"Uy nê" là tiếng phương Bắc, nhưng người miền Nam nhìn mặt chữ cũng có thể hiểu được. Sa lầy chính là sa vào vũng bùn lầy, ví von với việc gặp phải chuyện phiền phức, khó giải quyết, cảnh ngộ lúng túng, vô cùng chật vật. Đây là một trạng thái mà mỗi chúng ta trong hành trình đời người đều khó lòng tránh khỏi việc gặp phải.
Có bạn thanh niên sẽ nói, đó chẳng phải là có ý nghĩa gặp khó khăn hay sao? Anh cứ nhất thiết phải nói là sa lầy, có phải có hiềm nghi "dùng văn vẻ" không? Tình huống gặp khó khăn có rất nhiều, ví dụ như bỗng nhiên có hai cơ quan đều sẵn lòng tuyển dụng bạn, hai cơ quan đối với bạn đều có ưu nhược điểm riêng, khiến bạn chốc lát không quyết định được, loại khó khăn này thì không giống với sa lầy. Sở dĩ tôi nói sa lầy, là chuyên chỉ loại khó khăn thực sự khiến bạn sơ sẩy lọt vào vũng bùn, lăn lộn ra đầy bùn đất.
Sự chật vật khi sa lầy, một là khó lòng rút chân ra, hai là hình tượng kém đẹp. Làm thế nào để tự thoát ra từ vũng bùn, hoặc cầu cứu ngoại lực nhảy ra khỏi vũng bùn, ở đây tạm thời chưa bàn đến. Khi sa lầy, trong số những người đứng xem, phần lớn sẽ có kẻ chế nhạo bạn, thậm chí là hoạ vô đơn chí, cười trên nỗi đau của người khác, đây là điều tổn thương lòng tự trọng nhất, khó đối phó nhất. Người có tính cách nhạy cảm, đừng nói là không chịu nổi tiếng vỗ tay hả hê của người ngoài, ngay cả nhìn thấy có người quay đầu đi che miệng cười khẩy, về mặt tâm lý cũng khó lòng chịu đựng. Có người sau khi sa lầy mãi vẫn không thể giãy giụa ra khỏi vũng bùn, phương pháp khắc phục khó khăn cụ thể đúng hay sai, kỹ thuật cao hay thấp lại là chuyện phụ, anh ta chủ yếu cảm thấy mất mặt, đau khổ muốn chết, rất nhiều thời gian và tinh lực, đặc biệt là tình cảm và ý thức, đều dùng hết vào việc tự trách mình và oán trách đất trời rồi.
Cho nên khi bạn sa lầy, ngoài phương pháp và kỹ thuật cụ thể để bước ra khỏi vũng bùn ra, còn có một vấn đề điều chỉnh tâm lý đối đãi thế nào với phản ứng không lành mạnh, thậm chí là phản ứng ác ý hoàn toàn của người ngoài. Triết gia người Pháp Sartre, ông đề chủ trương "chủ nghĩa hiện sinh", tư tưởng đó là dứt khoát "nhìn thấu" tất cả những người ngoài bản thân mình, ông có một câu danh ngôn nổi tiếng: "Tha nhân là địa ngục." Nghĩa là những người khác dẫu sao cũng đều tràn đầy ác ý đối với bạn, lúc bạn sa lầy tuyệt đối sẽ không thương xót bạn đâu, cho nên bạn hoàn toàn không cần phải đi mưu cầu sự đồng tình và viện trợ từ chỗ người khác. Nghĩ như vậy, cũng có thể khiến lòng người lạnh như sắt, chỉ coi như không có sự tồn tại của người khác, tự mình xử lý tốt chuyện của mình là được. Nhưng kỳ thực quan điểm triết học của Sartre cũng không phải là đơn giản rõ ràng như vậy, hơn nữa theo trải nghiệm sinh mệnh cá nhân tôi, mối quan hệ giữa cá nhân và tha nhân trên thế giới này, cũng chưa đến mức bi quan như vậy. Tư tưởng của tôi là, sau khi sa lầy gặp phải kẻ cười trên nỗi đau người khác hoặc chế nhạo cười khẩy, chỉ cần hắn không đấm đá hạ thạch (hoặc có thể nói là "rơi xuống vũng bùn lại lấp thêm bùn"), vậy thì không ngại tham khảo cách nói của Sartre, ôm lấy thái độ "trong bản tính con người quả thực có sự ác tồn tại, phản ứng thế này không có gì là lạ, không cần để ý đến hắn, càng không cần phải tức giận", sau một cái liếc mắt, đến cả tròng mắt cũng không cần chuyển về phía những người đó nữa, đồng thời sau khi rút chân khỏi vũng bùn, cảnh ngộ chuyển biến tốt đẹp lớn, cũng không nên "lý sự" với bọn họ, càng không nên thi hành báo trả. Đương nhiên, lúc đó trong số họ có lẽ lại có người đến để tung hô cổ vũ, nịnh hót hùa theo cho vui cho bạn, bạn cũng tuyệt đối đừng tiếp nhận, nhạt nhẽo ứng phó một chút là đủ rồi.
Tôi còn cho rằng, khi sa lầy, hoàn toàn không có ai đồng tình, quan tâm, thương xót, thậm chí lo lắng vì bạn, không có ai sẵn lòng và thực tế đến viện trợ bạn một chút ít ở tình hình là rất ít, cho nên bạn phải biết trân trọng dẫu chỉ là chút thiện ý nhạt nhẽo của người khác, từ trong đó hấp thụ sức mạnh, và dùng điều này để triệt tiêu sự kích thích mà những phản ứng ác tính đó mang lại cho bạn, để có lợi cho việc bản thân nhanh chóng thoát khỏi khốn cảnh.
Đừng sợ sa lầy. Sau khi sa lầy, yêu mình, tự cường, tự trọng, tự lập, cộng thêm sự khích lệ của những người đối xử thiện ý với bạn, còn có lực nâng đỡ do tất cả các nhân tố lành mạnh trong môi trường nhân văn toàn xã hội cấu thành làm hậu thuẫn, bạn nhất định có thể "sau màn liễu tối lại hiện ra một thôn làng khác"!
