Thomas Adams là một nông dân thuê đất canh tác tại Lidcott, thuộc giáo xứ Laneast; ông thuê đất của ông John King Lethbridge, một quý tộc vùng Tregeare ở Laneast. Ông kết hôn với bà Tabitha Knill Grylls người vùng Stoke Climsland, bà được thừa kế một mảnh đất nhỏ tại giáo xứ này.

Giáo xứ Laneast nằm bên sông Inny — nghĩa là ngôi làng cùng với nhà thờ nằm trên sườn phía nam của ngọn đồi Laneast Down đổ xuống dòng suối tuyệt đẹp này. Thế nhưng Lidcott lại nằm ở phía bắc của ngọn đồi, dốc đồi cao tới tám trăm bộ so với mực nước biển, tạo thành một dải hoang mạc trải dài nhấp nhô, khoác lên mình sắc nâu của hoa thạch thảo; riêng vào tháng Tám, ngọn đồi lại ửng hồng như gò má thiếu nữ ấp ướp, bởi hoa thạch thảo đồng loạt trổ bông hồng thắm.

Suốt ba dặm đường, con đường lộ nối Camelford với Launceston cắt ngang dải hoang mạc này, tựa như một vệt ruy-băng trắng vẽ dọc trên nền màu nâu thẫm. Đêm đến, bầy cừu gặm cỏ trên đồi thường rủ nhau nằm sưởi ấm trên mặt đường, khiến không biết bao lần ngựa kéo xe hành khách đã vấp phải chúng trong bóng tối đêm đen.

Vào khoảng năm 546, Thánh Samson đã đi qua con đường này trong hành trình từ Padstow — nơi ngài vừa đặt chân lên đất liền — để đến Southill. Ngài mang theo một chiếc xe thổ mộ do bầy ngựa kéo đến từ Ireland. Khi rảo bước qua ngọn đồi, ngài chợt nghe thấy tiếng đàn ca nhảy múa ở phía bên trái con đường hướng về phía Tregeare, và phát hiện ra dân ngoại giáo đang tổ chức lễ hội quanh một phiến đá dựng đứng thô sơ. Ngài bèn dừng chân, cất lời giáo huấn, lên án tục thờ ngẫu tượng của họ, rồi tự tay khắc một hình thánh giá lên phiến đá.

Rất có thể đó chính là cây thánh giá bằng đá thô ráp vẫn còn đứng vững trên sườn đồi phía trên Lidcott ngày nay.

John Couch, con trai của ông Thomas Adams và bà Tabitha, cất tiếng khóc chào đời tại Lidcott vào ngày 5 tháng 1 năm 1819, nhưng sổ báp-tem của giáo xứ Laneast lại không lưu bản ghi chép nào về cậu. Có lẽ cậu đã được đưa đến rửa tội tại Egloskerry.

Thủa nhỏ, cậu theo học tại một trường tư thục nhỏ do một phụ nữ quản lý trong giáo xứ quê hương; nhưng chẳng mấy lâu sau, người cha đã giao cho cậu công việc chăn cừu trên đồi Laneast Down. Chính tại nơi đây, trên dải hoang mạc cao rộng với chân trời bao la quanh mình, khi nằm dài trên thảm hoa thạch thảo ngước mắt nhìn lên không trung, vẻ huyền bí của vòm trời bao la đã mê hoặc tâm trí cậu. Cậu sớm nhận biết và phân biệt được các hành tinh với các hằng tinh; cậu chăm chú theo dõi sự mọc lặn của các chòm sao, chòm sao Bắc Đẩu hằng đêm xoay quanh ngôi sao xa nhất nơi đuôi chiếc gàu sòng; rồi chòm sao Lạp Hộ với chiếc thắt lưng lấp lánh và thanh kiếm cong, trông như đang "quỳ một gối".

Về phía tây và phía nam, rực lên trên nền hoàng hôn là dải núi thuộc rặng Bodmin Moors với những đỉnh Brown Willy, Rough Tor, Kilmar và Caradon. Về phía bắc, tầm mắt mở ra thênh thang không gì cản trở, bởi nơi đó là Đại Tây Dương bao la; vào những đêm dông bão, người ta có thể nghe thấy tiếng sóng biển rì rầm gầm tháo vọng lên tận con đường lộ trên đồi. Về phía đông và đông nam, rặng núi Dartmoor xa xăm hiện lên xanh thẫm, tựa như đường gân mảnh trên thái dương người thiếu nữ vào một ngày hè.

John Couch đã nhiều lần bị cha mắng vì tội la cà đêm muộn trên đồi hoang; người nông dân già ấy chẳng thể nào hiểu nổi điều gì đã thu hút cậu con trai rời xa nhà cửa và bữa cơm tối, để lang thang bên ngoài, khi thì nằm dài trên mặt đường, khi thì tựa lưng vào cây thánh giá đá cổ kính chỉ để ngắm sao. May mắn thay, bà Adams lại có một quyển sách thiên văn học đơn giản vốn là kỷ vật của người cha quá cố, và cậu con trai Jack đã ngấu nghiến cuốn sách ấy. Từ đó, cậu bắt đầu thấu hiểu phần nào về sự vận hành của các thiên thể. Cậu tự làm một đồng hồ mặt trời bên bệ cửa sổ phòng khách, và dựng một dụng cụ bằng bìa cứng để đo độ cao của mặt trời.

I C ADAMS A M

Từ bộ sưu tập của bà Lewis Lane

Nhận thấy con trai không có tâm trí dành cho công việc đồng ruộng, cha cậu đã gửi cậu đến học với một người họ hàng bên ngoại là Mục sư P. Couch Grylls, người mở một trường học tại Devonport và sau đó chuyển về Saltash. Toàn bộ thời gian rảnh rỗi John Couch đều dành để đọc các tác phẩm thiên văn học mượn từ thư viện của Viện Cơ khí; cậu vẽ bản đồ các chòm sao và tính toán các hiện tượng thiên văn. Một ngày mà cậu khắc ghi mãi như một trong những thời khắc hạnh phúc nhất đời mình là khi cậu được nhìn qua kính thiên văn để quan sát Mặt Trăng. Cậu đã thốt lên: "Chà, trên đó cũng có cả đỉnh Brown Willy và Rough Tor nữa kìa!"

Bản ghi chép của cậu về trận nhật quan sát được tại Devonport qua một chiếc kính nhìn xa nhỏ đã được đăng trên một tờ báo ở London. Sau ba tuần liên tục theo dõi, cậu đã bắt gặp Sao chổi Halley vào ngày 16 tháng 10 năm 1839.

Đến lúc này, bằng tất cả nỗ lực của mình, người cha đã thu xếp gửi cậu vào Đại học Cambridge. Cậu nhập học Trường Đại học St. John với tư cách là một sinh viên nghèo nhận trợ cấp vào tháng 10 năm 1839; cậu tốt nghiệp với thủ khoa khối toán vào năm 1843, đoạt giải thưởng Smith thứ nhất, và sớm được bầu làm Nghiên cứu sinh rồi được bổ nhiệm làm giảng viên của trường.

Ở tuổi hai mươi mốt, cậu bàng hoàng nhận ra sự nhiễu loạn trong quỹ đạo chuyển động của Sao Thiên Vương. Cậu nhận định rằng sự bất thường này chắc chắn phải do lực hấp dẫn của một hành tinh khác gây ra — một hành tinh cho đến lúc đó vẫn chưa ai nhìn thấy và chưa từng được nghi ngờ tới. Câu chuyện về việc phát hiện này đã dẫn đến sự khám phá ra Sao Hải Vương như thế nào, xin được trích thuật từ Hồi ký của Caroline Fox:

"Ngày 7 tháng 10 năm 1847.— Dùng bữa tối tại Carclew và có một buổi tối vô cùng thú vị. Chúng tôi đã gặp Giáo sư Adams, gia đình Bullers, Chúa tể vùng Isles và những người khác. Adams là một người có diện mạo trầm lặng, với vầng trán rộng, gương mặt hiền từ cùng khuôn miệng hòa nhã và giàu biểu cảm. Tôi ngồi bên cạnh ông trong bữa tối, và bằng những lời gợi mở nhẹ nhàng, tinh tế, tôi đã dẫn dắt đến chủ đề mà ai nấy đều khao khát được nghe ông trình bày. Ban đầu ông tỏ ra khá thẹn thùng, nhưng rồi ông tiếp tục trò chuyện theo một cách thức vô cùng lôi cuốn, bằng sự giản dị bao quát và sáng rõ về một số thực tế toán học bao la mà ông vốn rất tinh thông. Ý tưởng về phương pháp luận suy luận ngược, tức đi từ cái chưa biết đến cái đã biết để giải quyết các bài toán thiên văn, đã nảy ra trong tâm trí ông từ thời còn là sinh viên đại học, dù khi đó ông chưa có đủ thời gian lẫn trình độ toán học để triển khai. Trước đó, người ta luôn áp dụng hệ thống ngược lại. Ông, cũng như nhiều người khác, tin rằng hẳn phải có một hành tinh giải thích cho những nhiễu loạn của Sao Thiên Vương; và khi có thời gian, ông đã bắt tay vào quá trình nghiên cứu với một niềm tin sâu sắc, lặng lẽ rằng sự thật đang hiện hữu ở đó, và con đường toán học chưa ai khai phá của ông chính là con đường duy nhất dẫn tới mục tiêu; rằng vũ trụ không hề có những hiện tượng bất thường, mà ngay cả ở đây, và lúc này, chúng đều có thể được giải thích và bao hàm trong một quy luật cao hơn. Niềm vui thích khi tìm ra lời giải vượt xa bất kỳ sự nổi tiếng nào có thể mang lại, bởi tình yêu của ông dành cho sự thật thuần khiết rõ ràng là vô cùng mãnh liệt, một nhu cầu nội tại không bị ảnh hưởng bởi những lời tán dương phô trương của thế gian. Rốt cuộc, ông đã xác định được vị trí của nó trong không gian và gửi bằng chứng toán học của mình cho Airy, Nhà Thiên văn học Hoàng gia. Nhưng Airy lại khóa chặt các bản thảo đó trong ngăn kéo, một phần vì lơ đãng, một phần vì hoài nghi, bởi ông ta cho rằng một người vô danh tiểu như Adams thì làm sao có thể mở ra một con đường mới trong khoa học toán học với bất kỳ thành công nào.

Hơn nữa, quan điểm của Airy là nếu có một hành tinh như thế, nó cũng sẽ không được phát hiện trong vòng một trăm sáu mươi năm nữa; tức là cho đến khi Sao Thiên Vương hoàn thành hai chu kỳ quay. Thế rồi luận chứng độc lập của Leverrier xuất hiện, dù muộn hơn nhiều tháng; tiếp đó là sự xác minh tức thì bằng quan sát của Galle; và thế là các nhà thiên văn học khác mới cuống quýt cả lên. Giáo sư Adams nói về những người mà giới khoa học Anh đang vô cùng phẫn nộ bằng một tinh thần triết học Cơ Đốc giáo, hoàn toàn tương hợp với tâm trí của một người vừa khám phá ra một hành tinh. Ông dành những lời tán thưởng nồng nhiệt nhất cho Leverrier, đặc biệt là phương pháp kiệt xuất của ông này trong việc xác định quỹ đạo sao chổi — hình dung và loại trừ mọi đường đi có thể trừ con đường duy nhất đúng — một công trình đòi hỏi lao động vô bờ bến. Nếu người quan sát chỉ có thể xác định rõ ràng một phần rất nhỏ trong quỹ đạo của sao chổi, thì nhà toán học sẽ có thể chứng minh được con đường nó đã đi qua trong suốt mọi thời đại. Họ rất thích thú khi được ở bên nhau nhiều trong Cuộc họp của Hiệp hội Khoa học Anh tại Oxford, mặc dù thật không may cho sự giao lưu của những người đồng nghiệp này là một người không nói được tiếng Pháp còn người kia lại không biết tiếng Anh. Ông nhận được rất ít sự đồng cảm về mặt toán học, ngoại trừ từ Challis ở Đài thiên văn Cambridge; nhưng khi kết quả của ông được công bố, đã có đủ sự ồn ào và tranh cãi dư thừa. Ông vốn luôn yêu thích việc ngắm sao và suy ngẫm, và hiện đã bắt đầu theo dõi một hành tinh khác. Burnard kể với chúng tôi rằng khi Giáo sư Adams từ Cambridge về thăm họ hàng ở Cornwall, ông đã được cha giao nhiệm vụ đi bán cừu cho ông tại một buổi chợ phiên. Ông là một người con vô cùng hiếu thảo, một người hàng xóm tốt lành, và luôn chu đáo trong việc thực hiện những hành động tử tế nhỏ bé nhưng đầy quan tâm."

"Ngày 2 tháng 7 năm 1863.— Vừa trở về từ chuyến thăm Giáo sư Adams tại Cambridge. Ông thật tuyệt vời trong những lúc rảnh rỗi giữa công việc, tận hưởng mọi thứ, dù lớn hay nhỏ, với một niềm hăng hái như trẻ thơ. Ông đã cho xem và giải thích về chiếc máy tính (kiểu Pháp, không phải của Babbage), giúp ông tiết kiệm được nhiều thời gian và công sức trí óc, vì nó có thể nhân hoặc chia chính xác mười chữ số. Chúng tôi đã tình cờ thấy một bức chân dung tuyệt đẹp của ông tại Trường Đại học St. John, được vẽ trước khi ông chấp nhận học vị Nghiên cứu sinh tại Pembroke và chuyển đến đó."

Lần đầu tiên cái tên Adams được nhắc đến với tư cách là người khám phá ra Sao Hải Vương là do Sir John Herschel viết trên tạp chí Athenæum vào ngày 3 tháng 10 năm 1845. Một bức thư của Giáo sư Challis gửi cho tạp chí đó vào ngày 17 tháng 10 đã mô tả chi tiết về quá trình tương tác giữa Adams, Airy và chính ông. Lẽ tự nhiên, người Pháp đã cực kỳ phẫn nộ trước ý nghĩ rằng một người Anh vô danh đã đi trước Leverrier trong việc khám phá này; bản thân Airy cũng khó chịu trước sự lơ đãng của chính mình khi không xem xét bản tiểu luận của Adams, và đã đón nhận sự việc với ít nhiều tự ái cá nhân. Quả thực thật bàng hoàng khi nhận ra rằng Nhà Thiên văn học Hoàng gia đã nắm trong tay những dữ liệu có thể cho phép phát hiện ra hành tinh này gần một năm trước khi Leverrier, bằng một chuỗi lập luận và tính toán khác, đi đến kết luận rằng có sự tồn tại của một hành tinh gây nhiễu loạn quỹ đạo Sao Thiên Vương. Về phần mình, Adams không hề có một chút tự cao hay kiêu ngạo nào; ông chẳng bận tâm đến việc tên tuổi mình có được xướng lên như một người khám phá hay không. Bốn mươi năm sau, ông đã nói một cách đơn giản và mang đậm bản sắc cá nhân rằng tất cả những gì ông mong muốn chỉ là các nhà thiên văn học người Anh — những người mà ông đã chia sẻ kết quả tính toán và chỉ rõ vị trí chính xác trên bầu trời nơi có thể tìm thấy hành tinh — sẽ bỏ chút công sức chĩa kính thiên văn vào điểm đó để phát hiện ra hành tinh, để nước Anh có thể hưởng trọn vẹn vinh quang của sự phát này.

Bản nghiên cứu bị ém giấu bấy lâu của ông mãi đến ngày 13 tháng 11 năm 1846 mới được trình trước Hội Thiên văn học Hoàng gia.

Tất nhiên, việc công bố này đã làm dấy lên nhiều cuộc tranh cãi, và giới khoa học bị chia rẽ thành hai phe: phe ủng hộ Adams và phe phản đối Adams.

Adams đã từ chối tước hiệu hiệp sĩ vào năm 1847, và cũng từ chối chức vụ Nhà Thiên văn học Hoàng gia khi Airy nghỉ hưu vào năm 1881.

John Couch có một người em trai là William Grylls, cũng là một nhân vật có tiếng tăm trong giới khoa học. Ông sinh tại Lidcott vào ngày 12 tháng 2 năm 1836, và trở thành Giáo sư Triết học Tự nhiên và Thiên văn học tại Đại học King's College, London.

Khi còn ở Cambridge, tôi thường có dịp gặp John Couch Adams tại nhà Giáo sư Challis, cũng như tại nhà của Mục sư Harvey Goodwin, người sau này là Giám mục vùng Carlisle. Giáo sư Adams có dành chút chú ý đến tôi, vì tôi đến từ vùng lân cận quê hương ông, dù không thuộc phía bờ sông Tamar của Cornwall. Ông là một người vóc dáng nhỏ nhắn, đơn sơ như một đứa trẻ trong nhiều chuyện. Quả thực, ông làm tôi ấn tượng sâu sắc bởi sự khiêm nhường lớn lao cùng nét dịu dàng trong cách đối nhân xử thế. Ông thích những lời nói đùa, và có thể cười giòn giã trước những trò đùa nhỏ nhặt nhất. Ông yêu trẻ con, và thường tham gia vào các trò chơi nhỏ của chúng với niềm hăng hái vô bờ. Giáo sư Glaisher, một người quen khác của tôi, từng viết về ông: "Adams là một nhà bác học cũng như một nhà khoa học. Ông đọc sách không biết mệt mỏi, và có một trí nhớ chính xác, bền bỉ. Hiếm có chủ đề nào mà ông không nắm vững thông tin chuẩn xác. Thực vật học, địa chất học, lịch sử và thần học, tất cả đều nhận được sự quan tâm và chăm sóc của ông."

Ông luôn hạnh phúc khi được trở về trang trại mộc mạc của người cha; và ngay cả sau khi đã là một nhân vật nổi tiếng, trong một lần trở về như thế, người cha già đã sai ông dắt một đàn cừu vào Launceston để bán ở chợ phiên. Ông đã vui vẻ vâng lời, nhưng ông đã bán chúng thành công như thế nào thì tôi chưa được nghe kể. Đây chính là sự việc được Caroline Fox nhắc đến ở phần trên.

"Những vinh quang dội xuống ông," Tiến sĩ Donald MacAlister đã viết, "vẫn giữ nguyên con người ông như trước — khiêm nhường, nãm nhặn và chân thành." Ông chưa bao giờ là một người tự đề cao bản thân.

Năm 1863, ông kết hôn với bà Eliza, con gái của ông Haliday Bruce ở Dublin. Ông qua đời sau một cơn bệnh đột ngột vào ngày 21 tháng 1 năm 1892, và được an táng tại Nghĩa trang Nhà thờ St. Giles, Cambridge.

Các bức chân dung của ông đã được Mogford vẽ vào năm 1851, và Herkomer vẽ vào năm 1888; cả hai hiện đều được treo tại Phòng Hội đồng của Trường Đại học St. John, Cambridge.

Một tiểu sử tóm tắt về ông đã được Giáo sư Glaisher đề tặng ở đầu tập các tác phẩm khoa học của ông, do W. G. Adams biên tập vào năm 1896-1898.

Xem thêm cuốn Budget of Paradoxes của A. De Morgan (1872), và Tạp chí Mechanics' Magazine (1846).