Đến tuổi hoa giáp, câu thơ thiên cổ nổi tiếng của Tào Tháo: "Đối tửu đương ca, nhân sinh kỷ hà? Thí như triêu lộ, khứ nhật khổ đa" (Đối diện chén rượu cất tiếng hát, đời người được bao lăm? Ví như sương buổi sáng, những ngày qua đã quá nhiều cay đắng) không khỏi thường xuyên dội lên trong tâm trí tôi. Thực ra, trước Tào Tháo, nhà thơ Tần Gia đã từng cảm thán: "Nhân sinh thí triêu lộ, cư thế đa truân kiển" (Đời người ví như sương mai, sống ở đời nhiều gian truân trắc trở), mà con trai của Tào Tháo là Tào Thực cũng từng trầm ngâm: "Nhân sinh xứ nhất thế, khứ nhược triêu lộ hi" (Đời người sống trên đời, trôi qua như sương mai tan). Điều này cho thấy dùng sương mai để ví với số mệnh đã trở thành một loại đồng cảm của con người. Kinh Kinh Cương của Phật giáo viết: "Nhất thiết hữu vi pháp, như mộng hoán phao ảnh, như lộ diệc như điện, ứng tác như thị quan" (Tất cả pháp hữu vi, như mộng mị bọt bóng, như sương cũng như chớp, nên quán chiếu như thế). Trước đây tôi luôn cảm thấy mộng mị rực rỡ hơn sương mai, bọt bóng lãng mạn hơn sương mai, ánh chớp tráng lệ hơn sương mai, trong bốn loại số mệnh ngắn ngủi được xếp hàng ngang hàng nhau ấy, dường như chỉ có sương mai là hèn mỏng tầm thường nhất.
Tôi là một kẻ lười biếng chuyên viết lách vào đêm khuya và ngủ vào buổi sáng, tuy cũng từng viết những tác phẩm như "Tiên Nhân Thừa Lộ Bàn", cũng từng hùa theo người xưa cảm thán "Ví như sương mai", nhưng thực ra, sương mai ngưng kết ra làm sao thì trước đây chưa từng chuyên tâm quan sát. Hai năm gần đây, tôi có mở một phòng đọc sách ở một ngôi làng xa tận ngoại ô Kinh Đông, xung quanh toàn là cánh đồng. Chiều hôm đó, tôi ra ngoài làng vẽ tranh thủy mạc ký họa, làm quen với anh nông dân tiểu Đào. Trong lúc trò chuyện, nghe anh nhắc đến chuyện "hứng sương", tôi thấy rất mới lạ. Mảnh đất rộng lớn mà anh trồng là một loại rau có tên gọi kỳ quặc nhập từ Hương Cảng, loại rau này trong thời kỳ sinh trưởng sương mai càng vượng thì chất lượng càng tốt, cho nên anh thường xuyên đến đồng từ khi trời chưa sáng để chờ sương ngưng tụ. Theo lời anh nói, sương mai nhiều hay ít, vượng hay thưa phụ thuộc vào việc chênh lệch nhiệt độ giữa mặt đất và tầng không thấp lúc rạng đông có vừa khéo hay không, nhiệt độ mặt đất quá thấp không được, hơi nước trong tầng không thấp quá ít cũng không xong. Anh cũng không chỉ thụ động chờ đợi, có khi còn đốt ít khói nóng hun đất, hoặc dẫn nước vào các mương rãnh bên cạnh ruộng rau. Anh bảo khi ánh bình minh sáng rực lên như bếp lò, nhìn thấy trên lá rau ngưng tụ những giọt sương tròn xoe, cái cảm giác sung sướng trong lòng giống hệt như lúc nhìn thấy vợ sinh hạ thành công một đứa con trai khập khiễng bụ bẫm vậy. Lời tiểu Đào nói khiến lòng tôi ngứa ngáy, thế là có một ngày tôi dặn anh trước khi trời sáng hãy đến đánh thức tôi, đưa tôi cùng ra đồng "hứng sương".
Những năm gần đây nhiệt độ Bắc Kinh liên tục tăng cao, mưa ít, tiểu Đào vừa dẫn tôi ra đồng vừa thở dài nói, tuy thế tản nhiệt của mặt đất rất mạnh, nhưng hơi nước ở tầng không thấp lại không đủ, cho nên sương rất khó ngưng tụ, giống như người ta sinh đẻ khó nhọc vậy, làm cho người ta phát sầu. Anh lại nói không chỉ riêng loại rau anh trồng cần sương mai dưỡng ẩm, mà ngay cả hoa màu bình thường, trong năm hạn hán này, thêm chút sương mai cũng có thể làm dịu đi tình trạng khô hạn. Bước từng bước nông sâu đi theo anh về phía trước, trọng lượng của sương mai trong lòng tôi cũng trở nên nặng nề hơn.
Khi chúng tôi đến đồng, bầu trời phía đông đã có màu xanh vỏ trứng, tiểu Đào di chuyển trong ruộng, còn tôi theo lời dặn của anh thì ngồi xổm trước một gốc rau mà anh gọi là "Nhị Béo", giương mắt to quan sát những phiến lá to béo đó. Trong ánh sáng mờ ảo của bầu trời, mới đầu nhìn chỉ cảm thấy phiến lá đó héo hắt héo hon chán ngắt, trong lòng thầm nghĩ loại rau thế này lẽ nào thực sự giống như tiểu Đào nói, là "cây hái ra tiền" chuyên cung cấp cho các nhà hàng cao cấp sao? Một lúc sau, cảm thấy dưới chân bốc lên chút hơi ấm nồng, còn từ tầng không thấp lại hạ xuống chút hơi lạnh nhẹ; tiếp đó, trên chân trời phía đông dường như có thiên nữ rải hoa, chợt nhiên một dải ráng chiều lóe ra, bên kia tiểu Đào hô lên một tiếng "Chú ý", tôi vội tập trung chú ý hơn nữa vào phiến lá rau đó, đột nhiên có những giọt sương long lanh rung rinh xuất hiện, phiến lá ấy lại cũng tự rung lên dù không có gió, giống như vừa tỉnh giấc vươn tay thư giãn ngáp một cái thật dài, tôi cũng không kìm được hô lên: "Coi kìa!" Tôi quan sát kỹ hơn nữa, cảm thấy mấy giọt sương đó quả thực đều giống như những đứa trẻ mới chào đời, sự sống mới mẻ toát lên vẻ đơn thuần ngây ngô, có một hạt treo lơ lửng trên đầu lá, phản chiếu sắc cầu vồng của ráng chiều, chực rơi mà chưa rơi, trong nghịch ngợm toát lên vẻ thông minh... Rất nhanh chóng, trời sáng rực, những tia nắng mặt trời buổi sáng trút xuống cánh đồng dồn dập, trong chớp mắt, giọt sương trên đầu lá đã lặng lẽ rơi xuống, còn giọt sương trên phiến lá, có giọt không biết biến mất bằng cách nào, nhưng có một giọt, tôi đã bắt trọn một cách rõ ràng khoảnh khắc nó thấm đượm hòa tan vào gân lá, quả thực, vô cùng ngắn ngủi, nhưng cũng vô cùng rực rỡ——phiến lá mà trong bóng tối khiến tôi cảm thấy héo hon kia, nhờ vào sự sống ngắn ngủi của những anh chị em giọt sương, đã trở nên vươn cao xanh tươi mỡ màng!
Sau khi "hứng sương" trở về phòng đọc sách, tôi cảm thấy cả lòng mình như tràn ngập sương thơm đang tắm mát cho tâm hồn. Nhìn nhận cuộc đời mình thế nào đây? Ví như sương mai? Đúng vậy, cho dù có thể sống đến trên 100 tuổi, đưa vào tọa độ vũ trụ vô tận để đo lường thì thực sự cũng ngắn ngủi đến buồn cười và đáng thương, thế nhưng, nếu như trong quá trình sống ngắn ngủi của chúng ta, dù chỉ có một lần, chúng ta thực sự có thể giống như giọt sương, dâng hiến bản thân mà thấm đượm thế giới, làm cho những điều có giá trị trên đời được hưng thịnh, vậy thì, sự ngắn ngủi có còn tạo thành sự lo âu nữa không? Tôi đi đến trước dàn âm thanh, muốn tìm từ tập đĩa CD một bản nhạc có thể hòa nhịp nhất với tâm tư cảm xúc của mình... Bạn đoán xem, tôi đã chọn bản nhạc nào?
