Nhân Vật Và Kỳ Sự Miền Cornish

Lượt đọc: 193 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Thomasine Bonaventura

❊ ❊ ❊

Week S. Mary tọa lạc ở một nơi trống trải, lộng gió, nằm ở độ cao 530 thước so với mặt nước biển, gần thượng nguồn của hai con suoch nhỏ bắt nguồn từ vùng đồi hoang vu ở phía nam, hội tụ dòng nước tại Langford và tự khoét nên những khe sâu rợp bóng cây. Vào thời xa xưa, vùng đất này chắc hẳn từng là chiến trường, bởi nơi đây rải rác các dấu tích công sự đất. Từng có một lâu đài ở Week, cùng các trại lính ngự trị trên đỉnh đọan ở Westwood và trong Rừng Swannacott; và Week S. Mary cùng lâu đài của mình đứng sừng sững trên cao, được bảo vệ bởi mỗi công sự ở một bên. Trước đây, đất đai quây rào không nhiều như bây giờ; nhưng chính những dải hoang mạc chiếm phần lớn diện tích giáo xứ lại tạo nên sự giàu có cho nơi này, bởi trên vùng đất cằn cỗi ấy từng chăn thả những bầy cừu lớn, có bộ lông rất được săn đón vào thời mà nghề len là ngành công nghiệp chủ lực ở miền Tây nước Anh.

Dãy đá carbon và đất sét cằn cỗi, trơ trụi, lạnh lẽo và tiêu điều ấy thuở trước vốn hiếm hoi đường sá, các trang trại thì thưa thớt cách xa nhau; và để dẫn đường cho lữ khách qua vùng hoang vu, một số nhà thờ với tháp chuông cao vút đã được xây dựng trên vùng đất cao—Pancrasweek, Holsworthy, Bridgerule, Week S. Mary—giúp họ dò dẫm lối đi băng qua đồng quê từ nơi này sang nơi khác. Một nông trại hay một trang ấp ẩn mình trong thung lũng, được che chắn khỏi gió trời, biển cả và những cơn mưa hắt; nhưng nông dân và điền chủ lại thu vơ vét sự giàu có từ những đàn cừu trên vùng cao nguyên, nơi vốn rải rác, và nay vẫn thế, những nấm mồ cổ, nơi chôn cất những con người từ thời đại đồ đồng và đồ đá.

Davies Gilbert một cách ngớ ngẩn đã bắt nguồn tên gọi của vùng đất này từ tiếng Cornwall, và cho rằng nó có nghĩa là "ngọt ngào". Không có biệt hiệu nào kém thích hợp hơn thế từng được áp dụng. Từ này vốn chỉ vicus, một ngôi làng hoặc thôn ấp, và cũng được tìm thấy ở Pancrasweek, Germansweek cùng nhiều nơi khác.

Trong làng, người ta vẫn có thể nhìn thấy những tàn tích của ngôi trường cũ và nhà nguyện do Thomasine Bonaventura thành lập, một cô chăn cừu sinh ra tại chính nơi này, có câu chuyện được kể lại bởi Carew và Hall; và chúng ta dựa vào ghi chép của họ để kể lại.

Thomasine sinh khoảng năm 1450, dưới triều vua Henry VI, cha cô là một nông dân nghèo có đàn cừu chăn thả trên những khoảng đất hoang chung của làng. Thomasine trông coi chúng và cửi sợi từ chiếc cuộn tay. Phía trên những ngọn moor hoang vắng về phía tây nam, nổi bật lên màu xanh thẫm chống lại bầu trời là đỉnh núi gồ ghề Brown Willy, được đội vương miện bởi những ụ đá khổng lồ; về phía tây và tây nam trải dài Đại Tây Dương, nơi mặt trời buổi chiều lặn xuống trong một rực rỡ huy hoàng.

Một ngày nọ, một thương gia người Luân Đôn, một kẻ buôn len, cưỡi ngựa băng qua cánh đồng hoang; có lẽ đến từ Tintagel hoặc Forrabury, và nhắm thẳng hướng tháp chuông Week S. Mary, khi ông đi ngang qua một gò đất nơi cô gái chăn cừu đang ngồi kéo sợi, làn gió biển thổi mái tóc đen của cô bay lất phất, miệng cất tiếng hát một khúc ballad cổ, nhưng đôi mắt vẫn không rời đàn cừu của cha mình. Phía sau ông là một hàng ngựa lũ lượt nối đuôi nhau chở đầy những kiện len mà ông đã mua, do các tráng đinh của ông dẫn đường. Ông dừng lại để nói chuyện với cô gái, có lẽ để hỏi han xem đâu là chỗ tốt nhất để lội qua con suối ở thung lũng phía dưới. Cô đáp lời, và ông tỏ ra hài lòng trước sự thông minh của cô, và không kém phần ngạc nhiên trước nhan sắc ấy. Ông gặng hỏi cô là ai, tên gì, và hoàn cảnh gia đình ra sao. Trước tất cả những câu hỏi ấy, cô đều đưa ra câu trả lời nhanh chóng và rạch ròi. Đoạn, càng thêm say đắm trước cô, ông hỏi Thomasine rằng cô có muốn theo ông về Luân Đôn, làm người hầu cho vợ ông hay không, đồng thời hứa hẹn mức lương hậu hứa cùng sự đối đãi tử tế. Cô thận trọng đáp rằng bản thân đang nằm dưới sự bảo bọc của cha mẹ, và cô không thể chấp nhận lời đề nghị của ông nếu chưa có sự đồng thuận từ họ.

Thế là người thương gia tiếp tục giục ngựa lên đường, và khi đến Week S. Mary liền dò hỏi nhà của cha mẹ Thomasine rồi đem lời đề nghị trình bày trước họ. Khi họ còn đang lưỡng lưỡng ngập ngừng, ông liền dẫn chứng những khách hàng của mình để làm tin.

Chắc hẳn cha mẹ cô đã vô cùng khấp khởi mừng thầm khi có thể đưa con gái vào làm việc tại một nơi chốn ở Luân Đôn—nơi mà người ta đồn rằng tất cả đường phố đều được lát vàng. Dù vậy, có lẽ họ chẳng thể nào mơ nổi những gì đang chờ đợi cô ở phía trước.

Và thế là cô từ biệt gia đình, hẳn là với rất nhiều giọt nước mắt nghẹn ngào từ phía cô, cùng những lời dặn dò đinh ninh từ cha mẹ phải biết giữ gìn nếp sống đoan trang và vâng lời.

Thuở ấy, những thương gia buôn len và thợ dệt vải này vốn là những nhân vật có thế lực lớn và gia thế vững chãi trong xứ sở. Trong tác phẩm thú vị Pleasant Historie of Thomas of Reading (1600) của Thomas Deloney, chúng ta đọc thấy: "Trong số mọi nghề thủ công thì đây là nghề độc tôn đứng đầu, bởi đó là mặt hàng buôn bán quan trọng nhất, nhờ đó đất nước chúng ta trở nên nổi tiếng khắp các quốc gia. Và người ta thực sự tin rằng một nửa dân số trong nước những ngày ấy sống nhờ vào nghề này, và sống sung túc đến mức trong quốc gia gần như chẳng có lấy một bóng người ăn mày: những người nghèo khó, được Chúa nhân từ ban cho nhiều con cái, nhờ vào cái nghề này mà sắp xếp ổn thỏa mọi bề, để khi chúng vừa tròn sáu hay bảy tuổi, đã có thể tự kiếm lấy bánh mì ăn qua ngày. Thói lười biếng lúc bấy giờ đã bị trục xuất khỏi bờ cõi chúng ta, đến nỗi việc nghe nhắc đến một tên trộm vào những ngày đó là điều hiếm hoi vô cùng. Thế nên, chẳng phải ngẫu nhiên mà những người thợ dệt thời đó vừa được tôn kính lại vừa được yêu mến đến thế."

Không nghi ngờ gì nữa, ngay khi người thương gia đặt chân đến Launceston, ông đã chất toàn bộ số len vừa mua lên những cỗ xe ngựa để vận chuyển về thị trấn qua ngả Exeter. Deloney kể lại một câu chuyện thú vị về việc khi Vua Henry đang cưỡi ngựa tuần du miền tây cùng một người con trai và một số bậc quý tộc, thì "ngài bắt gặp một số lượng lớn xe ngựa chở đầy vải đang xuôi về Luân Đôn, và khi nhìn thấy chúng cứ nối đuôi nhau di chuyển hết đoàn này đến đoàn khác đông đúc đến thế, ngài liền gặng hỏi chúng là của ai. Những phu xe liền thưa rằng: Dạ thưa, của lão Coles ở Reading. Đoạn, ngay lập tức nhà vua lại hỏi một người khác rằng: Vải này của ai thế? Lại thưa rằng: Của lão Coles. Rồi chẳng mấy chốc sau ngài lại lặp lại những câu hỏi tương tự với những người khác, và câu trả lời vẫn mãi là: Của lão Coles. Và cần phải nhớ rằng nhà vua bắt gặp họ ở một đoạn đường hẹp đến mức ngài cùng đoàn tùy tùng buộc phải nép sát vào hàng rào để nhường chỗ cho những chiếc xe đi qua, mà vào thời điểm ấy số lượng xe lên tới hơn hai trăm chiếc, khiến ngài phải mất gần một tiếng đồng hồ mới có đủ khoảng trống để đi tiếp; thế nên vì phải dừng chân quá lâu, ngài bắt đầu sinh lòng bực dọc, dẫu cho sự kinh ngạc trước cảnh tượng đó cũng phần nào làm dịu bớt cơn thịnh nộ; nhưng rồi bùng nổ trong sự bất mãn vì bị níu chân, ngài càu nhàu: Trẫm cứ tưởng lão Cole đã vơ vét giấy phép cho tất cả xe cộ trong xứ để chở vải của lão rồi chứ. Dạ thưa, nếu lão có giấy phép thật thì điều đó có làm ngài phiền lòng không, thưa ngài trượng phu? Có chứ, hỡi trượng phu ngoan hiền, nhà vua ta đáp. Ngươi nghĩ sao về điều đó? Kẻ đánh xe, khi thấy nhà vua (trong lúc cất lời hỏi) chau mày lại, dù chẳng biết ngài là ai, nhưng vì quá đỗi bối rối, hắn bèn lắp bắp thưa rằng: Dạ, thưa ngài, nếu ngài nổi giận thì chẳng ai có thể ngăn cản ngài được; bởi có lẽ, thưa ngài, sự giận hờn nằm trong quyền sai khiến của ngài cơ mà. Nhà vua, nhìn thấy hắn ta lúc thốt ra những lời ấy mà run lẩy bẩy, liền phá lên cười sảng khoái... và cho đến khi ngài đến cách Staines chừng một dặm, ngài lại bắt gặp một đoàn xe ngựa khác, cũng chở đầy vải y như thế, khiến nhà vua càng thêm phần kinh ngạc tột độ; và khi ngài gặng hỏi chúng của ai, câu trả lời được thưa lên rằng: Dạ thưa ngài, đó là của ông chủ Sutton ở Salisbury. Và khi khoảng chừng hai mươi chiếc xe vừa đi qua, ngài lại hỏi rằng: Của ai thế này? Lại thưa: Của Sutton ở Salisbury, và cứ thế, bất cứ khi nào nhà vua đặt câu hỏi đó, họ đều đồng thanh đáp: Của Sutton ở Salisbury. Ước gì trẫm có thêm nhiều Sutton như thế, nhà vua thốt lên. Và cứ thế, càng đi về phía tây, ngài càng bắt gặp thêm vô số xe ngựa nối tiếp nhau: nhân cơ hội đó, ngài bày tỏ với các triều thần rằng sẽ chẳng bao giờ một vị vua tiếc nuối khi phải hy sinh mạng sống để bảo vệ một vùng đất màu mỡ cùng những thần dân trung thành. Trẫm vẫn luôn nghĩ rằng (ngài nói) lòng dũng cảm của nước Anh còn lớn hơn cả sự giàu có của nàng, thế mà giờ đây trẫm thấy của cải nơi đây thừa sức để chống đỡ cho lòng dũng cảm ấy, và trẫm sẽ tìm cách gìn giữ điều đó bằng tất cả khả năng, đồng thời dùng gươm giáo để giữ vững những gì trẫm đang nắm giữ trong tay."

Đánh giá qua những gì Deloney kể lại, tầng lớp thợ dệt này vốn là một hội đoàn vui vẻ, và hành trình về thị trấn chẳng khác nào một buổi dã ngoại kéo dài. Họ—hoặc một số trong số họ—xuất thân từ những dòng dõi danh gia vọng tộc. Grey, chủ xưởng dệt ở Gloucester, thuộc dòng dõi quý tộc cao quý Grey de Ruthyn, và FitzAllen ở Worcester, xuất thân từ nhà Fitzallen, "đó là một gia tộc lừng lẫy có thái ấp nằm quanh thị trấn Oswestrie, nơi mà các bậc tiền bối của ông đã cho xây những bức tường đá nguy nga bao bọc."

Thương nhân buôn len nổi tiếng nhất miền Tây chính là Tom Dove xứ Exeter, nhân vật từng được ca ngợi qua khúc hát này:—

Chào mừng đến thị trấn, Tom Dove, Tom Dove,

Người đàn ông vui tính nhất trần đời.

Chúng ta mãi yêu quý con người của anh, yêu quý,

Cầu Chúa phù hộ anh làm ăn phát tài.

Và chúng ta chẳng bao giờ rời bỏ anh, dù sướng dù khổ, hỡi niềm vui của tôi ơi!

Bởi anh sẽ mãi nhận được thiện ý từ chúng tôi,

Nguyện ơn Chúa ban cho chàng trai ngọt ngào của tôi!

Ở Luân Đôn, Thomasine cư xử rất mực phải phép, luôn vui vẻ và nhã nhặn. Chúng ta không được cho biết người vợ của tay thợ buôn đã đón nhận sự xuất hiện của cô vào nhà ra sao. Nhưng chẳng bao lâu sau, người phụ nữ hiền hậu ấy lâm bệnh nặng rồi qua đời, và người chồng góa vợ liền ngỏ lời trao tay và trái tim mình cho Thomasine, và cô đã nhận lời.

Ba năm sau, Richard Bunsby—nhà buôn vải—qua đời và để lại toàn bộ gia sản cho Thomasine, nhờ đó mà cô gái từng bước chân lên thị trấn với tư cách một nữ tì giờ đây đã trở thành một góa phụ giàu có, lại thêm phần trẻ trung, xinh đẹp và cuốn hút. Chẳng mấy chốc cô đã thu hút biết bao kẻ vây quanh cầu hôn, và sự lựa chọn của cô đã rơi vào "bậc thương gia phiêu lưu đáng kính, Sư phụ John Gall, thuộc phố S. Lawrence, Milk Street." Ông cũng là một người giàu có và hết mực chiều vợ, và ông đã cho phép người vợ của mình thực hiện những khoản quyên góp nhằm cứu trợ người nghèo tại ngôi làng chôn nhau cắt rốn, nơi trong thâm tâm cô vẫn luôn hoài niệm khôn nguôi.

Sau năm năm, Thomasine lại một lần nữa lâm vào cảnh góa bụa, khi người chồng thứ hai tiếp tục nối gót người đầu tiên trong việc sang tên toàn bộ gia tài cho cô.

Cô chẳng phải chờ đợi lâu để những kẻ cầu hôn mới lại vo ve bu quanh cô như ruồi đậu hũ mật, và giờ đây, vào năm 1497, cô trao tay mình cho Ngài John Percival—người vào năm sau đó đã trở thành Thị trưởng Luân Đôn. Để tưởng nhớ sự kiện này, theo truyền thuyết, cô được cho là đã cho xây dựng một con đường tốt—xét theo tiêu chuẩn đường sá thời bấy giờ—từ Week S. Mary xuôi về vùng duyên hải, có lẽ là con đường băng qua đê Week và xuyên qua Poundstock, dẫn đến Wansum hoặc Melhuc Mouth.

Cô sống thọ hơn người chồng thứ ba rất nhiều, và người ta cho rằng cô đã trở về để quãng đời cuối làm một Bà Phước Bố thí tại ngôi làng chôn nhau cắt rốn. Trong di chúc lập năm 1510, cô đã để lại những khoản tiền hậu hứa cho Week S. Mary.

Nhưng cả cô và Ngài John Percival vốn dĩ đã là những mạnh thường quân tại Luân Đôn từ trước đó. Ngài John từng lập một nhà nguyện tại thánh đường S. Mary Woolnoth, và vào năm 1539, người ta tìm thấy một bút tích ghi chép trong sổ sách của giáo hội giáo xứ ấy, ghi lại rằng Bà Thomasine Percival đã để lại tiền để duy trì "ngọn đèn chùm" trong nhà thờ, tức là ngọn đèn đặt trước thánh giá. Cô cũng để lại tiền để sắm nến thắp quanh ngôi mộ trong nhà thờ vào Ngày lễ Phục sinh, trong khi ông để lại ngân quỹ để tu sửa các vật phẩm trang hoàng nhà thờ, chi phí cho việc rung chuông, tiền bồi dưỡng các ca sĩ "để duy trì xướng thánh ca" trong lễ giỗ của hai người, và cuối cùng nhưng không kém phần quan trọng là "cho một buổi tiệc trà đạm bạc khoản đãi chòm xóm trong ngày giỗ ấy."

Carew chép rằng: "Và để cho thấy đức hạnh cũng góp phần xứng đáng vào thành tựu, y như vận may đã tạo đà cho sự thăng tiến của nàng, nàng đã dành toàn bộ quãng đời còn lại cùng những năm tháng góa bụa cuối đời cho những việc thiện nguyện hào phóng không kém phần nhân ái, cụ thể là: tu sửa đường sá, xây dựng cầu cống, hồi môn cho các thiếu nữ, cứu trợ tù nhân, nuôi ăn và cấp phát y phục cho người nghèo, v.v. Trong số đó, ngay tại S. Mary Wike này, nàng đã thành lập một nhà nguyện cùng trường học miễn phí, kèm theo những khu nhà ở khang trang cho các giáo viên, học sinh và các viên chức, đồng thời trích thêm 20 bảng tiền thu nhập hằng năm để trang trải các chi phí phát sinh: qua đó, khi ý nguyện của nàng mang tính thiêng liêng bao nhiêu, thì Chúa Trời cũng phù hộ bấy nhiêu với trọn vẹn thành công mỹ mãn; bởi rất nhiều thiếu gia thuộc các gia đình quyền quý bậc nhất ở Devon và Cornwall đã được giáo dưỡng thành tài tại đây, thụ hưởng cả hai nền học vấn thần học lẫn thế tục dưới sự dẫn dắt của Cholwel—một nhà giáo liêm khiết và đạo đức, điều đó càng khiến cho dân làng thêm phần tiếc nuối khôn nguôi khi chỉ vì một chút hơi hướng Giáo hoàng đã dọn đường cho sự đàn áp toàn diện, chiếu theo đạo luật được ban hành dưới triều vua Edward VI về việc giải thể các nhà nguyện."

Thảm họa này giáng xuống vào năm 1550, khi toàn bộ các trường cao đẳng, nhà nguyện tư, nhà nguyện tự do, các hội đoàn và phường hội trên khắp vương quốc, cùng với đất đai và nguồn quỹ của họ, đã bị tước đoạt và sung công cho nhà vua—không phải vì trong đó có "chút hơi hướng Giáo hoàng" nào, mà chính vì lòng tham lam tột độ của đám triều thần muốn thâu tóm đất đai và các khoản hiến tế vào đôi bàn tay dơ bẩn của chúng.

Ông W. H. Tregellas viết rằng: "Người ta vẫn có thể trông thấy tại ngôi làng nhỏ bé quạnh hiu và yên bình Week S. Mary, cách Bude chừng năm sáu dặm về phía nam, thuộc góc bắc Cornwall, những tàn tích kiên cố của trường cao đẳng và nhà nguyện do người phụ nữ nhân hậu Thomasine gây dựng, nơi bà thành lập để truyền chữ rỗi dạy dỗ con cháu chốn quê nhà."

Các tòa nhà nằm cách nhà thờ chừng một trăm thước về phía đông (từ đỉnh ngọn tháp được trang trí kỳ quái mà người ta có thể nhìn thấy tới hai mươi sáu giáo xứ xung quanh), và được xây lồng vào bức tường hiện đại của một ngôi nhà tranh nằm bên trong khuôn viên có tường thành là một khối đá hoa cương điêu khắc lớn (rõ ràng là một trong hai khối từng cấu thành mặt tiền hình bán nguyệt của một ô cửa), trên đó nổi bật lên chữ cái T được tạc rất nổi. Có lẽ đó là chữ cái đầu trong tên thánh của nàng Thomasine nhà chúng ta; dẫu sao đi nữa, nghĩ rằng nó có thể là như vậy cũng mang lại một niềm vui nho nhỏ."

Nhà thờ cùng ngọn tháp nguy nga ấy có lẽ do chính tay Thomasine xây dựng, hoặc ít nhất, bà đã đóng góp một phần to lớn vào công trình ấy. Giờ đây, bên trong nhà thờ ấy là một cảnh tượng hãi hùng. Trong đợt "trùng tu", nó đã bị đập phá sạch trơn và nay chỉ còn trơ trọi như một nhà ga xe lửa—một cái vỏ rỗng tuếch, chẳng còn gì hơn. Nhưng chúng ta có thể đinh ninh rằng mọi chuyện không hề như thế vào thời của Quý bà Thomasine. Một bức bình phong lộng lẫy từng trải dài qua gian giữa và các gian bên, được chạm trổ tinh xảo, tô màu và dát vàng rực rỡ, các khung cửa sổ được lấp đầy kính màu, và những đầu ghế dài đều làm bằng gỗ sồi chạm trổ. Tất cả những thứ ấy đã bị quét sạch hoàn toàn.

Trong sổ sách của hội đồng giáo xứ Stratton năm 1513, chúng ta thấy rằng vào ngày diễn ra "Ngày giỗ của Quý bà Parcyvale"—tức là ngày tưởng niệm cái chết của bà—những lời cầu nguyện sẽ được cất lên cho sự siêu thoát của linh hồn bà, kèm theo khoản tiền hai shilling hai pence được chi trả cho hai vị linh mục, cũng như tiền mua bánh mì và bia.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 8 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

Truyện bạn đang đọc dở dang

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.