Việt Nam Thư Quán - Thư viện Online

Cao trên bờ sông Tamar, nơi dòng nước uốn lượn ngoằn ngoèo nhất, thu trọn vào tầm mắt những khúc quanh nối tiếp nhau của dòng sông xinh đẹp này, với triền đồi xanh thẫm của vùng Dartmoor sừng sững ở phía đông như một đám mây giông đang dâng lên, tọa lạc một tòa tháp gạch đỏ trên một nền đất cao, dẫn lên bằng một bậc thềm đá.

Ở mặt phía đông của tòa tháp này có một hốc tường khoét sâu vào bề dày của tường, có ghế đá, và phía trên cao ở phía sau là một ô cửa sổ nhỏ gồm hai khe hở, qua đó chỉ có thể nhìn thấy bên trong bằng cách đặt một chân lên ghế và chân kia lên một chiếc dầm chìa ra khỏi tường. Những gì hiện ra sau đó là một khoảng không gian bên trong để ngõ lộ thiên, với bức tượng một người đàn ông đang ngồi, kích thước như người thật, nằm ở phía đối diện, đội tóc giả và đeo khăn cổ ren kiểu steenkirk, một tay đặt trên đầu gối và tay kia đặt trên tay vịn ghế.

Không có cửa ra vào tòa tháp; lối đi cũ đã bị xây bịt kín. Trước kia, tòa tháp gồm hai tầng, với một sàn nằm phía trên căn phòng vuông chứa bức tượng, và một mái che ở gian phòng phía trên. Nhưng cả mái nhà lẫn sàn nhà nay đều đã không còn.

Vào mùa hè năm 1907, bức tường bịt kín lối ra vào buộc phải dỡ bỏ để có thể đốn hạ một cây lớn đã mọc lên giữa lòng tháp và đe dọa gây hư hại cho công trình. Ngay khi có tin đồn rằng có thể tiếp cận được bên trong, vô số du khách từ Plymouth và Devonport đã đổ xô tới, với hy vọng tìm thấy bên trong một vài di vật của Sir James Tillie, Baronet, người có nơi an nghỉ chính là căn phòng ở tầng dưới, nơi giờ đây chỉ còn thấy mỗi bức tượng của ông.

Hals viết, với phần chính tả đã được hiện đại hóa: "Khoảng năm 1712, Sir James Tillie qua đời, và theo như tôi được biết, trong di chúc của mình, ông đã bắt buộc người thừa kế nhận nuôi của ông, một người tên Woolley, con trai của chị gái ông, không chỉ phải mang họ của ông (vì ông không có con hợp pháp), mà còn phải không được hạ thổ thi thể ông sau khi chết, dùng dây thép buộc chặt thi thể vào chiếc ghế mà ông đã ngồi lúc lâm — với mũ, tóc giả, nhẫn, găng tay, trang phục đẹp nhất, cùng giày và tất — rồi quây lại bằng một chiếc rương, hộp hoặc quan tài bằng gỗ sồi, trong đó đặt sách vở và giấy tờ của ông, kèm theo cả bút và mực — đồng thời xây dựng để chứa đựng linh cữu ấy, tại một mảnh đất nhất định thuộc điền trang của ông, một căn hầm có tường bao hoặc hang động xây vòm bằng đá hoang mạc, nơi thi thể sẽ được đặt vào mà không cần chôn cất theo nghi lễ Thiên Chúa giáo; bởi vì, như ông đã nói chỉ một giờ trước khi chết, trong vòng hai năm ông sẽ lại trở về Pentillie; phía trên căn hầm này, người thừa kế của ông cũng buộc phải xây một căn phòng đẹp, dựng lên ở đó bức chân dung của ông, phu nhân của ông, và người thừa kế nhận nuôi, mãi mãi về sau; và ở cuối căn hầm cùng căn phòng đó phải dựng một ngọn tháp nhọn hoặc đài tưởng niệm bằng đá sừng sững, để từ đó khách tham quan có thể phóng tầm mắt ngắm nhìn vùng quê liền kề, cùng Vũng và Cảng Plymouth; tất cả những điều này, theo như tôi được kể, đã được người thừa kế của ông thực hiện đầy đủ, và những người thừa kế tiếp theo của ông có trách nhiệm phải tu sửa nơi này mãi mãi bằng chi phí từ đất đai và hoa lợi của điền trang, dưới hình phạt bị tước đoạt cả hai nếu vi phạm."

"Tuy nhiên, gần đây tôi nghe được rằng, bất chấp lời hứa trở về Pentillie sau hai năm của Sir James, thi thể của Sir James đã bị giòi bọ ăn rỗng, và xương cốt hay bộ xương của ông đã rơi xuống đất từ chiếc ghế mà nó được đặt ngồi, khoảng bốn năm sau khi được dựng lên; tóc giả, sách vở, cùng quần áo mặc trên người cũng đã mục nát trong chiếc hộp hoặc chiếc ghế nơi nó được đặt nằm lúc ban đầu."

SIR JAMES TILLIE, KNT.

Căn phòng phía dưới, không nằm dưới lòng đất, nơi Sir James ngồi đã không được xây vòm phía trên như ông đã chỉ thị. Những bức chân dung ở căn phòng phía trên đã được chuyển về Lâu đài Pentillie, nơi người ta có thể chiêm ngưỡng chúng vào lúc này.

Nhưng, như đã ngầm nhắc đến, bức tượng được dựng lên đúng nơi đặt thi thể, và bên dưới tượng là dòng văn khắc:—

Đài tưởng niệm này được dựng lên

Tưởng nhớ

Sir James Tillie, Hiệp sĩ, người đã tạ thế

vào ngày 15 tháng 11

Năm Chúa 1713

Và ở tuổi 67.

Người ta cho rằng — nhưng không có bằng chứng nào xác thực điều đó — rằng hài cốt của Sir James đã được thu gom bởi Mary Jemima, người cuối cùng trong dòng họ Tillie và là nữ thừa kế đã mang điền trang Pentillie về cho dòng họ Coryton vào khoảng năm 1770, rồi chuyển đến nghĩa trang S. Mellion. Khi căn phòng được mở ra gần đây để đốn hạ và nhổ bỏ tận gốc cây lớn, người ta không thể tìm thấy bất kỳ dấu vết nào của người quá cố.

Hals, trong bản thảo Lịch sử Cornwall của ông, viết: "Pentyley là một ngôi nhà và nhà thờ được xây dựng bởi một người tên là James Tyley, con trai của... tại giáo xứ S. Keverne, theo tôi được biết thì làm nghề lao động chân tay." Tên người cha là John. "Và ông được nhận làm người hầu hoặc lính kỵ mã cho Sir John Coryton, Hiệp sĩ, Trưởng lão, người sau đó nhờ sự hỗ trợ của chủ nhân đã học hỏi công việc pháp lý hạ cấp dưới quyền một luật sư, rồi trở thành quản gia của ông. Trong vai trò đó, nhờ sự tận tụy và chăm chỉ, ông sớm trở nên giàu có, đến mức cưới được con gái của Sir Henry Vane; từ đó ông có được một gia tài hoặc điền trang lớn, nhưng không có con nối dõi; cuối cùng, sau cái chết của người chủ (1680), ông trở thành người giám hộ ủy thác cho các con nhỏ của ngài, và là quản gia cho người anh cả của họ là Sir John, người đã kết hôn với Chiverton, qua đó ông càng nâng cao sự giàu có và danh tiếng lên một tầm cao mới. Khi đó, chẳng bao lâu sau, Vua James II lên ngôi, nhân vật này với một số tiền lớn và sự mạo nhận thân thế đã tước đoạt được tước hiệu hiệp sĩ từ tay nhà vua, nhưng chỉ ít lâu sau, nhà vua được thông báo rằng ông Tyley thuở ban đầu chỉ là một người chải ngựa hoặc lính kỵ mã của Sir John Coryton, rằng ông không phải là người có dòng dõi quý tộc hay võ tướng, thế mà lại dùng huy hiệu của Bá tước Tilly xứ Đức làm gia huy của mình, bèn ra lệnh cho các Quan Hửu ty điều tra vụ việc; khi phát hiện thông tin này là xác thực, theo lệnh nhà vua, họ đã đột nhập vào phòng của ông ở London, gỡ bỏ những huy hiệu đó, xé nát những huy hiệu khác ra từng mảnh và buộc tất cả vào đuôi ngựa rồi kéo lê qua các đường phố London, để lại cho ông sự ô nhục đời đời, tước bỏ phẩm giá tước hiệu ấy, đồng thời áp đặt mức phạt 500 bảng Anh đối với ông vì hành vi đó, theo như tôi được biết — nhưng than ôi, bất chấp mọi thủ tục tiến hành ấy, sau cái chết của người chủ khi ấy là Sir John Coryton Trẻ, không phải là không có nghi ngờ về việc bị đầu độc, ông đã nhanh chóng kết hôn với phu nhân của ngài, người mà thiên hạ đồn đại là ông đã có quan hệ quá mức thân mật từ trước, nhờ đó ông chiếm đoạt được toàn bộ tài sản, động sản và một khoản tiền góa phụ kếch xù. Nhờ vậy ông sống trong sự sung sướng và thoải mái tột cùng tại chốn này, được một số người kính trọng nhưng chẳng ai yêu mến; tự mãn vì khối tài sản khổng lồ cùng những thủ đoạn và mưu mô mà nhờ đó ông vơ vét được nó — trong đó có những thủ đoạn hoàn toàn phi pháp, minh chứng là người quản gia của ông, ông Elliott, bị nghi ngờ lập xưởng đúc tiền và làm tiền giả để phục vụ cho mục đích của ông; khi hay tin động trời ấy, người này đã bỏ trốn khỏi đất nước và vượt biển trốn đi, trong khi kẻ đồng lõa và tòng phạm khác là Cavals Popjoy, bị truy tố vì tội danh phản quốc tương tự phạm phải ở Saltash, đã bị bắt, đem ra xét xử, kết tội và bị hành quyết tại Launceston vào năm 1695, vào thời điểm mà tác giả của những dòng này là một trong các bồi thẩm đoàn của hạt này, những kẻ đã phê chuẩn các bản cáo trạng đó — khi William Williams xứ Treworgy ở Probus giữ chức cảnh sát trưởng, và John Waddon, Esq., làm hội trưởng bồi thẩm đoàn."

Sau đoạn này, được viết vào một thời điểm muộn hơn, là đoạn văn liên quan đến các sắp xếp tang lễ của Sir James mà chúng ta đã trích dẫn ở trên.

Liên quan đến tuyên bố trên, có một vài điểm cần được làm rõ. Sir John Coryton qua đời vào năm 1680, ngay sau khi ông nhận được giấy phép để tiến hành cuộc hôn nhân thứ hai với Anne Wayte xứ Acton, một góa phụ.

Con trai ông, Sir John, kết hôn với Elizabeth, con gái kiêm đồng thừa kế của Sir Richard Chiverton, Hiệp sĩ, Thị trưởng London, đồng thời là một thương gia buôn da giàu có. Người vợ đầu tiên của Sir James Tillie là Margaret, con gái của Sir Harry Vane, nghị sĩ phái Nghị viện, người đã bị hành quyết vào năm 1662. Tillie được phong hiệp sĩ tại Whitehall vào ngày 14 tháng 1 năm 1686-7, và chính ông đã xây dựng Lâu đài Pentillie. Trong một sân trong của lâu đài có một bức tượng bằng chì tạc hình vị hiệp sĩ với mái tóc giả bồng bềnh, một cuộn giấy trên tay trông giống như gậy thống soái, cùng đôi chân ngắn một cách kỳ lạ.

Trong tác phẩm Bản tường thuật ngắn gọn về các vấn đề nhà nước của Luttrell có nhắc đến vụ bê bối liên quan đến chiếc huy hiệu giả mạo. Ông ghi lại dưới mốc thời gian ngày 26 tháng 11 năm 1687 rằng: "Sir James Tillie xứ Cornwall đã được áp giải tới theo lệnh habeas corpus, sau khi bị Tòa án Hiệp sĩ bắt giam vì từ chối nộp tiền tại ngoại ở đó, và ông đã bị giam giữ trở lại."

"Ngày 19 tháng 1 năm 1687-8. Tòa án Hiệp sĩ đã nhóm họp và phạt Sir James Tilly 200 bảng Anh vì tội danh của ông."

Do đó, Hals đã sai lầm khi cho rằng ông bị phạt tới 500 bảng Anh.

Hals cho rằng (và ông chỉ dừng lại ở mức phỏng đoán) Sir James có dính líu đến vụ đúc tiền giả. Nếu ông trở nên giàu có nhờ những việc làm phi pháp, thì có lẽ là do ông đã vơ vét đầy túi từ các điền trang của dòng họ Coryton, nơi ông từng giữ chức quản gia dưới quyền của hai đời nam tước.

Bản di chúc của Sir James Tillie hoàn toàn không mang chút bản chất báng bổ thần thánh nào như Hals đã quy chụp. Phần đầu di chúc ghi: "Dei voluntas fiat, et mei hac performet." Trong đó ông đề cập đến ngày sinh của mình là 16 tháng 11 năm 1645. Đây là một bản di chúc rất dài, và trong đó ông đã xoay sở bằng mọi cách có thể để gầy dựng một dòng tộc. Vì không có con đẻ, ông đã lập người cháu đích tôn làm người thừa kế, nhưng trong trường hợp người cháu này qua đời mà không có con nối dõi thì điền trang sẽ chuyển cho người cháu thứ hai, và cứ thế tiếp tục. Ở phần cuối, ông viết: "Tôi mong muốn thi thể của mình được an táng kín đáo tại và trong một địa điểm thuộc Lâu đài Pentillie mà tôi đã thông báo trước cho người vợ kính yêu nhất của tôi, phu nhân Elizabeth Tillie, đồng thời cho dựng đài tưởng niệm và khắc văn khắc lên đó theo đúng những gì tôi đã thỉnh cầu người vợ thân yêu của mình."

Tờ giấy ghi chép các chỉ thị để lại cho bà vẫn còn tồn tại đến ngày nay; chúng ta sẽ bàn chi tiết hơn về nó sau. Ông tiếp tục viết: "Mặc dù tôi đã chu cấp cho người vợ thân yêu của mình một phần tài sản từ các điền trang của tôi, nhưng xét đến lòng tốt của bà đối với tôi khi tôi còn sống, và sự ân cần đối với ký ức về tôi mà tôi biết bà sẽ dành cho sau khi tôi qua đời, vì các mục đích được nêu dưới đây, tôi xin trao và để lại cho người vợ thân yêu của mình toàn bộ tư trang [chú thích: nguyên văn], quần áo, trang sức và đồ trang hoàng cá nhân, toàn bộ sách vở, đồ sứ, chân dung và đồ chơi trong phòng riêng của bà tại Lâu đài Pentillie, chiếc xe ngựa lớn, xe mui kín, xe mui trần cùng bộ sáu con ngựa kéo cùng với hai con ngựa và hai con bò khác tùy ý bà lựa chọn, và cả một trăm đồng ghine tiền mặt để sử dụng trong suốt cuộc đời bà và sau đó sẽ thuộc về các cháu ngoại của bà."

"Dành cho Altmira Tillie số tiền 500 bảng Anh được thanh toán vào ngày kết hôn với một trong số những người cháu trai của tôi. Nhưng nếu con bé kết hôn với bất kỳ ai khác, di nguyện của tôi là nó sẽ chỉ được nhận 250 bảng Anh."

"Gửi người em họ Mary Mattock của tôi số tiền 50 bảng Anh sẽ được thanh toán vào ngày kết hôn của cô với bất kỳ ai ngoại trừ William Parkes, nhưng nếu cô kết hôn với hắn thì khoản tiền thừa kế này sẽ bị hủy bỏ."

"Tiếp theo, tôi trao cho người vợ thân yêu của mình năm mươi bảng Anh cho chi phí tang lễ của tôi, với mong muốn bốn người thợ già nhất của tôi sẽ đưa tôi xuống huyệt, mỗi người họ tôi xin gửi tặng bốn mươi shilling. Và gửi cho William Trenaman mười bảng Anh. Và gửi cho người trung thực Richard Lawreate phần ăn uống phục vụ trực tiếp cho bản thân ông trị giá hai shilling sáu xu mỗi tuần tại Pentillie trong suốt phần đời còn lại của ông. Gửi cho các đầy tớ trong nhà làm việc với tôi vào thời điểm tôi qua đời, mỗi người bốn mươi shilling; gửi cho Samuel Holman các dụng cụ làm việc của ông ta; và gửi cho John Long mỗi tuần một đùi cừu trong suốt cuộc đời ông ta, đúng như tôi vẫn thường làm. Để làm bằng chứng, tôi đã đặt bút ký và đóng dấu vào đây vào ngày 22 tháng 3 năm 1703/4, v.v."

Một điểm kỳ lạ và vô cùng bất thường trong thủ tục chứng thực di chúc này là bản chính đã được giao lại cho James Tillie, người cháu trai, thay vì một bản sao có chứng thực, và chỉ có một bản sao được lưu giữ lại tại Tòa án Tổng trấn.

Vì Sir James không có quyền sử dụng gia huy, người cháu trai của ông là James Tillie đã xin cấp phép từ Trường Hữu ty vào ngày 1 tháng 11 năm 1733. Các huy hiệu được cấp cho ông gồm có: Nền bạc, một chữ thập hoa huệ màu đỏ, phía trên có ba đầu đại bàng màu đen bị cắt ngang; và phần huy hiệu đỉnh mũ, trên vòng hoa mang màu sắc gia tộc, hình tượng một nửa con phượng hoàng đang vươn mình bay lên từ ngọn lửa mang màu sắc tự nhiên và trên ngực mang một hình chữ thập hoa huệ màu đen.

Bản ghi nhớ mà Sir James đã nhắc đến trong di chúc của mình, chứa các chỉ thị về việc an táng ông, vẫn còn tồn tại đến ngày nay, và nó hoàn toàn không hề hoang đường phóng đại như những gì Hals đã mô tả.

Gilpin, trong tác phẩm Quan sát về các vùng phía tây nước Anh xuất bản năm 1798, đã phổ biến câu chuyện vốn đã được thêu dệt qua truyền thuyết, và kể từ đó câu chuyện này được đón nhận rộng rãi và truyền tai nhau.

Gough, trong bộ sách Sách nước Anh của Camden xuất bản năm 1789, viết rằng: "Nơi các mỏm đá ở Vịnh Whitsand, ngài Tilly, một điền chủ qua đời cách đây khoảng năm mươi năm, nổi tiếng với lối sống và tư tưởng phóng khoáng, đã được mai táng theo chính lệnh của ông, mặc đầy đủ trang phục, ở tư thế ngồi, hướng mặt về phía cửa của một ngôi nhà hóng mát tại Pentelly, chiếc khóa được đặt dưới gầm cửa, và bức tượng sáp của ông mặc đúng bộ trang phục và tạo dáng ở căn phòng phía dưới."

Gough đã mắc phải một số điểm sai sót. Pentillie cách Vịnh Whitsand rất nhiều dặm, và ông không được an táng giữa các mỏm đá, mà nằm trên đỉnh một ngọn đồi mang tên Ararat. Bức tượng được tạc theo đúng tư thế ngồi nghỉ ngơi của ông làm bằng đá sa thạch chứ không phải bằng sáp; và cuối cùng, nó không nằm trong một ngôi nhà hóng mát, mà nằm trong một tòa tháp gạch cao sừng sững được dựng lên sau khi ông qua đời, và biên lai chi phí xây dựng tòa tháp đó hiện vẫn còn lưu giữ.

Bất chấp mọi mưu mô gầy dựng dòng tộc của ông, hậu duệ của ông đã suy tàn ở nhánh nam giới, và lâu đài cùng các điền trang của dòng họ Tillie đã được chuyển giao như sau:—

John Tillie,

người lao động, S. Kevern.

+--------+-------------+

(2) Elizab. = (1) Margaret = Sir James Tillie.

da. Sir R. da. of Sir b. Nov. 16, 1645.

Chiverton và H. Vane.

wid. of Sir

John Coryton.

+------------------+

Wm. Goodall = Elizabeth,

da. Sir John

Coryton.

+---------+

John Goodall = Margery Major.

+------+

Peter Goodall = ....

d. 1756.

John Coryton = Mary Jemima Tillie.

+-----+

John Tillie Coryton,

b. 1773; d. 1843.

ĐÀI TƯỞNG NIỆM SIR JAMES TILLIE TẠI PENTILLIE

Từng có một dòng tộc Tilly hoặc Tylly vô cùng lẫy lừng và lâu đời tại Cannington, thuộc hạt Somersetshire, bắt nguồn từ một nhân vật mang họ De Tilly dưới thời trị vì của Vua Henry II, và giáo xứ West Harptree cũng tại hạt đó được chia thành hai trang viên, một trong số đó là West Harptree-Tilly. Huy hiệu của dòng họ Tilly này chỉ là hình một con rồng đang chồm lên màu đen, và hình ảnh ấy xuất hiện trên các ô kính màu ở cửa sổ Nhà thờ Cannington.

Việc Sir James Tillie không thể nhận vơ dòng dõi từ gia tộc này là điều hiển nhiên, bởi ông đã không dám sử dụng huy hiệu của họ. Nếu các Quan Hữu ty có thể dò ra bất kỳ mối liên hệ nào dù là nhỏ nhất, họ đã ban cho người cháu trai một chiếc áo giáp gia huy tương tự như huy hiệu Tilly xứ Cannington nhưng không hoàn toàn giống hệt.

Cần phải ghi nhớ rằng việc mang họ của một gia đình quý tộc hay điền chủ hoàn toàn không đồng nghĩa với việc người mang họ ấy có mang trong huyết quản dù chỉ một giọt máu của gia tộc đó; bởi vì một chuyện rất phổ biến khi người ta bắt đầu lấy họ là những người hầu trong các điền chủ quý tộc thường được gọi theo tên chủ nhân của họ, hoặc họ tự nhận lấy họ của các bậc gia chủ, giống như trong vở kịch Giới thượng lưu ở tầng hầm khi các tôi tớ bắt chước cả tước hiệu lẫn họ tên của chủ nhân mình. Tập tục này phổ biến đến mức bất cứ nơi nào ở vùng lân cận của một dinh thự lớn tồn tại qua nhiều thế kỷ, người ta cũng sẽ tìm thấy trong số những dân làng thuộc tầng lớp lao động bình dân những người mang họ của gia tộc lẫy lừng sống trong lâu đài, dinh thự hay trang viên ấy. Việc một kẻ ăn kẻ ở phụ thuộc của dòng họ Tilly xứ Cannington lại dạt trôi xuống tận vùng Lizard là điều không khó lý giải; rất có thể vị Tilly này là hậu duệ từ một trong các trung đoàn mà Vua Charles I từng phái đến Quần đảo Scilly, rồi bị bỏ lại nơi đó và dần chìm vào quên lãng.