Hãy bắt đầu lại từ đầu và thảo luận những trạng thái này một lần nữa. Giả định rằng có năm trạng thái theo phẩm hạnh mà linh hồn sở hữu sự thật bằng khẳng định hoặc phủ định, bao gồm: Nghệ Thuật, Tri Kiến, Tri Thức Thực Tiễn, Khoa Học và Trực giác; chúng ta không liệt kê phán xét và quan điểm bởi vì chúng có thể sai lầm.
Tri Kiến, nếu chúng ta nói một cách chính xác và không đi theo những sự tương đồng đơn thuần, trở nên rõ ràng theo những diễn giải ngay sau đây. Tất cả chúng ta giả định rằng điều chúng ta biết thì không thể có khả năng trở nên khác đi; về những thứ có khả năng trở nên khác đi thì chúng ta không biết, khi chúng xảy ra bên ngoài sự quan sát của chúng ta, liệu chúng tồn tại hay không. Do đó đối tượng của tri kiến là những điều tất yếu. Vậy nên nó vĩnh cửu; bởi những thứ tất yếu một cách vô điều kiện thì đều vĩnh cửu; và những thứ vĩnh cửu thì không được tạo ra và không thể diệt vong. Ngoài ra, mọi tri kiến thì được cho rằng có thể dạy dỗ được, và đối tượng của tri kiến thì có thể học được. Và mọi sự dạy đều bắt đầu từ điều đã được biết, như chúng ta đã khẳng định trong cuốn Analytics[1]; bởi tri kiến phát triển thỉnh thoảng thông qua phương pháp quy nạp và thỉnh thoảng thông qua tam đoạn luận. Quy nạp thì hướng tới điểm bắt đầu mang tính phổ quát, còn tam đoạn luận thì khởi phát từ điểm bắt đầu phổ quát. Do đó tồn tại các điểm bắt đầu mà từ đó tam đoạn luận xuất phát mà không thể tiếp cận được bằng tam đoạn luận; do đó cần phải có phương pháp quy nạp đối với chúng.
Vì vậy, Tri Kiến là một trạng thái hoặc năng lực tinh thần để chứng minh một cách tam đoạn luận, và nhiều cách khác... mà chúng ta đã cụ thể hóa trong Analytics, bởi khi một người được thuyết phục theo một cách nào đó và anh ta biết điểm bắt đầu thì khi đó anh ta có tri kiến. Tất nhiên sự thật và giả dối nếu chỉ là kết luận không hơn thì tri kiến mà anh ta có chỉ đơn thuần là ngẫu nhiên.
❀ ❀ ❀
[1] Analytics là tác phẩm trong bộ công cụ cơ bản của Aristotle, bao gồm hai phần là Prior Analytics và Posterior Analytics, tạm dịch là Phân tích Tiền Nghiệm và Phân tích Hậu Nghiệm.
