Ngay sau lưng chúng tôi là tòa tháp đôi chọc trời sừng sững. Vừa từ một Bắc Kinh mùa đông giá rét đến với Kuala Lumpur nóng bức, tôi thật sự không quen với việc trò chuyện dưới cái nắng gắt. Thế nhưng, cô ấy không cho phép tôi lùi vào bóng râm của hàng cây cọ, mà cứ bám sát theo để đặt câu hỏi. Tôi bị sự chân thành và bướng bỉnh của cô ấy làm cho cảm động, bèn dừng bước, nhìn sâu vào đôi mắt cô ấy, hạ quyết tâm có hỏi gì cũng sẽ đáp nấy.

Tôi là một trong những giám khảo của "Giải thưởng Văn học Hoa Tông" thuộc tờ báo Sin Chew Jit Pao (Tinh Châu Nhật Báo) của Malaysia. Ngoài việc đã bỏ phiếu từ ở Bắc Kinh từ trước để tham gia bình chọn Giải thưởng Văn học Hoa ngữ Toàn cầu, tôi còn nhận lời mời tạm thời chấm giải tiểu thuyết Mã Hoa (tiểu thuyết người Hoa tại Malaysia) sau khi đặt chân đến Malaysia, thậm chí còn lên sân khấu làm khách mời xướng tên và tức cảnh phát biểu cảm nghĩ khi tham gia bình chọn. Người đoạt giải toàn cầu năm nay là Trần Ánh Chân đến từ Đài Loan, Trung Quốc, về điểm này thì các bên đều không cảm thấy kinh ngạc. Thế nhưng, ai rốt cuộc có thể giật giải quán quân trong hạng mục tiểu thuyết của sáng tác văn học Mã Hoa lại là một ẩn số thực sự đối với tất cả mọi người. Trong cộng đồng người Hoa ở Malaysia có rất nhiều người thích viết văn bằng tiếng Trung, đây là một điều đáng mừng, nhưng 10 tác phẩm tiểu thuyết lọt vào vòng chung khảo được gửi đến tay giám khảo sau khi qua các vòng sàng lọc sơ bộ của đợt này, khi đọc bản sao ở Bắc Kinh, tôi đã cảm thấy có chút thất vọng. Chúng có hai nhược điểm chung: một là không hiểu sao đều viết rất u ám trầm lắng, hai là nhiều bài áp dụng lối viết mờ ảo theo kiểu khảm ghép phân đoạn, thiếu đi động lực hoặc niềm tin để kể cho ra một câu chuyện hoàn chỉnh. Để đảm bảo sự công bằng cho việc bình giải, tên tác giả của hạng mục giải thưởng này đều được ẩn đi hoàn toàn, 10 tác phẩm tiểu thuyết này chắc là do 10 tác giả khác nhau chắp bút, thế nhưng qua nét chữ đọc của tôi thì lại cảm thấy dường như có vài bài là do cùng một người viết. Có lẽ đây là trào lưu mới trong sáng tác tiểu thuyết thế giới chăng? Có lẽ quan niệm về tiểu thuyết của tôi quá cổ hũ chăng? Khi tôi ngồi vào phòng họp của tờ báo Sin Chew Jit Pao, hội ngộ cùng hai vị giám khảo là nhà văn khác, trong lòng không khỏi thấp thỏm lo âu.

Thế là mới có cảnh tượng bị bám theo gặng hỏi sau khi buổi lễ kết thúc. Nữ thanh niên hỏi: "Nhan đề "Dạ Vụ" đã đủ u ám trầm lắng rồi, tại sao ngài lại khẳng định nó?" Tôi bảo cô ấy rằng, tác phẩm tiểu thuyết này viết về một người phụ nữ tầng lớp đáy ở nông thôn chịu đựng đủ điều hành hạ từ chồng, đặc biệt là hành hạ về mặt tinh thần. Người chồng ấy thậm chí còn loạn luân với đứa con gái chưa thành niên ngay trước mặt cô. Người vợ nhà quê ấy chịu đựng hết nổi, cuối cùng vào lúc người chồng ra lệnh cho cô chuẩn bị nước tắm, cô đã bỏ rắn độc vào bồn tắm. Khi người chồng bị rắn cắn rồi chuẩn bị đi bệnh viện, cô lạnh lùng nói: "Trễ rồi." Tiểu thuyết cũng kết thúc trong làn sương đêm mịt mờ. Tôi cũng không phải rất hài lòng với nó, nhưng trong lời kể điềm tĩnh, tác giả đã thể hiện sự khẳng định đối với phẩm giá của kẻ yếu, sự kháng nghị đau đớn đối với thế giới nam quyền. Bản thân tiểu thuyết không có ánh sáng, nhưng ít nhiều có thể truyền cảm hứng cho người đọc gạt bỏ lớp sương đêm dày đặc để suy ngẫm xem ánh sáng nằm ở đâu. Nữ thanh niên lại hỏi: "Ánh sáng thể hiện như thế nào? Lẽ nào nhất định phải giống như việc tiên sinh Lỗ Tấn viết "Thuốc", cứ phải thêm một vòng hoa nhỏ trên ngôi mộ liệt sĩ được nhắc đến ở đoạn kết hay sao?" Tôi bảo đó đương nhiên không phải là hạ sách, nhưng tiểu thuyết có chiều sâu thì luôn nên duy trì sự gắn kết dẫn dắt người đọc hướng về cái chân, cái thiện, cái mỹ, cổ vũ người đọc dù thế nào đi nữa vẫn phải yêu tha thiết sinh mệnh và cuộc sống, đây cũng chính là độ sáng của văn bản. Nữ thanh niên mỉm cười, cô ấy bảo tôi rằng: "Thật ra chúng tôi viết như vậy, không phải thực sự cảm thấy bộ mặt thế gian đã đen tối đến mức không ai muốn sống nữa, dụng ý chính là cảm thấy chỉ có sự lật đổ mới đủ ngầu đến phê pha, bao gồm cả việc cố tình không kể rõ câu chuyện, để văn bản trông giống như những mảnh giấy bị xé vụn... Tiên sinh Lưu, lẽ nào tiểu thuyết không thể viết ra để chơi như thế sao?" Thế là tôi cũng phì cười: "Thật không ngờ, ra đến nước ngoài rồi mà tôi vẫn cứ nghiêm túc quá mức như vậy." Tôi đoán cô ấy là một trong các tác giả của 10 tác phẩm tiểu thuyết lọt vào vòng chung khảo, nhân tiện hỏi tên cô ấy, cô ấy liền bảo tôi ngay: "Mặc Thất Lượng!" Tôi nhìn thấy tia sáng tinh ranh trong mắt cô ấy, đang cảm thấy mình bị trêu chọc thì cô ấy sảng khoái nói: "Ngài đừng để bụng nhé, ngài cũng từng trẻ mà! Em thật sự vô cùng cảm ơn ngài, sau này em thật sự sẽ dùng bút danh này để viết văn đấy, xét cho cùng thì em cũng sẽ trưởng thành lên mà, phải không?" Sau khi từ biệt, cô ấy nhanh chân chạy vụt đi. Tôi ngẩng đầu nhìn tòa tháp đôi chọc trời ấy, thầm nghĩ chỉ với cuộc đối thoại này thôi, chuyến đi này đã không hề uổng phí rồi.