Đại ca:

Thư gởi anh.

Hôm qua rất muộn mới đến Nam Ninh, không vào được Google nhưng vào được Gmail, kiểm tra hộp thư thì thấy thư của anh, tiêu đề thư là "Ngũ Thập":

"Viêm quanh khớp vai mấy hôm nay đau dữ dội, không kịp thời trả lời email của anh, đã 2 tháng rồi, càng ngày càng nặng. Sinh hoạt hàng ngày khó khăn: không thể đánh máy, không thể mặc và cởi quần áo, không giữ được đồ vật, tắm rửa đi vệ sinh cũng khó khăn; đau đớn đeo bám cả ngày; không thể ngủ được. Bác sĩ nói: 18 tháng. Tóm lại: tồi tệ, phiền phức.

40 tuổi bắt đầu đi xuống dốc, mờ mắt, tóc, râu và lông mũi bắt đầu bạc. 50 tuổi bệnh mới bắt đầu, rụng răng cửa v.v., các bộ phận cơ quan bắt đầu đón nhận sự lão hóa đến. Đời người sống một kiếp, cỏ cây một thu. Năm nay kiếm được khá nhiều hạt hoa cẩm quỳ, hoa móng tay, đã mất hứng thú với các loài thực vật lâu năm.

Chuyện tôi nói với anh về bố, anh biết tôi biết, đừng để người trong cuộc biết nhé. Tôi nói: Mẹ và bố nhà chúng ta đúng là hai đóa kỳ hoa bị anh nuông chiều đấy, anh đừng để ý nhé. Bố là một nguồn nguy hiểm, mấy lần tôi thấy ông dùng nồi cơm điện hâm đồ ăn, đun cạn khô cả nồi, chỉ để hâm nửa bát cơm. Vòi nước mấy trăm tệ, không dùng cho đỗi đàng hoàng, quay đầu lại bảo tôi là hỏng rồi. Tôi hay mắng ông, thành ra thù hằn. Ông suốt ngày bảo vệ mấy thứ đồ ăn của mình, cảm thấy tôi ăn uống không có quy củ. Tôi thật sự muốn nói, đến tuổi này rồi, ăn uống còn cần quy củ khỉ khô gì nữa. Không nói nữa.

Lúc tôi nói về tình trạng cơ thể của mình là đang nhắc nhở anh.

Chuyện bảo hiểm xã hội sắp làm xong rồi, còn mấy tháng nữa thôi."

Lần này tôi đến Nam Ninh họp hội nghị thường niên của tập đoàn. Nơi ở non xanh nước biếc, trên núi có cây vải, dưới nước có cá chép và thiên nga đen, trên lối nhỏ có chim công, tiếng kêu to như mèo kêu, kêu xong thì xòe đuôi. Cây vải không cao, có con chim công vừa bay vừa leo có thể lên được cây, trước đây tôi vẫn luôn tưởng chim công không biết bay, giờ thì biết rồi, có thể bay, chỉ là bay rất xấu xí, giống như gà loi vậy.

Cũng như những hội nghị thường ngày, non nước số định mệnh là bị lãng phí, cỏ cây cầm thú đều chẳng có ý nghĩ gì, người họp thì trong lòng lắm chuyện. Nơi nào có con người thì nơi đó có nhân sự, bình thường thôi, tôi sẽ đối mặt với tâm thế bình thường.

Nhân dịp đại thọ năm mươi tuổi của anh sắp đến, anh chịu đựng cơn đau viết cho tôi bức email này, tôi biết anh đang nhắc nhở tôi, hoa đẹp chẳng nở dài, tuổi già sắp đến.

Tôi mười chín đến hai mươi bảy tuổi học y, đã xem không ít sinh lão bệnh tử, có chút nhận thức cảm tính. Bước sang tuổi bốn mươi, có lúc đeo kính cũng không nhìn rõ tài liệu và màn hình máy tính, tỉ mỉ lau tròng kính hình như cũng vô ích, tôi cảm thấy mắt mình có lẽ bắt đầu mờ rồi. Tóc và lông mũi cũng bắt đầu chớm bạc từ một hai năm trước. Ngồi họp cả ngày cũng có chút ngồi không vững, một khúc xương sống hình như kéo theo rất nhiều chỗ ê ẩm đau nhức. Tử lượng trở thành không ổn định, nhưng sau khi uống rượu, giấc ngủ trở nên kém đi một cách ổn định vô cùng, dưới sự đả kích của men rượu chìm vào giấc ngủ mơ màng, ba, bốn giờ sáng tỉnh dậy, ánh trăng ngoài cửa sổ còn sáng hơn đèn đường. Viết lách coi như thuận tay, hình như cống hiến lớn nhất cho tiếng Trung đã làm xong rồi, hình như vẫn còn tâm khí muốn thám thính xem giới hạn biểu đạt của tiếng Trung nằm ở đâu, nhưng viết nhiều thì đau lưng dữ dội, thường hay ảo tưởng tháo rời cánh tay, vai, lưng, eo ra, tháo tung ra, phơi nắng, tra dầu máy, rồi lắp ráp lại từ đầu. Anh đi trước tôi mười năm, đối với tôi đều là những lời nhắc nhở rất hay.

Bảo hiểm xã hội rất tốt, anh từ trước đến nay hay hồi hộp lo âu, bảo hiểm xã hội cho anh thêm chút an tâm.

Cơ thể của anh, trước kia vẫn luôn khuyên anh, anh không nghe. Nói thẳng ra, bệnh thể xác chính là bệnh tâm lý, trong phạm vi rất lớn, cơ thể giống như cỗ máy, càng dùng càng linh hoạt. Anh đã nhiều năm không màng thế sự, thời gian nhiều, mấy chỗ ở của anh, bên cạnh đều có các thiết bị vận động rất tốt, Hậu Hải có hồ, Công Thể có bãi cỏ, ven Nhị Hoàn có hào thành quẩn. Mỗi ngày anh mở cửa phòng, ép buộc bản thân ra ngoài đi dạo, mỗi ngày nửa tiếng, thì đã không đến mức hai bả vai ra nông nỗi này đến tận bây giờ. Tâm trí của anh khép lại, cơ thể liền co rút lại.

Đời người sống một kiếp, cỏ cây một thu. Anh nói rất đúng, hy vọng anh thực sự ngộ ra, rồi hướng về phương hướng đó mà suy nghĩ, mà thực hành, các loại trói buộc sẽ ngày càng nhỏ đi, con đường trong lòng sẽ ngày càng rộng mở, cơ thể cũng sẽ càng thoải mái hơn, thậm chí mọc ra đôi cánh dưới nách. Con người then chốt nằm ở tâm thái. Nếu nghĩ theo hướng rộng rãi, bố mẹ chúng ta đều vẫn khỏe mạnh, lớn tuổi thế này rồi, sắp tám mươi rồi, vẫn đều có thể ăn, có thể uống, có thể nấu cơm, có thể chửi đổng, có ham muốn, có thể chạy nhảy khắp nơi, đã là đại hạnh của chúng ta những người làm con rồi. Nếu nghĩ theo hướng hẹp hòi, giống như anh nói, mẹ và suy cho cùng, đối với hai người này, điểm mấu chốt của anh vẫn nằm ở tâm thái của anh. Đến giai đoạn này, phụng dưỡng thân sinh lấy việc mâu chuốt vui vẻ làm gốc. Đừng hy vọng thay đổi họ theo giá trị quan của chính mình, phần thắng của anh rất nhỏ, giá trị quan của anh chưa chắc đã hoàn toàn đúng. Phải thuận theo, phải buông bỏ tự tôn. Nếu anh thật sự lo lắng cho họ, thì hãy ở bên họ nhiều hơn, thuận theo họ, coi họ như trẻ con, dỗ dành một chút, mấy năm nữa, anh muốn ở bên, họ chưa chắc đã còn ở trên đời. Lùi một bước, nếu không bỏ xuống được tự tôn, thì hãy tránh đi, đến Đại Lý, Thanh Thành Sơn, Uy Hải, khuất mắt trông coi, tâm không phiền muộn, biết đâu còn có thể sinh thêm chút nhớ nhung.

Từ một góc độ, tôi thấu hiểu nỗi khổ của anh, từ một góc độ khác, tôi lại thấy tiếc nuối thay cho anh. Anh có toàn bộ tài nguyên để tận hưởng cuộc sống, tận hưởng cuộc sống mà tôi không có cơ hội tận hưởng: tập luyện điều độ, đi đây đi đó dạo chơi, sinh sống, ngủ đến khi tự nhiên tỉnh, đọc mấy cuốn sách nhàn tus, trồng ít hoa cỏ, ngồi cùng bố mẹ, phơi nắng, học một thứ nghề vô tích sự, gảy đàn ghi-ta, chơi trò chơi điện tử. Thiên hạ không có cảnh ngộ dễ dàng, thiên hạ không có cảnh ngộ khó khăn, khó hay dễ đều ở một ý nghĩ.

Thực ra, mẹ và bố là hai đóa kỳ hoa, anh chính là đóa kỳ hoa thứ ba.

Sắp năm mươi tuổi rồi, trưa ngày sinh nhật anh, tôi tổ chức sinh nhật cho anh, đến quán ăn nào uống chút rượu nhỏ, anh quyết định. Tối hôm đó, tôi bay Thượng Hải.

Phùng Đường