căn nhà này trong một năm, không có bất kỳ yêu cầu nào về sản lượng, có thể suy ngẫm, sáng tạo, đọc sách, tự sướng, ăn chơi đà đĩ, làm bất kỳ chuyện gì mà pháp luật địa phương không cấm, cũng có thể chẳng làm gì cả.

Ví dụ như kéo dài thủ nghệ tốt đẹp. Ở mười thành phố lớn cổ xưa nhất thế giới, chọn vị trí có vẻ đẹp truyền thống nhất ở địa phương, mở một quán trọ nhỏ, mười cái bàn, mười gian phòng khách. Không tính toán chi phí và thời gian, tìm đầu bếp địa phương giỏi nhất, dùng nguyên liệu địa phương tốt nhất, dâng rượu địa phương ngon nhất, khôi phục lại hương vị tuyệt vời nhất, cơn say khó quên nhất từng có trong lịch sử địa phương. Xây dựng kiến trúc địa phương có tiêu chuẩn nghiêm ngặt nhất, dùng đồ nội thất địa phương tốt nhất, phối vải dệt địa phương tốt nhất, khôi phục lại đêm tuyệt vời nhất, giấc mơ khó quên nhất từng có trong lịch sử địa phương. Nếu mở ở Bắc Kinh, đồ nội thất phải so được với đời Vạn Lịch, lư hương phải so được với đời Tuyên Đức, đồ sứ phải so được với đời Ung Chính, đồ dệt lụa phải so được với đời Càn Long.

Ví dụ như thúc đẩy khoa học mịt mờ. Đối với virus sự hiểu biết vẫn còn thô sơ như vậy, cảm mạo thông thường vẫn có thể từng viên từng viên tước đoạt mạng sống của loài người tụ tập lại. Thần kinh thực vật, hormone và vỏ đại não rốt cuộc tác động lẫn nhau như thế nào, thuốc phiện và súng và hoa hồng và cao trào tình dục rốt cuộc thông suốt với nhau như thế nào? Sau khi dầu mỏ và than đá và uranium tích lũy qua hàng ngàn hàng vạn năm dùng hết rồi, dựa vào cái gì để nhóm lửa nấu cơm? Trong Trung y có vô số kẻ lừa đảo, vô số người mắng chửi Trung y, nhưng tại sao người Trung Quốc lại có thể sinh sôi nảy nở tồn tại vượng thịnh đến thế? Cần phải dùng thí nghiệm mù đôi ngẫu nhiên mẫu lớn của khoa học phương Tây, trước tiên xem rốt cuộc Trung y có ích hay không, sau đó mới xem rốt cuộc có ích bằng cách nào.

Ví dụ như thúc đẩy nền dân chủ xa xôi. Trong hai trăm huyện thành nghèo nhất và hẻo lánh nhất, xây cho một trường trung học tốt nhất một thư viện mới, xây một quán nét miễn phí. Trên mặt tiền của thư viện và quán nét dán tên của cậu lên, lại qua mấy năm nữa, cậu sẽ nổi tiếng y hệt như chú KFC vậy. Triệu tập một trăm học giả đỉnh cao mất hai mươi năm để biên soạn lại "Tư trị thông giám", kéo dài về phía trước đến thời Hạ Thương, mở rộng về phía sau đến năm 2000 sau Công nguyên. Lại qua mấy trăm năm nữa, cậu sẽ bất tử y hệt như Lã Bất Vi, Lưu Nghĩa Khánh, Tư Mã Quang vậy.

Cảm nhận được rồi chứ, tiền dù nhiều đến đâu cũng có thể không đủ dùng, tiêu tiền cũng có thể rất vui vẻ.

Ta không kể hết ra đâu, tự mình ngẫm nghĩ đi.

Phùng Đường