Giờ đây, việc tôi đau đáu nhất trong lòng (như đến lúc này thì ai nấy đều đã biết) là cưới Lorna làm vợ càng sớm càng tốt, nếu nàng không phản đối, rồi sau đó chăm lo canh tác trang trại thật tốt để nuôi sống cả gia đình. Về chuyện này tôi chẳng thấy có gì khó khăn; vì Annie sắp sửa xuất giá, rồi biết đâu lại có ai đó phải lòng bé Lizzie (nay đã phổng phao xinh xắn hẳn ra, dù không rực rỡ bằng Annie); hơn nữa, sau đợt tuyết lớn thế này, chúng tôi gần như cầm chắc sẽ thu hoạch được một lượng lớn cỏ khô và ngũ cốc, nếu câu nói cổ xưa còn đúng—
Dù đúng là chúng tôi đã mất rất nhiều gia súc, nhưng tính ra vẫn không bị thất thoát tiền bạc; vì số ít còn lại bán được giá cao chưa từng thấy. Dù chúng tôi có than ngắn thở dài hết sức và thực sự từng tin rằng nạn đói đã cận kề, tôi vẫn ngờ rằng nhìn chung sau mùa đông đó, chúng tôi lại càng béo tốt hơn, giàu có hơn và khôn ngoan hơn. Tôi còn có thể nói là hạnh phúc hơn nữa, nếu không vì niềm đau xót trước những mất mát của xóm giềng. Nhà Snowe mất sạch không còn một con cừu, cùng chín phần mười số gia súc có sừng; còn Jasper Kebby tội nghiệp thì đã buộc phải trả lại hợp đồng thuê trang trại, thậm chí có khi phải đi tù nếu không nhờ sự giúp đỡ của chúng tôi.
Thế nhưng, người mẹ kính yêu của tôi lại nhất quyết cho rằng Lorna còn quá trẻ để tính chuyện chồng con: và quả thực chính tôi cũng phải thừa nhận rằng vóc dáng của nàng ngày càng trở nên hoàn mỹ và kiều diễm hơn, dù trước đó tôi không nghĩ nàng có thể đẹp hơn được nữa. Một khó khăn khác là, vì cả nhà tôi đều theo Tin Lành từ thời Nữ hoàng Elizabeth, nên người thiếu nữ phải được cải đạo trước đã, và phải được dạy cách ghét bỏ tất cả những kẻ theo Công giáo. Nhưng Lorna thì chẳng có chút ý niệm nào về việc cải đạo. Nàng bảo rằng nàng yêu tôi chân thành nhưng không muốn cải đạo tôi; và nếu tôi cũng yêu nàng tương tự, tại sao tôi lại muốn cải đạo nàng? Tôi thấy thế cũng khá bằng lòng, vì chẳng nhận ra mấy sự khác biệt giữa một tín điều tiếng Anh và một giáo lý tiếng Latinh, và tin rằng Chúa là Cha của chúng ta dù cầu nguyện bằng tiếng Latinh hay tiếng Anh. Hơn nữa, người yêu bé nhỏ của tôi vốn biết rất ít về các hủ tục của Công giáo—dù tốt hay xấu—bởi lẽ nhà Doone, dù có ăn trộm nhà cửa, hay ít nhất là đồ mộc của người ta, thì cũng chưa bao giờ bị quỷ dữ cám dỗ đến mức đi ăn trộm nhà thờ hay nguyện đường.
Lorna đến ngôi nhà thờ nhỏ của chúng tôi khi Mục sư Bowden xuất hiện trở lại sau khi tuyết tan; nàng bảo rằng mọi thứ đều rất tuyệt, rất giống những gì nàng từng thấy hồi còn ở với Dì Sabina, khi họ đi xa đến một nguyện đường nhỏ với một đồng shilling kẹp trong găng tay. Ký ức ùa về khiến nước mắt rưng rưng trên khóe mắt nàng khi Mục sư Bowden thực hiện các nghi thức, tuy không được uyển chuyển hay trang trọng bằng, nhưng cũng là một sự mô phỏng dễ thương các nghi lễ linh thiêng của vị Linh mục cũ của nàng.
“Ông ấy là một người đáng kính,” nàng nói, vốn quen trò chuyện trong giờ hành lễ, khiến mẹ tôi buộc phải ho hắng: “Cháu thực sự rất thích ông ấy: nhưng cháu ước gì ông ấy để cháu chỉnh lại chiếc áo khoác trên vai ông ấy cho đúng cách.”
Mọi người trong giáo khu chúng tôi, hễ ai đi lại được, hoặc thuê được một đứa trẻ với chiếc xe rùa, ồ, và một nửa dân cự ngụ ở Countisbury, Brendon, và cả Lynmouth nữa, đều đã và sắp sửa có mặt vào Chủ nhật đó tại ngôi nhà thờ Oare nhỏ bé của chúng tôi. Những người vốn chẳng dám lại gần chúng tôi khi nhà Doone dọa dẫm bằng súng kíp và đuốc lửa, nay lại nườm nượp kéo đến trong những bộ quần áo đẹp nhất để ngắm nhìn một tiểu thư nhà Doone đi lễ nhà thờ. Tất cả chuyện này đều do cái gã John Fry đê tiện mà ra; tôi biết tỏng điều đó; cái lưỡi của hắn còn tệ hơn tiếng mỏ của trường từ thiện, hay cái vá đập vào chảo mỡ khi đàn ong vỡ tổ.
Tuy nhiên, Lorna không hề bận tâm; một phần vì phong thái trang nhã và dịu dàng tự nhiên của nàng; phần khác vì nàng chưa bao giờ ngờ rằng người ta đến là để ngắm nhìn mình. Nhưng khi chúng tôi đọc đến các bài Thánh ca trong ngày, có chút cảm giác mơ hồ rằng mình đang bị nhòm ngó nhiều quá mức bình thường, nàng bèn hạ dải ren đen rủ xuống từ chiếc mũ nhung đang đội, che khuất khỏi hội chúng tất cả ngoại trừ đôi môi đỏ thắm và chiếc cằm tuyết mịn hình trái xoan. Tôi chạm vào tay nàng, và nàng siết nhẹ tay tôi; chúng tôi cảm thấy hai tâm hồn thật gần gụi, và Chúa chẳng thấy có điều gì sai trái trong đó.
Về phần Mục sư Bowden (một người đáng kính nhất trên đời, và là một tay săn bắn giỏi), ông gần như chẳng biết mình đang làm gì nếu không có thầy thầy xướng ngôn giúp đỡ. Ông đã giữ được sự bình tĩnh rất tốt khi tôi từ London trở về; nhưng việc trông thấy một người nhà Doone bằng xương bằng thịt trong nhà thờ của mình, lại là một tiểu thư nhà Doone, một kiều nữ nhà Doone, hơn nữa lại là người đã hứa hôn với tôi—người mà ông gần như coi là Điền chủ của giáo khu (dù chưa chính thức có huy hiệu quý tộc)—và khi cảm thấy rằng cô nàng Doone kiều diễm này lại là người theo Công giáo, do đó thuộc về một tôn giáo cao quý hơn—như tất cả các mục sư của chúng tôi vẫn nghĩ—và rằng nàng biết chính xác ông phải cử hành toàn bộ buổi lễ như thế nào, điều mà chính ông lại biết rất ít; tôi xin khẳng định niềm tin chắc chắn rằng tất cả những điều đó gộp lại đã làm Mục sư Bowden hơi choáng váng, khiến ông cứ phải nhìn tôi để chờ chỉ thị.
Mẹ tôi, người phụ nữ tuyệt vời nhất trên đời, (như tôi có thể nhận ra rõ) thì hơi phiền lòng và bực bội với mọi chuyện. Cho dịp đặc biệt này, bà đã nhờ nhắn tin riêng cho Ruth Huckaback để đặt mua từ Dulverton (chuyện này sẽ kể sau) một bộ mũ cài lông chim chưa từng xuất hiện trên vùng Exmoor theo như hiểu biết của mọi người. Nó đến từ một loài chim tên là con chim rực lửa gì đó—một con chim ồ hay con chim à rực lửa, tôi không chắc lắm—nhưng tôi có thể quả quyết với bạn là nó rực lửa thật; và mẹ kính yêu chẳng có nghĩ suy nào khác ngoài việc toàn bộ hội chúng sẽ chẳng nhìn hay nghĩ đến bất kỳ thứ gì khác trên đời, dù là phàm tục hay thần thánh, cho đến tận khi buổi giảng đạo kết thúc.
Về khoản này thì bà thất vọng đến mức ngay khi về đến nhà, bà đã vội vã chạy tót lên tầng, chẳng buồn dừng lại trước tấm gương ở phòng khách nhỏ của chúng tôi, rồi quăng cả bộ đồ vào tủ quần áo, tôi biết được điều đó nhờ tiếng cửa đóng sầm lại, vì dạo nọ chính tôi đã tra dầu cho ổ khóa của bà. Lorna thấy có điều gì đó không ổn; nàng bèn nhìn Annie và Lizzie (như thể họ dễ hiểu chuyện hơn) bằng ánh mắt rụt rè trước đây; ánh mắt mà tôi đã quá quen thuộc, và cũng là thứ đã hớp hồn tôi đầu tiên.
“Em chẳng biết mẹ làm sao nữa,” Annie nói, trông cô rất xinh đẹp với những dải ruy-băng màu tử đinh hương mà tôi thấy mấy cô con gái nhà Snowe phải thèm thuồng; “nhưng suốt cả buổi sáng mẹ chẳng tập trung vào lời cầu nguyện nào, cũng chẳng ời 'Amen' lấy một tiếng. Đừng sợ, Lorna yêu quý, không phải tại em đâu. Chắc chắn là có chuyện gì liên quan đến anh John nhà mình rồi; vì mẹ chẳng bao giờ bận tâm quá mức về ai ngoài anh ấy cả.” Nói đến đây, Annie liếc tôi một cái, cái liếc mà tôi đã phải nhận đến năm trăm lần rồi.
“Em giữ mấy cái ý kiến đó cho riêng mình đi,” tôi đáp; vì tôi thừa hiểu cô em gái thân yêu và mấy trò ghen tông ghen tấc nhỏ nhặt của nó; “lần này em sai hoàn toàn rồi đấy. Lorna, đi với anh nào, em yêu.”
“Ồ phải rồi, Lorna; đi với anh ấy đi,” Lizzie bĩu môi bĩu mỏ kêu lên, cái bĩu môi mà phải nhìn tận mắt mới hiểu được ý nghĩa; “bây giờ anh John chẳng cần ai ngoài chị nữa đâu; và chẳng ai trách được gu của anh ấy đâu, chị yêu ạ.”
“Đồ con nít ranh, anh cũng nghĩ thế đấy,” tôi đáp lại bằng giọng hết sức thô lỗ; vì giữa một giuộc bọn họ, hàng mi của Lorna của tôi đang run rẩy; “nào, thiên thần yêu quý nhất của anh, đi với anh; mặc kệ bọn họ muốn nói gì thì nói.”
Thiên thần của tôi bước đi theo tôi, khẽ thở dài, rồi lại mỉm cười khi chỉ có hai chúng tôi bên nhau; nhưng nàng chẳng hề có hành động không-giống-thiên-thần nào như là xua tay khinh bỉnh mấy người kia.
Mấy chuyện nhỏ nhặt này cũng đủ cho thấy rằng dù ai nấy đều ngưỡng mộ Lorna và quý mến nàng đến thế, thỉnh thoảng vẫn có những tia ghen tị vặt vãnh nảy sinh hướng về nàng; và có lẽ giữa một tập thể lắm phụ nữ như thế thì khó mà tránh khỏi. Tuy nhiên, sau đó chúng tôi luôn nhân đôi sự dịu dàng với nàng; và mặc dù tâm hồn nàng rất nhạy cảm và tinh tế nên chắc chắn đã phải chịu tổn thương, nàng chưa bao giờ để chúng tôi nhận ra, cũng không tự hạ thấp mình bằng cách oán trách.
Có lẽ tôi đã từng nhắc rằng cô em Ruth Huckaback nhỏ nhắn đã được mời, và thậm chí đã hứa sẽ đến đón Giáng sinh cùng chúng tôi; và điều này càng đáng mong đợi hơn vì cô ấy từng rời bỏ chúng tôi vì vài chuyện tự ái hay phiền lòng về những điều người ta nói về cô. Giờ đây mẹ kính yêu của tôi, người phụ nữ nhân hậu và tốt bụng nhất, không thể đành lòng nhìn cô bé Ruth tội nghiệp (người một ngày nào đó sẽ thừa kế một tài sản lớn) hoàn toàn xa cách chúng tôi. “Đó là nhiệm vụ của chúng ta, các con yêu quý,” bà đã nói nhiều hơn một lần về chuyện này, “phải tha thứ và bỏ qua, rộng lượng như cách chúng ta mong được người khác đối xử với mình. Nếu bé Ruth yêu quý có hành xử không hoàn toàn như chúng ta mong đợi, thì cũng nên rộng dung cho một cô gái có quá nhiều tiền. Những kẻ đầy mưu đồ sẽ bám lấy nó, nịnh hót và dỗ dành nó để trục lợi; thế nên khi rơi vào giữa những người nông dân chất phác nói sự thật về nó, chẳng trách đứa trẻ tội nghiệp lại giận dỗi, ra vẻ và này nọ. Ruth có thể rất hữu ích cho chúng ta trong nhiều việc nhỏ; và mẹ coi việc bỏ qua cho tính khí thất thường của nó là một nghĩa vụ.”
Thế rồi, một trong những việc nhỏ mà Ruth đã tỏ ra rất hữu ích là việc mua bộ lông chim màu đỏ thắm của con chim rực lửa kia; và giờ đây khi ngôi nhà đã hoàn toàn an toàn khỏi các cuộc tấn công, và vết sẹo trên trán tôi đang lành lại, tôi liên tục được van nài hãy đến thăm Ruth, dàn xếp mọi chuyện cho êm đẹp, và trả tiền cho bộ lông vũ lộng lẫy đó. Việc cuối cùng này tôi rất muốn làm, để biết giá của nó là bao nhiêu, vì tôi đã cá cược nho nhỏ với Annie về chủ đề này; và tôi tự nhẩm tính xem liệu có thể kiếm được thứ gì đó tương tự cho Lorna, nhưng mang vẻ sang trọng hơn nữa hay không. Dĩ nhiên nàng chưa thể mặc màu đỏ thắm vào lúc này, ngay cả khi tôi muốn; nhưng tôi tin rằng giới thượng lưu thường mặc màu tím để chịu tang; màu tím cũng là màu hoàng gia, mà Lorna về quyền hạn thì đúng là một nữ hoàng; do đó tôi đã quyết tâm lục tung kho hàng của Bác Reuben để tìm kiếm một con chim màu tím rực rỡ, nếu thiên nhiên có lòng ban tặng một loài như thế.
Tuy nhiên, tất cả những điều này tôi đều giữ cho riêng mình, chỉ định tin tưởng gửi gắm cho Ruth Huckaback mà thôi. Và thế là, vào một buổi sáng mùa xuân đẹp trời, khi cả mặt đất ngạt ngào hương thơm và không khí dịu dàng tiếng hát, tôi dũng mãnh cưỡi ngựa lên đường, trang bị tận răng và chuẩn bị chu đáo.
Mặc dù việc quan tâm đến mùa màng là một phần cuộc sống của tôi, nhưng kể về việc lúa mì đang lên ra sao lại không phải là một phần trong câu chuyện này. Tôi đoán rằng các bạn, những người đọc câu chuyện này sau khi tôi đã khuất núi (và trước đó thì chẳng ai được đọc đâu), sẽ bảo rằng: “Chà! Lúa mì của hắn thì liên quan gì đến chúng ta? Chúng ta đâu phải lúa mì: chúng ta là con người: và tất cả những gì chúng ta quan tâm là những việc làm của con người.” Đây có thể là một lập luận rất đúng, và nhìn chung, tôi tin là như vậy. Tuy nhiên, nếu một người chỉ kể những gì mình nghĩ và làm, mà không kể những gì diễn ra xung quanh mình, thì hắn cũng chẳng nên nhắc đến quần áo của mình do bố mẹ mua cho. Và đối với tôi, những tác phẩm của thiên nhiên xung quanh còn quan trọng hơn cả quần áo, ồ, và quan trọng ngang với chính làn da của tôi vậy, mà trong đó con người chỉ là phần nhỏ bé nhất.
Và bây giờ tôi sẽ kể cho bạn nghe, dù rất có thể chỉ để bị cười chê, vì tôi không thể viết theo văn phong của Ngài Dryden—người mà làm sao so sánh được với Shakespeare! nhưng nếu tôi mà bắt đầu nói về chuyện đó thì các bạn sẽ nghe tôi cằn nhằn mãi không thôi—tuy nhiên, tôi vẫn sẽ kể cho bạn nghe điều này; không phải muốn bất lịch sự, mà chỉ vì tôi biết rõ điều đó; một người càng có thể dang rộng vòng tay (có thể nói như vậy) ôm lấy cổ Thiên nhiên, càng có thể nằm trên khuôn ngực bà như một đứa trẻ sơ sinh mà bú mớm,—thì người đó càng nhận được nhiều sự tin tưởng và yêu thương của đồng loại.
Trong chuyện này chẳng có sự ghen tị nào (khi người đó đã chết); bởi vì sau đó tất cả những người khác đều biết gã đã hưởng bao nhiêu dòng sữa; và gã chẳng thể bú thêm được nữa; và họ đánh giá gã tương ứng với giá trị dưỡng chất mà gã mang lại cho họ. Giống như khi chúng ta nuôi một lứa heo sữa quay, chúng ta thường chọn và khen ngợi nhiều nhất trên bàn ăn con heo cưng của heo mẹ. Tôi đã thấy điều này năm mươi lần rồi, chỉ mỉm cười và khen ngợi gu thưởng thức của mọi người, rồi gắp thêm cho họ ít lòng mề.
Thế đấy, tôi lại sa đà vào Shakespeare (người qua đời khi đạt đến độ chín của cuộc đời ở tuổi năm mươi hai, nhưng đã sống bằng hơn năm mươi ngàn người khác cộng lại trong khoảng thời gian ngắn ngủi đó), trong khi lẽ ra tôi phải cưỡi ngựa nhanh hết sức có thể đến Dulverton. Nhưng nói thật lòng, tôi không thể cưỡi nhanh được, vì cứ mỗi khúc ngoặt, và thường là chẳng cần khúc ngoặt nào, tôi lại bị níu giữ bởi vẻ đẹp của cảnh vật xung quanh. Những thứ này sẽ xâm chiếm tâm trí một người nếu hắn chịu dừng lại để ngắm nhìn chúng.
Còn hai tiếng nữa mới đến giữa trưa khi tôi tới trước cửa nhà Bác Huckaback và gõ mạnh vào cánh cửa. Chẳng biết gì về phong tục của họ, chỉ biết rằng người ở thị trấn không thể mong chờ sẽ hiếu khách (như chúng tôi ở các trang trại), hơn nữa lại đoán trước tính hám tiền của Bác Huckaback, tôi đã mang theo ít đồ ăn do Annie làm và Lorna gói gém, chẳng cần phải bận tâm suy nghĩ gì.
Chính Ruth ra mở cửa cho tôi, đôi má đỏ bừng lên; thấy sắc mặt đó tôi liền khen cô ấy khỏe mạnh, và lời khen của tôi càng làm má cô ấy đỏ hơn. Cô gái nhỏ nhắn đó có đôi mắt tuyệt đẹp, và là người hoàn toàn có thể tin tưởng được. Tôi rất thích một người phụ nữ nhỏ nhắn nhưng bướng bỉnh khi cô ấy chắc chắn rằng mình đúng. Và quả thực nếu tình yêu không dẫn lối tôi thẳng đến trái tim Lorna (so với nàng, Ruth chẳng qua chỉ như vệt tim đèn so với ngọn nến), thì ai biết được liệu tôi có chịu khuất phục trước quy luật của tự nhiên, gã thợ cân bằng hoàn hảo, để chứng minh cho câu ngạn ngữ rằng kẻ khổng lồ thì thường yêu người tí hon?
“Tôi xin phép được chào Tiểu thư Ruth theo đúng tình thân tộc và luật lệ Giáo hội.” Và thế là tôi hôn cô ấy một cái thật kêu, rồi khoác tay qua eo cô ấy, vì bị hạn chế khủng khiếp trong chuyện với Lorna, lại sẵn có kinh nghiệm thực hành. Không phải tôi có tình cảm nồng cháy gì—tất cả đều thuộc về Lorna yêu quý rồi—chỉ là vì lịch sự thuần túy và nhờ hiểu biết về phong thái thời thượng ở London. Ruth đỏ mặt đến mức độ đó, và ngước nhìn tôi với một ánh mắt sáng long long; như thể tôi muốn sao cũng được; khiến cho mọi ham muốn hôn hít của tôi biến mất sạch, và tôi cảm thấy mình đang làm tổn thương cô ấy. Chỉ là mẹ tôi đã dặn khi mấy đứa con gái đi vắng rằng hãy làm mọi cách để làm vui lòng Ruth yêu quý, nên tôi mới làm theo như vậy.
Thế nhưng Ruth cho đến lúc này vẫn chưa nghe một lời nào về Lorna yêu quý; và khi cô ấy dẫn tôi vào bếp (nơi mọi thứ trông thật đẹp đẽ), và bảo tôi đừng bận tâm dù chỉ một giây về việc chùi ủng, vì cô ấy sẽ chỉ quá vui lòng được dọn dẹp sạch sẽ sau bước chân tôi, và bảo tôi rằng cô ấy vui biết bao khi gặp tôi, má càng lúc càng đỏ hơn theo từng lời nói, rồi chữa lại vài từ, và cúi xuống lấy nồi chảo khi tôi nhìn cô ấy quá đăm đắm—tất cả những điều này ập đến với tôi mà chẳng có sự báo trước chính thức nào, khiến tôi chỉ biết nhìn Ruth và nghĩ cô ấy tốt biết bao, và mấy cái tay cầm dụng cụ của cô ấy sáng bóng làm sao; và tự hỏi liệu mình có làm tổn thương cô ấy không. Một hai lần, tôi đã bắt đầu—tôi xin thề trên danh dự của mình—cố gắng giải thích chính xác mọi chuyện ở Plover's Barrows ra sao; tất cả chúng tôi đã phải chiến đấu và đánh bại kẻ thù như thế nào, và giữ lại nữ hoàng của họ ở cùng chúng tôi. Nhưng Ruth cứ nhầm lẫn tai hại giữa Lorna và Gwenny Carfax, chẳng cho tôi cơ hội nào để đính chính, và cô ấy cũng chẳng bận tâm đến điều gì khác ngoài vài tin tức về Sally Snowe.
Tôi có thể làm gì với cô gái nhỏ này đây? Tất cả sự e ngại và sự coi trọng bữa ăn của tôi đều chống lại việc tôi cố gượng ép đưa ra những lời gợi ý e ấp về Lorna. Ruth chính là kiểu cô gái sẽ không tin một lời nào trừ khi tự mắt mình trông thấy; không phải vì nghi ngờ, mà vì thói quen sử dụng đôi mắt của người làm kinh doanh.
Tôi hỏi Em họ Ruth (như chúng tôi vẫn thường gọi, dù quan hệ họ hàng khá xa) xem Bác Ben dạo này thế nào, và tại sao dạo này chúng tôi chẳng nghe ngóng được tin tức gì từ bác ấy nữa. Cô ấy đáp rằng mình khó mà hiểu nổi cách cư xử của ông nội trong khoảng nửa năm trở lại đây. Ông có thể rời nhà, cô ấy nói, vào bất kỳ giờ nào ngày hay đêm; đi đâu không ai biết, và trở về khi nào chẳng ai hay. Và trang phục của ông, theo ý cô ấy, đủ để làm một gã thợ phụ hay một người quét rác phải khiếp sợ, thay vì bộ đồ dạ kersey đàng hoàng hay bộ da hươu đi lễ Chủ nhật từng giành được sự kính trọng và nể phục của đồng đồng thị trấn. Nhưng điều tồi tệ nhất trong tất cả, như cô ấy thú nhận với nước mắt rưng rưng nơi khóe mắt, là ông lão tội nghiệp dường như đang có điều gì đó đè nặng trong lòng.
“Chuyện đó sẽ làm giảm tuổi thọ của ông mất, Anh Ridd,” cô ấy nói, vì cô ấy chưa bao giờ chịu gọi tôi là Anh John; “ông chẳng còn thấy ngon miệng với bất kỳ thứ gì ăn hay uống, thậm chí cả việc đếm tiền như ông vẫn thường làm vào mỗi Chủ nhật; quả thực chẳng có niềm vui trong bất cứ điều gì, trừ việc hút tẩu, và suy nghĩ rồi giương mắt nhìn những mảnh đá màu nâu mà thỉnh thoảng ông lại móc từ trong túi ra. Và công việc kinh doanh mà ông từng rất tự hào nay gần như giao lại hoàn toàn cho người quản lý và em.”
“Thế em sẽ ra sao, Ruth yêu quý, nếu có chuyện gì xảy ra với ông cụ?”
“Em thực sự không biết nữa,” cô ấy đáp đơn sơ; “và em không dám nghĩ đến điều đó. Em đoán là phải phụ thuộc vào ý nguyện của ông nội dành cho em.”
“Nó phải phụ thuộc,” tôi nói, dù chẳng có quyền gì để nói điều đó, “vào chính ý nguyện của em chứ, Ruth; vì cả thế giới này sẽ đến lấy lòng em đấy.”
“Đó chính là điều mà em không bao giờ chịu nổi. Em đã van xin ông đừng để xảy ra chuyện đó. Khi ông dọa sẽ để em nghèo khổ, như ông vẫn thỉnh thoảng làm, em luôn đáp lại một cách chân thành rằng em sợ một điều còn tồi tệ hơn cả sự nghèo khổ nhiều; đó là trở thành một nữ thừa kế. Nhưng em không thể làm cho ông tin. Anh nghĩ xem thật kỳ lạ làm sao, Anh Ridd, em không thể làm cho ông tin điều đó.”
“Chẳng kỳ lạ chút nào,” tôi đáp; “xét đến việc ông coi trọng tiền bạc thế nào. Cũng chẳng ai khác tin em đâu, trừ khi nhìn vào đôi mắt chân thành và rất đỗi xinh đẹp của em, em yêu ạ.”
Bây giờ tôi xin nghiêng mình mong không một ai nghi ngờ dù chỉ trong một khoảnh khắc rằng tôi không có ý đúng như những gì mình nói, hoặc có ý đồ gì hơn thế, hoặc sẽ không nói điều tương tự nếu Lorna đang đứng ngay bên cạnh. Điều tôi luôn thích ở Ruth là ánh nhìn bình thản, bộc bạch và vẻ đẹp của đôi mắt nâu to tròn của cô ấy. Quả thực tôi đã từng nói về đôi mắt đó với Lorna, coi đó là đôi mắt duy nhất có thể so sánh (dù chỉ trong khoảnh khắc) với mắt của nàng về sự chân thành và ánh sáng, nhưng không bao giờ bằng về độ sâu và sự dịu dàng. Nhưng lúc này cô gái nhỏ hạ mắt xuống và quay đi, không đáp lời.
“Tôi sẽ đi xem con ngựa của mình thế nào,” tôi nói; “thằng bé dắt ngựa hình như ngạc nhiên vì thấy nó không có sừng trên trán. Biết đâu nó lại dắt ngựa vào tiệm và cho nó ăn vải dạ cũng nên.”
“Ồ, nó là một đứa trẻ ngốc nghếch lắm,” Ruth đáp lại với sự đồng cảm sâu sắc: “anh tinh ý thật đấy; thế mà anh cứ tự gọi mình là 'John Chậm Chạp!' Em chưa từng thấy đứa trẻ nào ngốc đến thế: thỉnh thoảng nó làm em phát điên lên. Nhưng anh phải quay lại trong vòng nửa tiếng nữa là cùng đấy nhé, Anh Ridd. Anh thấy đấy, em vẫn nhớ anh là người thế nào; một khi anh đã sa vào đống ngựa nghẻ, bò bê hay mấy thứ đại loại thế.”
“Mấy thứ đại loại thế! Giỏi lắm, Ruth! Người ta lại tưởng em là dân London chính hiệu mất.”
Bác Reuben không về nhà ăn trưa; và cháu gái bác nói rằng cô có lệnh nghiêm ngặt là không bao giờ được chờ bác. Vì vậy chúng tôi chẳng có ai ăn cùng ngoài người quản lý tiệm, một người đàn ông đáng kính tên là Thomas Cockram, khoảng năm mươi tuổi. Hắn ta có vẻ như có ý định rất lớn đối với bé Ruth, và vì lý do đó nên nhìn tôi với một sự ác cảm hoàn toàn vô lý. Và có lẽ để chứng minh cho sự nghi ngờ của hắn là đúng, tôi đã tỏ ra quan tâm đến cô ấy nhiều hơn mức cần thiết; dù sao thì Ruth và tôi rất vui vẻ; còn hắn thì ngược lại hoàn toàn.
“Ruth em họ yêu quý của tôi,” tôi cố tình nói để làm Thầy Cockram bực mình, vì hắn cứ nhìn chúng tôi chằm chằm và lác mắt một cách xui xẻo, “chúng tôi đã mong em đến trang trại Plover's Barrows từ lâu rồi. Em còn nhớ em từng thích đi tìm trứng vào buổi sáng, và sấp ngửa trốn trên gác xếp với Lizzie để tôi đi tìm trong đống cỏ khô khi mặt trời lặn không. Ôi, Thầy Cockram ơi, đó là những thứ mà giới trẻ tìm thấy niềm vui, chứ không phải là bán một thước vải xẹr, trả lại hai penny rưỡi tiền thừa, rồi viết chữ 'đã thanh toán' ở góc dưới bằng cái bút chì làm đen cả răng họ. Nào, Thầy Cockram, thầy nên đến trang trại tốt lành của chúng tôi một chuyến ngay đi, ăn hai quả trứng mới đẻ cho buổi sáng, và làm cho mình trẻ trung trở lại. Annie tốt bụng của chúng tôi sẽ nấu nướng cho thầy; và thầy sẽ có sữa tươi nóng hổi cùng miếng thịt ngon nhất từ đùi cừu; và mỗi bước đi của thầy sẽ dài thêm cả thước chỉ trong vòng một fortnight.” Và đến đây, tôi ưỡn ngực ra để làm gương cho hắn. Ruth không thể giữ nổi vẻ nghiêm trang: nhưng tôi thấy cô ấy nghĩ rằng tôi làm thế là không đúng; và sẽ mắng tôi nếu cô ấy có cơ hội thực hiện mấy cái quyền nho nhỏ đó. Tuy nhiên, hắn ta đáng bị như vậy, theo suy nghĩ trẻ con của tôi, vì sự xấc xược lớn mớ khi dám nhắm đến em họ tôi.
Nhưng những gì tôi nói còn ít gây tổn thương cho một người đàn ông trung thực hơn là hành vi của chính bé Ruth. Tôi khó mà tin được rằng một cô gái hoàn toàn chân thành, lại tự trọng và thẳng thắn đến thế, lại có thể tống khứ một người đàn ông một cách khéo léo như cách cô ấy tống khứ Thầy Thomas Cockram. Cô ấy thậm chí không rót cho hắn một ly rượu, mà với một vẻ nghiêm trang ngọt ngào và trầm tư, giới thiệu đến sự chú ý của hắn một hóa đơn cần phải sửa chữa trước khi ông nội yêu quý của cô trở về; và để sửa nó thì phải lục tìm từ đầu đến cuối ba cuốn sổ kế toán lớn. Thomas Cockram nháy mắt với tôi bằng con mắt tồi tệ hơn trong hai con mắt hỏng của hắn; như muốn nói, “Tôi hiểu rồi; nhưng tôi không thể làm gì khác. Chỉ cần cậu cẩn thận đấy, nếu có bao giờ”—và trước khi hắn kịp nháy mắt xong thì cánh cửa đã đóng sầm lại sau lưng hắn. Sau đó Ruth nói với tôi theo cách đơn giản nhất, “Hôm nay anh đã cưỡi ngựa xa rồi, Anh Ridd; và còn phải cưỡi một quãng đường dài nữa mới về đến nhà. Dì Ridd yêu quý sẽ nói gì nếu chúng em để anh về mà không có gì bỏ bụng? Tất cả chìa khóa đều do em giữ, và ông nội yêu quý có loại rượu ngon nhất, không đâu ở miền Tây nước Anh sánh bằng, như em nghe những người sành rượu nói; dù em chẳng phân biệt được rượu vang với nước táo lên men. Anh thích rượu của Oporto hay rượu của Xeres?”
“Tôi chẳng phân biệt được loại này với loại kia đâu, em họ xinh đẹp ạ, trừ màu sắc,” tôi đáp: “nhưng cái tên Oporto nghe có vẻ quý phái và đậm đà hơn. Hay là chúng ta thử rượu Oporto xem sao.”
Cô gái nhỏ tốt bụng đi lấy một chai rượu màu đen kiểu cổ, phủ đầy bụi bẩn và mạng nhện. Những thứ này tôi rất muốn phủi sạch đi; và quả thực tôi nghĩ rằng rượu sẽ ngon hơn nếu được lắc nhẹ một chút. Tuy nhiên, Ruth không chịu nghe một lời nào về chuyện đó; và thấy cô ấy hiểu biết hơn về khoản này, tôi để cô ấy tự xử lý. Và kết quả thật là tuyệt vời, đó là một thứ nước sóng sánh màu hồng ngọc, nhảy múa với những đốm sáng nhỏ, và thơm như hoa tử đinh hương mới nở. Với món này tôi thấy rất vui vẻ và phấn chấn, còn Ruth thì rất vui khi thấy tôi phấn chấn, đến mức chúng tôi quên mất thời gian trôi qua; và mặc dù em họ xinh đẹp của tôi nhất quyết không chịu uống ly thứ hai, cô ấy cứ liên tục rót đầy ly của tôi nhanh đến mức nó chẳng bao giờ trống rỗng, dù tôi đã cố hết sức để uống sạch.
“Một giọt nhỏ thế này thì có là gì với một người có vóc dáng và sức mạnh như anh, Anh Ridd?” cô ấy nói, đôi má hơi ửng hồng khiến cô ấy trông rất xinh đẹp; “Em từng nghe anh nói rằng đầu anh rất dày—hay đúng hơn là rất tỉnh táo, lẽ ra anh phải nói thế—đến mức chẳng loại rượu nào làm anh say được.”
“Đúng thế đấy,” tôi đáp; “em chắc là phù thủy rồi, Ruth yêu quý, mới nhớ được điều đó đến tận bây giờ!”
“Ồ, em nhớ từng từ em từng nghe anh nói, Anh Ridd; bởi vì giọng anh rất trầm, anh biết đấy, và anh lại ít nói nữa. Bây giờ thì nói 'không' cũng vô ích thôi. Mấy cái chai này chẳng đựng được bao nhiêu cả. Ông nội yêu quý sẽ không về nhà đâu, em e là phải rất lâu sau khi anh đi ông mới về. Dì Ridd sẽ nghĩ gì về em cơ chứ, em chắc chắn đấy? Mọi người ở nhà đều hiếu khách đến thế. Bây giờ thì không được nói 'không' nữa nhé, Anh Ridd. Chúng ta phải uống thêm một chai nữa.”
“Chà, phải thế thì đành chịu vậy,” tôi đáp với một sự phục tùng nhất định. “Tôi không chịu nổi sự mất lịch sự đâu, em yêu; và sinh nhật tới em bao nhiêu tuổi nhỉ?”
“Mười tám, John yêu quý;” Ruth vừa nói vừa đi tới với chai rượu rỗng; và tôi rất vui khi cô ấy gọi tôi là “John,” và đã có ý định hôn cô ấy một cái. Tuy nhiên, tôi đột nhiên nghĩ đến Lorna của tôi, và sự giận giữ tôi sẽ cảm thấy nếu một gã đàn ông nào đó cứ tiếp tục làm tới với nàng; do đó tôi ngửa người ra ghế để chờ chai rượu khác.
“Em có nhớ đêm đó chúng ta đã nhảy múa thế nào không?” tôi hỏi trong khi cô ấy đang mở chai rượu; “và lúc đầu em đã sợ tôi thế nào vì trông tôi cao lớn quá, em yêu?”
“Có chứ, và lại còn rất to ngang nữa, Anh Ridd. Em cứ tưởng anh sẽ ăn thịt em cơ. Nhưng từ đó đến nay em đã biết anh tốt bụng và tuyệt vời đến thế nào rồi.”
“Và em sẽ đến nhảy múa lần nữa trong đám cưới của tôi chứ, Em họ Ruth?”
Cô ấy suýt nữa làm rơi chai rượu, giọt cuối cùng đang được cô ấy cẩn thận nghiêng vào một chiếc bình bằng thủy tinh sáng bóng; rồi cô ấy lại giơ tay lên và hoàn thành việc đó một cách khéo léo. Và sau đó, cô ấy đi ra phía cửa sổ để xem mọi việc mình làm đã xong xuôi chưa; rồi cô ấy rót cho tôi một ly và nói, với đôi má rất nhợt nhạt, nhưng ngoài ra không có dấu hiệu gì khác, “Anh vừa hỏi em điều gì thế, Anh Ridd?”
“Chẳng có gì quan trọng đâu, Ruth; chỉ là chúng tôi rất quý em. Tôi định sẽ cưới vợ ngay khi có thể. Em sẽ đến giúp chúng tôi chứ?”
“Chắc chắn rồi, Anh Ridd—trừ khi, trừ khi ông nội yêu quý không thể thiếu em trong công việc kinh doanh.” Cô ấy bước đi; và lồng ngực cô ấy phập phồng như một đống cỏ khô thu hoạch dở. Và cô ấy đứng bên cửa sổ rất lâu, cố gắng biến những tiếng thở dài thành những cái ngáp.
Về phần mình, tôi chẳng biết phải làm gì. Vậy mà tôi vẫn có thể suy nghĩ về điều đó, theo cách mà tôi không bao giờ có thể làm được với Lorna; người luôn khiến tôi choáng váng vì sức mạnh của tình yêu. Thế là tôi suy nghĩ một lúc về điều đó; và nhận ra rằng cách nam nhi nhất là cứ kể cho cô ấy nghe mọi chuyện; ngoại trừ việc tôi sợ cô ấy thích tôi. Nhưng đối với tôi, thật kỳ lạ là cô ấy thậm chí không hỏi tên người vợ tương lai của tôi. Có lẽ cô ấy nghĩ đó chắc chắn phải là Sally; hoặc có lẽ cô ấy sợ không tin tưởng vào giọng nói của mình.
“Lại đây ngồi cạnh tôi này, Ruth yêu quý; và nghe một câu chuyện dài, rất dài về việc mọi chuyện đã diễn ra với tôi thế nào.”
“Không, cảm ơn anh, Anh Ridd,” cô ấy đáp; “ý em là em sẽ rất hạnh phúc—em sẽ sẵn sàng nghe anh—lắng nghe anh, ý em là dĩ nhiên rồi. Nhưng em thà ở lại đây để hít thở không khí—hay đúng hơn là để có thể trông chừng ông nội yêu quý về nhà. Ông quá tốt và nâng niu em. Em sẽ làm gì nếu không có ông cơ chứ?”
Thế là tôi kể cho cô ấy nghe việc tôi đã gắn bó với Lorna nhiều năm trời ra sao, và tất cả những nguy hiểm cùng khó khăn đã bủa vằn chúng tôi bấy lâu nay, và tôi hy vọng những điều đó đang dần trôi qua như thế nào, và sẽ không có điều gì khác chen vào giữa chúng tôi, ngoại trừ vấn đề tôn giáo; về điểm này tôi tin tưởng sẽ sớm vượt qua sự phản đối của mẹ tôi. Và rồi tôi kể cho cô ấy nghe Lorna của tôi tội nghiệp, yếu ớt và cô độc trên đời thế nào; và tuổi thanh xuân của nàng đã buồn thảm ra sao cho đến khi cuối cùng tôi đưa nàng đi. Và nhiều điều nhỏ nhặt khác tôi cũng nhắc đến, mà chẳng cần phải đi sâu vào nữa. Ruth nghe tất cả mà không nói một lời, và không một lần nhìn tôi; và chỉ qua tư thế của cô ấy tôi mới đoán được rằng cô ấy đang khóc. Rồi khi toàn bộ câu chuyện của tôi đã được kể xong, cô ấy hỏi bằng một giọng thấp và dịu dàng, nhưng vẫn không quay mặt về phía tôi,—
“Và cô ấy có yêu anh không, Anh Ridd? Cô ấy có nói rằng cô ấy yêu anh bằng—bằng cả trái tim mình không?”
“Chắc chắn rồi, nàng có nói,” tôi đáp. “Em nghĩ một người như nàng lại không thể làm thế sao?”
Cô ấy không nói thêm gì nữa; nhưng đi băng qua phòng trước khi tôi kịp nhìn cô ấy, rồi tiến đến sau ghế của tôi, khẽ hôn lên trán tôi.
“Em mong anh sẽ rất hạnh phúc, với—ý em là trong cuộc sống mới của anh,” cô ấy thì thầm rất khẽ; “hạnh phúc như những gì anh đáng được nhận, và hạnh phúc như cách anh có thể làm cho người khác hạnh phúc. Bây giờ em mới bỏ mặc anh làm sao này! Em thật tự xấu hổ về bản thân vì chỉ nghĩ đến ông nội: và điều đó làm em tủi thân quá. Anh đã kể cho em nghe một câu chuyện lãng mạn rất hay, vậy mà em chưa từng lấy cho anh một ly rượu nào. Đây, anh tự rót đi nhé, anh họ yêu quý; em sẽ quay lại ngay đây.”
Nói rồi cô ấy bước ra khỏi cửa trong chớp mắt; và khi cô ấy quay lại, bạn sẽ không thể nghĩ rằng một giọt nước mắt đã làm hoen mờ đôi mắt to sáng đó, hay lăn dài trên đôi má nhạt màu mịn màng ấy. Chỉ có đôi bàn tay cô ấy là lạnh ngắt và run rẩy: và cô ấy bảo tôi tự phục vụ.
Bác Reuben không xuất hiện chút nào; và Ruth, người từng hứa sẽ đến thăm chúng tôi và ở lại hai tuần tại nhà chúng tôi (nếu ông nội cô ấy có thể thiếu cô ấy), nay lại phát hiện ra trước khi tôi rời đi rằng cô ấy không nên nghĩ đến chuyện đó nữa. Có lẽ cô ấy đã đúng khi quyết định như vậy; dù sao thì lúc này việc tôi chèn ép cô ấy cũng trở nên không đúng đắn. Vậy mà lúc này tôi lại muốn gấp mười lần rằng cô ấy đồng ý đến, nghĩ rằng chính Lorna sẽ chữa lành nhanh nhất cái tính khí thất thường bộc phát của cô ấy.
Bởi vì tôi đã cố tự thuyết phục mình rằng tình cảm của Ruth dành cho tôi chỉ là như vậy: và khi nhìn lại, tôi không thể tự trách mình về bất kỳ hành vi sai trái nào đối với cô gái nhỏ. Tôi chưa bao giờ tìm kiếm sự đấu tranh của cô ấy, chưa bao giờ trêu đùa với cô ấy (ít nhất là cho đến tận ngày hôm nay), và vì quá chìm đắm trong tình yêu của chính mình, tôi hầu như chưa bao giờ nghĩ đến cô ấy. Và cô gái sẽ không bao giờ nghĩ đến tôi, ngoại trừ như một gã quê cục mịch, nếu không vì sự xía vào của mẹ và chị tôi, cùng những gợi ý đầy mưu mẹo của họ. Tôi tin rằng họ đã nói với tâm hồn nhỏ bé đó rằng tôi đang yêu cô ấy tha thiết; mặc dù cả hai đều kịch liệt phủ nhận điều đó. Nhưng ai có thể đặt niềm tin vào lời nói của một người phụ nữ khi nhắc đến chuyện mai móc cơ chứ?
