Vẫn còn nhớ một số chuyện thời thơ ấu ở Trùng Khánh. Nhà tôi ở Sư Tử Sơn, Nam Ngạn, từ đó có thể đi tham quan một ngọn núi cao hơn là Chân Vũ Sơn. Trên Chân Vũ Sơn có một đoạn đường vô cùng hiểm trở, phía trong giáp vách núi dốc đứng, phía ngoài là vực sâu thăm thẳm. Hôm đó chơi rất vui, lúc quay về, tôi cố tình đi sát mép vực, lại còn nhảy nhót tưng bừng, thậm chí còn bước những bước nhảy chồm chồm để tiến lên. Đứa trẻ bảy tuổi là tôi lúc bấy giờ vẫn chưa hiểu được sự trân quý của sinh mạng. Làm như vậy là có dụng ý cố tình để cho mẹ trông thấy mà lo lắng. Dưới đáy vực sâu ấy, giữa đám cỏ dại nhô lên một hòn đá kỳ lạ, hòn đá đó tự nhiên tạo thành hình con rắn đang cuộn tròn, phần giữa nhô lên trông giống hệt cổ rắn và đầu rắn. Truyền thuyết kể rằng nam nữ đã kết hôn, nếu ném đá từ trên vách núi xuống, giả sử ném trúng thân con rắn đá đó, thì có thể sinh được một đứa con trai. Đứa trẻ mơ hồ ngu ngơ như tôi tưởng rằng mình cũng hiểu được chuyện của người lớn, nghe người lớn bàn tán như vậy, lại nhớ đến việc mình từng chơi trò đóng vai tân lang tân nương với cô bé nhà hàng xóm, vậy mà cũng nhặt hòn đá dùng sức ném mạnh xuống vực, vì không nắm vững trọng tâm khi ném, nên tư thế cơ thể nhìn từ bên cạnh lại càng thêm phần thót tim.
Vẫn còn nhớ bóng dáng và nét mặt của mẹ ngày hôm đó. Mẹ đi sát vào vách đá phía trong đoạn đường, chầm chậm di chuyển. Chắc hẳn mẹ rất hối hận vì trước khi rẽ vào đoạn đường đó đã không nắm chặt tay tôi, kéo tôi lại bên cạnh mình, bản thân mẹ thì bước về phía trước, nhưng ánh mắt lại dán chặt vào người tôi. Tôi nghịch ngợm nhảy nhót ném đá, liên tục cười cợt với mẹ, trêu chọc mẹ, chọc tức mẹ, mép vực chỉ cách sinh mạng hoạt bát của tôi có vài tấc. Sau này, đặc biệt là khi đã trưởng thành, hồi tưởng lại thái độ của mẹ vào khoảnh khắc đó, tôi vô cùng kinh ngạc, bởi vì theo logic tâm lý và logic hành vi thông thường, mẹ đáng lẽ phải hoảng hốt gọi lớn tên tôi, thậm chí là bước tới kéo tôi về phía trong đoạn đường, thế nhưng mẹ lại vô cùng tĩnh lặng, không hề hô gọi, càng không quát tháo, cũng chẳng có dấu hiệu muốn bước lên can thiệp, mẹ chỉ mím môi, tĩnh lặng nhìn tôi, cùng di chuyển tiến về phía trước song song đối diện với tôi.
Đoạn đường hiểm trở cuối cùng cũng đi qua, rẽ qua một khúc cua, hai bên đường đều là vách đá mọc đầy cỏ tranh và cây bụi, lúc này mẹ mới bước tới nắm lấy tay tôi, vẫn không nói một lời nào, tôi chỉ cảm nhận được lòng bàn tay mập mạp của mẹ đẫm mồ hôi lạnh ngát.
Cho đến tận tuổi trung niên, không biết vì sao có một hôm nhắc lại chuyện cũ này, tôi hỏi mẹ vì sao ngày hôm đó lại có thể tĩnh lặng đến vậy. Lúc bấy giờ mẹ mới kể cho tôi nghe, tầng thứ nhất, trong hoàn cảnh đó bắt buộc phải tĩnh lặng, bởi vì nếu hoảng hốt gọi lớn quát mắng, sẽ khiến tôi căng thẳng, sơ sẩy một cái là thành ngã chân; tầng thứ hai, mẹ để ý thấy tôi hiểu rõ dưới chân có vực sâu đối mặt với nguy hiểm, là cố tình chọc tức mẹ, cho dù tôi không hiểu việc treo sinh mạng ngàn cân treo sợi tóc là vô lý nhường nào, nhưng trạng thái lúc đó mang theo một ý thức và năng lực tự phòng ngừa hiểm họa nhất định, một đời người sẽ phải đối mặt với rất nhiều lần nguy hiểm, cũng thường sẽ có hành động mạo hiểm cố tình đến gần nguy hiểm, lúc ấy mẹ cảm thấy để tôi tận hưởng niềm vui mạo hiểm một chút cũng không có gì là không được. Tôi rất kinh ngạc vì lúc ấy mẹ lại có thể có suy nghĩ sâu sắc đến tầng thứ hai như vậy.
Mẹ mất tính đến nay cũng gần 20 năm, di sản tinh thần mẹ để lại cho tôi vô cùng phong phú, mà sự tĩnh lặng đặc biệt mỗi khi gặp đại hoạn hay đại hỉ, chính là món quý giá nhất trong số đó. Khi tôi viết tiểu thuyết dài tập đầu tiên "Chung Cổ Lâu", mẹ sống cùng tôi trong căn phòng sách nhỏ đó, tôi cúi bàn viết lấp đầy những trang bản thảo, mẹ thì ở ngay sau lưng tôi, lặng lẽ tựa vào giường đọc tác phẩm của người khác. Có đôi khi tôi sẽ quay người lại hớn hở bảo với mẹ, tôi viết đến đoạn nào đó tự cảm thấy rất xuất sắc, còn đọc một đoạn cho mẹ nghe, mẹ nghe xong, vậy mà không hề bình luận, không có lời cổ vũ nào, chỉ tĩnh lặng mỉm cười, hơn nữa, đôi khi mẹ còn kể lại một số nội dung của tác phẩm mà mẹ đang đọc dở cho nghe, tác phẩm đó là của một đồng nghiệp viết, tôi không có thời gian đọc, cũng chẳng cho rằng nó có giá trị tham khảo gì với mình, nên không mấy kiên nhẫn nghe mẹ giới thiệu, mẹ đương nhiên cảm thấy viết rất hay, nhưng mẹ cũng không thêm thắt những lời ca ngợi khen ngợi nào, mẹ cứ thế tĩnh lặng kể lại một cách khách quan cho tôi nghe, hoàn toàn không dài dòng, mang lại hiệu quả đắt giá như điểm huyệt. Sau này "Chung Cổ Lâu" đoạt giải thưởng văn học Mâu Thuẫn, lúc đó mẹ đã đến ở nhà người anh trai ở Thành Đô, tôi viết thư báo tin vui cho họ, mẹ cũng nhanh chóng gửi thư riêng đáp lại tôi, nhưng trong bức thư ấy vậy mà lại không hề đả động đến chuyện tôi đạt giải, chẳng có lời chúc mừng nào, nhưng giọng điệu lại vô cùng tĩnh lặng dặn dò tôi vài việc nhà, đều là những điều mà tôi dễ phớt lờ nhất khi đắc ý quên hình vì cái gọi là sự nghiệp thành công.
Năm 2000 lần thứ ba đi Paris, lại đến viện bảo tàng Louvre ngắm bức "Mona Lisa" của Leonardo da Vinci, giữa vô số những người thưởng lãm, tôi bỗng nảy sinh một cảm giác vô cùng riêng tư, đó chính là biểu cảm trên khuôn mặt của Mona Lisa không nhất thiết phải khái quát là nụ cười, đó thực ra là sự tĩnh lặng thiêng liêng, trong sự tĩnh khí mang đầy sức căng và định lực, lặng lẽ gánh vác những thăng trầm, bi hoan hợp tan, hiểm nguy bất ngờ và ngạc nhiên của nhân sinh. Lúc đó mẹ đã đi về cõi tiên được 12 năm, tôi đăm đăm nhìn Mona Lisa, cảm thấy dung mạo của mẹ chồng lấp lên đó, tiếp tục soi đường chỉ lối cho tôi: Dù nhân sinh gặp phải chuyện gì, bất kể là trong dự liệu hay ngoài ý muốn, sự tĩnh lặng mãi mãi là bảo tàng tâm lý không thể thiếu.
