Tô Đông Pha, Kim Thánh Thán, Lương Thực Thu cùng Lâm Ngữ Đường:

Mấy vị thường trú trên trời, niềm vui có nhiều không?

Dạo này trời nóng, đại sự đại nạn ở cõi người quá nhiều, tâm can dùng sức quá độ, lòng dạ bất an. Tiện tay lật sách nhàn, chuyên chọn những khúc ngâm vịnh nhè nhẹ, thong thả từ trông, liên tiếp trong tập sách của các vị lật ra những chuyện vặt phòng riêng của từng người. Tô Đông Pha huynh từng viết mười sáu điều vui hợp lòng người, Kim Thánh Thán huynh từng viết ba mươi ba điều sảng khoái khôn cùng, Lương Thực Thu huynh từng viết mười một điều sảng khoái khôn cùng, Lâm Ngữ Đường huynh từng viết hai mươi bốn điều vui sau khi đến Đài Loan.

Chuyện nhỏ thường mang ý nghĩa lớn, thế biến thời dời, lòng người có khác, liệt kê ra ba mươi sáu điều vui của tôi, xin bốn vị đại đức chê cười.

Thứ nhất, đọc "Tăng Văn Chính công Gia ngôn sao", so với "Luận ngữ", cũng lộn xộn không có hệ thống, nhưng phong phú hơn rất nhiều, tất cả mọi phiền não trong tâm hồn gặp phải khi làm việc chính đáng ở cõi đời này đều có chỉ dẫn, có thể coi như "Kinh Thánh" của kẻ sự nghiệp để đọc thường xuyên. Thế là vui.

Thứ nhước, đại sự thì minh bạch, tiểu tiết lại hồ đồ. Coi nhẹ sống chết, nhưng lại lo lắng kết quả cuộc họp sau hai ngày nữa, sợ muỗi mắm và rắn rết trong phòng tối nay. Liên tục mấy tuần không nghỉ ngơi, quyết định, ba tiếng đồng hồ còn lại tối nay, làm việc không chính chuyên, uống rượu, ngâm "Thạch đình mai dục phát, tu phóng tửu thuyền hành", lướt web, mang trong lòng nỗi hổ thẹn vì tranh thủ chút thời gian nhàn rỗi, đi ngủ sớm. Thế là vui.

Thứ ba, được lúc nhàn rỗi cắt móng tay bốn chân và móng chân, gót giày đóng đế mới, tối qua có giấc ngủ ngon say sưa, tắm táp một trận, có thể lên đường lần nữa. Thế là vui.

Thứ tư, sau một năm rưỡi dùng cả mềm lẫn cứng, qua những cuộc hội họp và bàn rượu, kiên trì kỳ kèo, những người vốn dĩ trong từ điển chỉ có các từ vựng như "trợ cấp", "chuyên án", "tiếp đãi", "lộ trình kỹ thuật", vậy mà lại bắt đầu thảo luận về "khách hàng", "đối thủ", "hiệp đồng", "số dư biên tế". Cổ nhân có câu, có cách lừa con ngựa ra bờ sông, nhưng không thể ép con ngựa uống nước dưới sông, thế nhưng đưa con ngựa ra bờ sông, xác suất nó uống nước dưới sông sẽ lớn hơn rất nhiều. Thế là vui.

Thứ năm, trời hửng sáng, tự nhiên tỉnh giấc, trời mưa vẫn chưa tạnh. Không cần vội vã đón chuyến bay sớm, hai mươi tư giờ sau đó cũng không có việc gì bắt buộc phải làm. Thế là vui.

Thứ sáu, ở bên ngoài ba ngày, xã giao liên tiếp, email tích tụ hàng trăm, trong lòng mèo cào chó sủa. Một chén trà Phổ Nhĩ đặc sệt, ba tiếng đồng hồ, giải quyết sạch sẽ toàn bộ email, phương đông trời chưa trắng. Thế là vui.

Thứ bảy, nghe hậu bối đứng trước đám đông giảng giải về văn bản trôi chảy như nước đổ ống tre, sự việc rõ ràng mạch lạc, thuận lợi không vướng mắc. Thế là vui.

Thứ tám, mấy chục năm nay, dù ban ngày dùng não nhiều đến đâu, đọc sách nhiều đến đâu, làm việc nhiều đến đâu, đặt đầu xuống là ngủ, không ngáy, ít trở mình. Thế là vui.

Thứ chín, sau ba tháng lần lữa, sắp xếp ổ cứng xong xuôi, các vị thần về đúng vị trí, trật tự ngăn nắp. Thế là vui.

Thứ mười, trò chuyện phiếm với người ta, nghe cô ấy kể dạo này rất phiền một tên ngốc dở hơi, nhưng lại ngại không dám thổ lộ. Đúng lúc ấy, điện thoại cô ấy reo lên, chính là tên ngốc dở hơi kia, tôi giật lấy điện thoại của cô ấy, dùng những lời thô tục ngoài đường mắng xối xả tên ngốc dở hơi ở nơi xa đó, mười phút sau thì đưa lại điện thoại cho cô ấy. Cô ấy nghe thêm một lúc lâu, cúp máy, cười lớn, nói cho tôi biết, tên ngốc dở hơi đó hỏi tôi là ai, còn nói hắn ta sai rồi. Thế là vui.

Thứ mười một, bấm bụng bỏ ra số tiền lớn mua máy ảnh Leica tốt nhất và ống kính có khẩu độ lớn nhất, ngắm vào đồng tử của người đó trong bóng tối, bắt trọn khoảnh khắc chân thật nhất của cô ấy. Bức ảnh do một kẻ ngoại đạo chụp lại còn xuất sắc hơn cả thợ chụp ảnh chuyên nghiệp. Thế là vui.

Thứ mười hai, loại bỏ chiếc máy tính cũ dùng đã ba năm, máy tính mới khởi động nhanh như chớp mắt, vận hành tựa gió cuốn, thân tâm theo đó mà nhẹ nhõm hẳn. Thế là vui.

Thứ mười ba, mệt mỏi, chịu đựng thêm chút nữa, vẫn còn Tiểu Tinh, thế là không mệt nữa. Thế là vui.

Thứ mười bốn, thỉnh thoảng vì bản thân không phải là một người tốt thông thường mà cảm thấy bùi ngùi, tai nghe được chuyện một ông anh sau bốn mươi năm quay lại vùng quê từng bị đày ải, phát hiện ra những kẻ đáng chết thì đều chưa chết, những kẻ không đáng chết thì đều đã chết hết. Những kẻ không chết đều là con bạc, kẻ sắc, kẻ rượu chè. Thế là vui.

Thứ mười lăm, vạn vật không có hình định sẵn, văn chương không có pháp tắc cố định. Cây trúc trong mắt không phải cây trúc trong vườn, cây trúc trong ngực không phải cây trúc trong mắt, cây trúc trong tay không phải cây trúc trong ngực, cây trúc trên giấy không phải cây trúc trong tay, cây trúc trong lòng người tiếp nhận không phải cây trúc trên giấy. Chỉ cầu ý khí bao trùm vô biên và sự canh nét chuẩn xác trong từng khoảnh khắc. Thế là vui.

Thứ mười sáu, viết tiểu thuyết dài, liên tục ba năm, ngắt quãng nỗ lực, giống như gánh nặng leo núi dài ngày, như gánh nặng áo cơm đi lại dài ngày. Một dịp Tết đến, tuyết phủ kín cửa, tắt tivi, tắt điện thoại, tắt mạng, ăn đồ ăn đạm bạc, uống trà đặc, bảy ngày ba vạn chữ, tổng thể tiểu thuyết vượt qua tám vạn chữ, vượt qua điểm giới hạn khó khăn nhất, bụng lợn đầy đặn, sau Tết thong thả thu đuôi báo. Thế là vui.

Thứ mười bảy, sau khi say mèm, nhìn mấy kẻ so xem ai kiếm được nhiều tiền hơn, so xem ai quản lý nhiều người và tài sản hơn, so xem rượu vang đỏ và đồng hồ của ai tốt hơn đắt hơn. Tôi nói, có ai dám thi đọc thuộc "Đường thi tam bách thủ" với tôi không? Nếu như một phần mười dân số Trung Quốc có thể thuộc một trăm bài Đường thi, chúng ta còn phải sợ ai nữa? Xung quanh tĩnh lặng. Thế là vui.

Thứ mười tám, mặt mỏng, hứa hẹn quá nhiều, thiếu nợ văn chương mấy bài, viết xong trong một đêm, thân nhẹ tựa én bay. Thế là vui.

Thứ mười chín, sau trận mưa gió mùa thu ở Bắc Kinh, trời xanh đến đáng sợ, ban ngày chó sủa điên cuồng, ban đêm sao sáng rực như kẻ trộm, bức ép người ta phải suy ngẫm về ý nghĩa tối hậu của cuộc đời. Nghĩ tới nghĩ lui, con người ta ai cũng sinh ra, ai cũng khó tránh khỏi cái chết, quỹ đạo ở giữa, mây trôi qua mắt, hồng nhện lưu lại dấu móng. Bới lông tìm vết trong trứng, tìm ý nghĩa trong sự vô nghĩa, lại nghĩ đến văn học. Về văn học, có một định nghĩa rất hay: "Nó cố gắng thông qua câu chuyện của một người, làm cho câu chuyện của tất cả mọi người từ xưa đến nay hiện lên trên giấy." Viết câu chuyện của một người này, là việc có ý nghĩa nhất trong mệnh của tôi, thế nên không nghĩ nữa, cứ làm thôi. Thế là vui.

Thứ hai mươi, dùng tiền thưởng cả năm mua một miếng ngọc cổ cao cấp nhỏ, xoa nắn không thôi, từ xa tưởng tượng người thợ ngọc năm xưa, không ngờ một ngày đã trôi qua. Đặt ngọc cạnh gối, mơ màng chìm vào giấc ngủ. Thế là vui.

Thứ hai mươi mốt, sơ suất, ngọc mẻ, dùng vàng bạc dát vá lại, chế thành trang sức đem tặng người khác, không nhìn thấy nữa, trong lòng không còn cấn cá nữa. Thế là vui.

Thứ hai mươi hai, đúng ngày sinh nhật của ông anh già, hoa hải đường Tây phủ trong sân vừa hé nở, trời lạnh rượu ấm, hoa rơi lả tả trắng hồng. Thế là vui.

Thứ hai mươi ba, con người ta không thể đời đời kiếp kiếp đều đi tiểu cao như thế mãi được. Nhân lúc còn đi tiểu được, tôi đi tiểu thật cao. Thế là vui.

Thứ hai mươi tư, nghe mấy người trung niên nam nữ mặt đầy nghiêm túc bàn chuyện thiền, họ nói, thuật ngữ gọi là đánh cơ phong, tôi nghe thành "đánh máy bay". Trong lòng thầm nghĩ, đánh cơ phong và tự sướng quả thực rất giống nhau: Bản thân tự sướng âm thầm, cảm thấy tiếp cận được chân tướng niềm vui của sinh mệnh, người ngoài nhìn vào, lại cảm thấy khó hiểu vô cùng. Thế là vui.

Thứ hai mươi lăm, mấy ngày liền uống rượu lớn, họp dài, nói chuyện tổn hại tinh thần. Trên bàn rượu một tên béo không uống rượu, hứng thú cũng rất cao, nói năng không dứt, lời lẽ không tầm thường, tuyệt đối không làm bầu không khí chùng xuống, tiết kiệm sức lực cho tôi. Tôi cắm cúi ăn mì, mỉm cười uống rượu mà thôi. Thế là vui.

Thứ hai mươi sáu, hết lời khuyên nhủ bố đừng mang sầu riêng từ Hồng Kông vào cửa khẩu Thâm Quyến, Thâm Quyến cũng có bán, cũng ngon, cũng không đắt hơn bao nhiêu. Bố không nghe, nói hương vị khác nhau, lúc qua hải quan liền bị tịch thu không thương tiếc. Thế là vui.

Thứ hai mươi bảy, mẹ bỗng nhìn chằm chằm vào chậu hoa do bà chăm cho chết khô mà nói, đời người ngắn ngủi làm sao. Tôi nhân cơ hội dụ dỗ nói, đúng vậy, nghĩ thoáng lên đi, mẹ chẳng còn mấy năm nữa đâu. Mẹ lập tức quay trở lại trạng thái ban đầu, nói, mày cũng chẳng còn nhảy nhót được mấy năm nữa đâu, cháu trai ạ. Thế là vui.

Thứ hai mươi tám, ở sân bay, có một tên đê tiện chen hàng len lỏi, tôi làm vẻ mặt kim cương giận dữ trừng mắt nhìn sang, tên đê tiện la lối, tôi thi triển ngôn ngữ bát nhã, dưới sự hỗ trợ của quần chúng xung quanh, khiến hắn đuối lý cạn lời, bản thân toát một thân mồ hôi, nhẹ nhõm cả người. Thế là vui.

Thứ hai mươi chín, bỗng nhiên mùa hè đến, lục lọi quần áo cũ, một chiếc quần đùi casual thời trung học, hồi đó mặc sát người trông chân dài, sau hai mươi năm ăn thịt uống rượu ngồi ì ra, mặc vào, phần eo chỉ hơi chật một chút mà thôi. Thế là, vui.

Thứ ba mươi, uống rượu say đến mức cơ thể lảo đảo, miễn cưỡng không ngã xuống đất, trong chốc lát, trong đầu hỗn loạn sôi sục tựa lẩu Trùng Khánh, dường như nhìn thấy một kẻ gian xảo trước mặt, không che đậy chửi rủa điên cuồng, chửi đến khi kẻ gian biến mất, lại điên cuồng gửi tin nhắn và vi bích, lại vồ lấy bút giấy viết thơ. Hôm sau tỉnh rượu, đầu đau như bị siết vòng kim cô. Gọi điện cho kẻ gian xảo đó, tìm hiểu vòng vo, phát hiện ra tối qua kẻ gian xảo không có nhà, toàn là ảo giác. Kiểm tra lịch sử tin nhắn và vi bích, hoàn toàn không có, tối qua điện thoại sớm đã hết pin. Kiểm tra đầu giường, giấy bút vẫn còn, nét chữ vẫn có thể nhận ra: "Xuân thủy sơ sinh, xuân lâm sơ thịnh. Xuân phong thập lý, bất như nhĩ" (Nước xuân mới nhọc, rừng xuân mới tươi. Mười dặm gió xuân, không bằng có em), câu thơ cực hay. Thế là vui.

Thứ ba mươi mốt, trong khoảnh khắc, sau khi được thả lỏng, đại tiện thông suốt, trút sạch mấy đấu cặn bã, lên cân lại, nhẹ đi năm cân. Thế là vui.

Thứ ba mươi hai, dần dần phân biệt được rượu vang đỏ loại ngon và rượu vang đỏ loại tồi, nhưng lại không biết cách miêu tả thế nào. Trong một thoáng, phát hiện ra rượu vang đỏ loại ngon, đặc biệt là rượu vang đỏ loại ngon của Cựu thế giới, đều có mùi vị giống như chiếc quần lót mặc mấy ngày, thế là tìm được phương pháp miêu tả đơn giản tối thượng. Thế là vui.

Thứ ba mươi ba, uống rượu lâu ngày, siêu âm khám sức khỏe định kỳ nghi ngờ ung thư gan, hai tuần sau siêu âm động lực học tăng cường MRI kiểm tra lại, không phải không phải, là tĩnh mạch cửa, đến quán nhỏ uống rượu lớn chúc mừng. Thế là, vui.

Thứ ba mươi tư, sáng nghe đạo, chiều chết cũng đù. Một đêm tỉnh mộng, núi nhỏ như lòng bàn tay, trăng to như khung cửa sổ, tim rỗng tuếch như đáy thùng tuột ra, trong chốc lát, nước rút sạch sẽ, mọi chuyện trôi tuột, lòng không vướng mắc. Thế là vui.

Thứ ba mươi lăm, sáng bàn đạo, chiều chết cũng đủ. Bộ ba vạn vật sinh trưởng viết xong, "Đường thi bách thủ" biên soạn xong, "Bất nhị" in ra, không phải là cuốn sách thông thường, trước đây trong tiếng Trung chưa từng có, người đến sau ở đâu? Đại đan đã thành, sức người đã hết, sứ mệnh đã đạt, sinh mệnh sau này và chuyện sau khi chết không còn thuộc về việc tôi rỗi hơi đi lo bò trắng răng lải nhải chuyện tào lao nữa, hoàng hôn đẹp vô tận, lúc nào lặn cũng được, lúc nào chết cũng được, lúc nào ngủ ngon cũng được, sao cũng được, mọi thứ đều thản nhiên. Thế là vui.

Thứ ba mươi sáu, viết bài văn thiên tự mình muốn viết, viết xong trong một khắc, nghĩa lý khảo cứu từ chương đều đủ, phiền não trong lòng đều tan biến. Thế là vui.

Ba mươi sáu điều vui, góp vui cho náo nhiệt, phần còn lại không kể hết.

Phùng Đường bái lạy