Kim Thánh Thán lão ca:

Dạo này sướng không? Dưới hoàng tuyền, cậu còn hay có dưa muối và đậu vàng để ăn không?

Cậu ảnh hưởng đến tớ khá lớn. Sự ảnh hưởng của cậu không đến từ những cuốn tài tử thư do cậu bình điểm như "Trang Tử", "Ly Sao", "Sử Ký", "Đỗ Thi", "Thủy Hử Truyện", "Tây Sương Ký", v.v., không phải từ chuyện cậu là tú tài mưu phản bị chém đầu, cũng không đến từ đóng góp của cậu đối với việc hiện đại hóa tiếng Hán, mà đến từ thái độ của cậu đối với những chuyện nhỏ nhặt. Thái độ dở hơi này của cậu, vào khoảng thời gian tớ ở tuổi tứ tuần, đã ảnh hưởng đến nhân quan của tớ ở một mức độ đáng kể.

Ví dụ, dạo này tớ thường hay suy ngẫm về một vấn đề nhỏ: Bệnh trĩ, chữa hay không chữa?

Thầy giáo thể dục thời trung học của tớ bị trĩ, đau đớn liên tục, trên mặt thường lộ ra vẻ mặt thống khổ khi đang suy ngẫm về nhân sinh, những lúc phát bệnh nặng, biểu cảm trên mặt thầy giống như vừa xem suốt một đêm cuốn "Thế giới như là ý chí và biểu tượng" cùng "Logic Phật giáo". Đến khi thực sự chịu hết nổi, thầy ngồi lên một chiếc phao bơi cứng đã rách, phơi nắng ở sân trường, đôn đốc chúng tớ chạy vòng quanh sân trường, bệnh trĩ của thầy lơ lửng ở giữa phao bơi, không chịu trọng lượng cũng chẳng chịu áp lực, biểu cảm của thầy vô cùng khoan khoái hạnh phúc, thầy bảo, nếu phao bơi mà thoáng khí, có gió thổi mơn man mông nữa thì nhân sinh coi như viên mãn.

Tuy nói mười nam chín trĩ, trĩ không chừa một ai, không trĩ sống uổng trăm năm, nhưng từ rất lâu rồi, tớ tồn tại mà không bị trĩ, trước khi chính mình mắc bệnh trĩ, tớ không thể hiểu nổi sự thống khổ và hạnh phúc của thầy giáo thể dục. Bệnh trĩ của tớ đến rất âm thầm lặng lẽ, do ngồi nhiều năm, thích ăn cay, nghiện rượu, không tập bài tập co thắt hậu môn, một giấc tỉnh dậy, giấy vệ sinh lau đít dính đầy máu tươi. Bác sĩ sờ một cái, bảo rằng: Trĩ nội, vị trí năm giờ, loại trừ u trực tràng, có phẫu thuật hay không thì tự quyết định.

Phẫu thuật ấy à, nghe nói qua thời gian tác dụng của thuốc tê, một tháng sống không bằng chết. Để đề phòng vết thương mọc dính liền lại, phải nhét bông gạt. Mỗi lần thay băng, tiếng kêu như heo bị chọc tiết. Một tháng sau, nếu tiếp tục ngồi lâu, thích ăn cay, nghiện rượu, rất có khả năng tái phát. Còn không phẫu thuật ấy à, trên người luôn có một vết thương không chịu lành, lúc chảy máu thì làm dính quần lót, lúc khép miệng thì sưng, ngứa, tay chạm vào rồi cầm đồ ăn, truyền nhiễm qua đường phân - miệng, đau bụng, vết thương tiếp tục tiếp xúc với chất bẩn nhiễm trùng, lại còn có khả năng chuyển hóa ác tính.

Nếu là cậu mắc bệnh trĩ, cậu chữa hay không chữa? Trong các luận điểm văn chương của cậu, thứ gần gũi với bệnh trĩ nhất là một điều trong "Tam thập tam bất diệc khoái tai" (Ba mươi ba điều sướng không chịu nổi): Giữ lại ba bốn cái nhọt lở ở chỗ kín, thỉnh thoảng gọi nước nóng đóng cửa lại tắm. Sướng biết bao! Tớ nghĩ, tám phần là cậu sẽ không chữa.

Những sự xoắn xuýt tương tự của tớ còn rất nhiều, đều là vì đủ loại chuyện cỏn con khác nhau. Ví dụ như khóa cửa phòng hai lần, ví dụ như nhặt rác trên mặt đất lên, ví dụ như trước khi ngủ nhất định phải đi tiểu một lần, ví dụ như không thể chịu nổi việc đồ vật bị tổn hại và trầy xước sau khi đã vào tay mình. Tớ cũng biết, đồ vật mua về là để dùng, đã dùng thì sẽ có vết trầy xước, thì có thể bị tổn hại. Tớ cũng biết, cứ là bề mặt thì sẽ có vết trầy xước và tổn hại, cho dù là đồ mới tinh đi nữa, dưới kính lúp phóng đại gấp mười, gấp hai mươi, gấp một trăm lần, bề mặt cũng có vết trầy xước. Tớ thậm chí còn biết, sự sáng tạo, bảo vệ và hủy diệt bắt dù thế nào cũng phải duy trì cân bằng, dẫu tàn nhẫn đi nữa thì hủy diệt cũng là điều tất yếu, ngắm nghía kỹ càng, hủy diệt thậm chí còn mang vẻ đẹp. Thế nhưng tớ cứ nhìn thấy những vết trầy xước và tổn hại do chính tay mình gây ra là trong lòng lại tắc nghẽn, trăm bề khó chịu.

Tớ đã tự phê bình lâu dài, tại sao có thể nhìn thấu sinh lão bệnh tử, danh lợi được mất v.v. "chuyện lớn", hiểu rõ mọi đạo lý lớn của nhân sinh, nhưng lại vướng bận một cách bệnh hoạn vào những chuyện vặt vãnh lông gà vỏ tỏi này? "Chết còn không sợ, lại sợ vết trầy xước á?" Để khắc phục căn bệnh dở hơi của mình, tớ từng cố ý đeo lâu ngày một chiếc đồng hồ bị tớ làm cấn một vết trầy xước lúc say rượu, bên hông thắt một con ve sáu bằng ngọc trắng Hán Bát Đao hàng đầu bị tớ sơ ý làm sứt mất mắt trái, với hy vọng tâm hồn dần thích ứng với sự không hoàn hảo này, hoa rơi, nước chảy, mây bay, lòng dạ thản nhiên. Kết quả là tâm phiền ý loạn, đá chó mắng mèo, ngồi thiền vô ích, tu hành mất sạch, ác mộng liên miên, trong mộng toàn là con ve sọc ngọc trắng khuyết mất một mắt trái, vết sứt mẻ bị rơi rớt cứ đâm vào mắt hết đêm này đến đêm khác trong giấc mơ.

Đối với những chuyện tương tự, cách xử lý của cậu là: "Đồ sứ đẹp đã tổn hại, ắt không còn lý do gì nguyên vẹn. Cọc cạch nhìn nhiều, chỉ tổ làm rối lòng người. Chi bằng giao cho đầu bếp làm đồ dùng tạp hóa để dùng, vĩnh viễn không cho lọt vào mắt nữa. Sướng biết bao!" Nói một cách đơn giản, không thấy thì không phiền.

Được rồi, tớ là một kẻ phàm phu tục tử, tớ cách Phật vạn tám ngàn dặm, thái độ của cậu đối với những chuyện nhỏ nhặt đã giáo dục tớ, tớ lập đại chí: "Nếu không ảnh hưởng đến người khác, chỗ nhỏ không vượt qua được, thì không ép bản thân phải vượt qua nữa. Đại thông suốt, tiểu xoắn xuýt, mang tâm lý dở hơi mà qua nốt quãng đời còn lại, chính là đại chí của tớ."

Bệnh trĩ không chữa nữa, cứ để lại đó cho đỡ buồn chán, sưng sưng, ngứa ngứa, đau đau, mỗi tháng máu chảy không ngừng mà không chết, giúp tớ hiểu được sự thống khổ của các bạn nữ, nhắc nhở tớ rằng sinh mạng vẫn đang tồn tại một cách chân thật trên cơ thể thịt da từng giây từng phút.

Phùng Đường